मिक्लाजुङतिर
(५ लघुयात्रा)
lbg]z kf}8]n
!= d]/f]
klxnf] ef/t ofqf
@= ag]kf–l;Gw'nL
ofqf
#= ldSnfh'ªlt/
$= l5Gtfª e|d0f
%= sLrsjw, srgsjn
/ afx|b;Lsf] ofqf
!= d]/f] klxnf] ef/t ofqf
bf];|f] lbg M !(($.!).^, nvgpm
aL; ut] c;f]h
@)%! ;fn, 36:yfkgf lbj; . d sf]6]Zj/sf] gjHof]lt :s'ndf k9fpF5' . lqrfnL;
;fnb]lv lg/Gt/ k9fO/x]sf] 5' . oxfF cfPkl5 eg] ul0ft lj1fgh:tf ljifo k9fpg
5f8]/ cª\u|]hL k9fpg yfn]sf] 5' . cª\u|]hL dfWodsf :s'ndf cª\u|]hL k9fpg'
ufx|f] sfd xf], lsgeg] ljBfyL{ / cleefjssf] cª\u|]hLdf]x a9L x'G5 . t/ oxfF
k9fpg' ;lhnf] klg x'G5, lsgeg] c? ljifosf lzIfsn] klg cª\u|]hL efiff l;sfO/x]s}
x'G5g\ . efiff lzIfs x'g'df lj1fg jf ul0ft lzIfs x'g'df eGbf /dfOnf] nfu]sf] 5
. lsgeg] dL7f syfsljtfdf /dfP/ a:g kfOG5 . ljBfyL{sf] z}lIfs pknlAw:t/ klg
cª\u|]hL efiff ljifodf t'ngfTds ?kdf /fd|f] 5
.
b;}Flabf cfpg
nfUbf dnfO{ ef/tsf s]xL :yfgsf] e|d0f ug{] /x/ knfP/ cfof] . oxfFaf6 3/ hfFbf
;f]em} s] hfg' a? 3'd]/ ef/tsf] af6f] eP/ uOof] eg] s]xL g s]xL b]Vg;'Gg kfOG5
eGg] nf]e hfu]/ cfof] . o;} pT;fxn] ;fydf vf;} k};f geP klg clnslt 3'Dg d
tD;]sf] x'F .
dnfO{ ef/t 3'Dg]
/x/ nfu]sf] s'/f k|efs[i0f ;/ / ;l/tf efph"nfO{ eg]F . k|ef ;/n] t vf;}
So} eGg'ePg, vfln cfwf ;dy{g / cfwf c:ki6tfsf] efjdf 6fpsf] xNnfpg'eof], t/
;l/tf efph"n] eg] Psbd} cfklQ hgfpg'eof] . ptf gL/]Gb| ;/ / Dof8dn] klg
o:tf] a]nfdf ef/t k:g' 7Ls x'Fb}g elg/xg'eof] .
u'h/ftsf] ;'/t
;x/df Kn]u km}lnPsf] xNnf 5 . ef/tel/ ;ts{tf ckgfOPsf] 5 . ljZjel/sf ofqLx?n]
ef/t ofqfsf] sfo{qmd /2 u/]sf 5g\ . oxL sf/0fn] g]kfndf klg ko{6sx?sf] ;ª\Vof
36]sf] 5 . t/ d eg] o;kN6sf] df}sfnfO{ u'dfpg rfxGgy]F .
vf;df eGg'kbf{
Kn]usf] dxfdf/LeGbf w]/} u'gf Hofbf xNnfsf] dxfdf/L km}lnG5 g]kfndf . xfd|f]
sfd 5}g / grflxFbf xNnfsf] kl5 s'b]/ xfdL ;do v]/ kmfN5f}F . To} eP/ xfdL kl5
k/]sf .
lxhf] :s'n 5'6\6L
ePkl5 OGb|nf]rg rf}w/L ;/, pxfFsf elthfx¿ bLk]Gb|, ;/f]h, ;~ho / bfdf]b/ a:ofn
;/;Fu} d klg a'6jntkm{ nfu]F . ;flxFnf] efO gf/fo0f ef]ln @! ut] ptf 3/tkm{
nfUg] ;Nnfx 5 . 3/ hfFbf efOn] ;fydf b;}Fvr{ klg nuf];\ eg]/ kfFr xhf/ ?lkofF
5f8]sf] 5' . cfkm"n] eg] ? hDdf ? !%))
dfq af]sL otf lxF8]sf] . oltn] k'luxfNnf lg b;afx| lbgsf] ofqfsf nflu .
Ps /ft
sf7df8f}Faf6 a;df e}/xjf ;'gf}nL cfpFb}df laTof] . To;}n] ofqfsf] ljj/0f
bf];|f] /ftaf6 n]Vg yfn]sf] .
/fte/ clg lbge/
klg a;df ofqf u/]sfn] /fd|f] ;'Tg kfOPg . hLp Psbd lzlyn 5 . dg klg ylst g} 5 .
a:ofn ;/ /
OGb|nf]rg ;/nfO{ a'6jnd} b;}Fsf] z'esfdgf lbPF . pxfFx¿ Tot} cf]n{g'eof] . a:ofn
;/sf] 3/ ptf kfNkf xf] . OGb|;/sf] 3/rflxF ?kGb]xLd} xf] .
a; e}/xjf;Dd
cfpg] lyof] . e}/xjfdf a;af6 cf]n{]kl5 Pp6f l/S;f kqm]F . ;'gf}nL gfsf ;fgf]
/x]5 . ahf/ klg ;fgf], dflg; klg yf]/} . laxfgsf] 5 ah] ;'gf}nL cfOk'u]F .
af]8{/sf] ;6xL sfpG6/df Ps xhf/ ?lkofFsf] ef=?= ;f6]F .
Pp6f a; r9]F . ef/tdf
o;cl3 klg a;ofqf u/]s} x'F d}n] . l;lnu'8L, bflh{lnªlt/ . Totfsf x]/L otf Psbd
;'g;fg nfUg] . a; Psbd l/Q} lyof] . uf]/vk'/ cfOk'Ubf ;jf cf7 aHof] .
dnfO{ uf]/vk'/df
g]kfnLx¿ cToGt c;'/lIft x'G5g\ eGg] nfu] klg clxn] To:tf] s]xL nfu]g . xtf/xtf/
/]nsf] l6s6 sfl6xfn]F . o;/L t'?Gt} l6s6 sf6]sfdf Ps}l5gdf Psk|sf/ kl5tf] eof],
3'd]/ x]g'{kYof]{ uf]/vk'/ .
6«]gn] nvgpm
NofOxfNof] . a]n'sf x'Fb} lyof] / jf; sxfF a:g] xf] eGg] clglZrttfn] Psvfn]
tgfj x'g] /x]5 . gofF 7fpFdf ;fFemdf k'Ug'eGbf clns ;do afFsL 5Fb} hfg' 7Ls
x'g] /x]5 .
;fx' zLtnk|;fb
wd{zfnf cfOk'u]kl5 eg] aNn Ps vfnsf] 9'Ss eof] . 7fpF a's u/]F . ahf/ 3'Dg
lg:s]F . s] x]g'{, Psl5g ahf/lt/ 8'n]F .
oxfF ;fdfg dxFu}
nfUof] . ;8sdf 8'nfP/ a]Rg]af6 d}n] s]xL cTofjZos s]xL ;fdfg lsg]F . leqL uGhL,
s6\6" / ;fgf] tf}lnof rflxPsf] lyof], Tof] lsg]F .
Pp6f 8]/Ldf k;]/
b"w 6Gg lkPF . Psbd ;:tf] b"w oxfF . cg'ejsf nflu a]n'sf Pp6f
;8slsgf/sf] 7]nfdf a]Rg] eft :yfgLo s'NnLsjf8L, dhb'/ / a6'jfx?;Fu} pleO{pleO{
vfPF . otfsf] eft k6Ss dL7f] gnfUg] xfdLnfO{
.
)))) ))))
t];|f] /ft M !(($.!).)&,
nvgpm
lxhf] /ft b;
ah]b]lv b'O{ ah];Dd clg rf/b]lv 5 ah];Dd lgbfPF . /fd|f] cf/fd eof] . nvgf}sf]
o; 7fpFdf dR58 5Fb} /x]g5g\ . sdg ?dsf] Ps a]8sf] /ftsf] ;ft ?lkofF dfq
ltg'{k¥of] . kª\vfsf] xfjf /fte/ zLtn eO/x\of] . jftfj/0f /dfOnf] /x]5 . /ft
cf/fdbfoL eof] .
laxfg p7]/
JolStut ;/;kmfO ;s]kl5 TolQs} pQ/lt/ nfu]F . 8'Ng' lyof] htf eP klg .
e'ne'n}ofsf] gfd ;'g]sfn] Totf nfu]F . sl/a k}Ftfln; ldg]6 lxF8]kl5 s];/afu
rf}/fxf eGg] 7fpFdf k'luof] . ToxfFaf6 a; kS8L cfwf 306fsf] ofqf ug'{kg{] /x]5
. Pp6f cToGt ;'Gb/ kfs{cufl8 a;n] cf]/fNof] . ‘xfyL kfs{’ / ‘a'4 kfs{’ /x]5g\ .
oxfFsf kfs{x¿ ;kmf / xl/of el/nf . cToGt ;'Gb/ /x]5g\ . xfyL kfs{sf] xfQLdf
r9]F t/ a'4kfs{sf] 8'ª\ufdf rl9gF . kGw| ldg]6 dfq 8'ª\uf r9]sf] rf/ ?lkofF c/]
. lgs} dxFuf] .
e'ne'n}of ;fFRr}
g} x/fOg] /x]5 . aNn aNn lg:s]F . ToxfF apnL / ?dL u]6 klg eJo /x]5g\ . oxfF
3'Dbf 56\6' ufO8n] Hofbf k};f lng] /x]5g\ .
clg a; r9]/
xh/tuGhl:yt ;+;b\ ejg / cf;kf;sf cGo b[Zo x]g{ k'u]F . kms{]/ rf/afu cfPF .
wd{zfnf kms{]F . lrl8ofvfgf pt} 5'6]5 . km]l/ uPF . lrl8ofvfgfdf ;k{ 3/, r/f
3/, vfn vfnsf afFb/x¿, efn'x¿, af3 / lrt'jfx¿, l;+xx¿ / c¿ cg]s hLjhGt' /x]5g\
. ltgnfO{ /fVgsf nflu k|fs[lts h:t} nfUg] jf;:yfg agfOPsf /x]5g\ . nvgpmsf] o;
lrl8ofvfgfsf af/]df d}n] kf7\ok':tsx¿df k9]sf] lyPF . h] xf];\ lrl8ofvfgf x]g{
nfos /x]5 . o; lrl8ofvfgfn] dl;t ltg 306f ;do vf]:g ;kmn eof] . g]kfnsf]
lrl8ofvfgf ;DemFbf g/fd|f] nfU5 . cfhsf] lbg nvgpmsf ljleGg :yfgx¿sf]
b[Zofjnf]sg ub{}df laTof] . a]n'sf ;fljs wd{zfnfdf jf; a;]F . slt yflsof], v}
s] eGg' ∕
)))) ))))
rf}yf] /ft M !(($.!).*, >L /f0fL ;tL wd{zfnf, sfgk'/
cfh laxfg nvgpm
wd{zfnfaf6 lxF8]F . s];/afu k'u]/ cof]Wof hfg] a; ;f]w]F . oxfFaf6 cof]Wof hfg'
eg]sf] t kms{g' kf] /x]5 ∕ gS;f gaf]sL lxF8\g'sf] b08 kfPsf] yfxf
eof] . glhs}sf] Pp6f k;ndf uP/ ef/tsf] P6n; gS;f lsg]F . ef/tsf] o; v08sf] gS;f
P6n;df /fd|/L b]vfOPsf] /x]5 . ca gS;fsf] ;fy kfPsfn] a? sfgk'/ hfg' l7s nfUof]
. s];/afusf] /]nj] :6];g k'u]/ sfgk'/sf nflu a;sf] l6s6 lsg]F . a; cfkm"n]
rfx]sf] ;dodf kfpg] ePsfn] /]nnfO{ kv{g dg nfu]g . af6fdf pGgfj kbf{] /x]5 .
pGgfjsf] gfd lgs} ;'g]sf], Tof] 7fpF gx]/L cl3 a9\g' k/]sfdf kl5tf] dflg/x]sf]
lyPF . d]/f bfh' hLjg ef/tLo ;Eotf / ;+:s[lt;DaGwL lgs} k':ts k9\g'x'GYof]
klxn] . pxfFn] NofPsf lstfa o;f] x]/]/ d}n] klg ef/t;DaGwL s]xL hfgsf/L
a6'n]sf] lyPF . d]/f] 5f]6f] cWoogdf cfPsf] pGgfjsf /fhf dxf/fhfsf syfn] dnfO{
oxfF cf]n{g dg agfOlbPsf] lyof] . t/ ;dofefj clg l6s6sf] sf/0f klg d pGgfjsf
P]ltxfl;s :yfgx¿ gx]/L cl3 a9]sf] lyPF .
sfgk'/ l;6L /x]5
. hg;ª\Vof krf; krkGg nfv eGg] ;'g]F . of] ;x/ nvgpm eGbf 7"nf] /x]5 .
uf]/vk'/ hfFbf
klxn] ljZjljBfno x]/]sf] lyPF . To;kl5 uf]/vk'/ k|]; k'u]F . uf]/vk'/ k|];af6
lg:sg] cg]sf}F ;:tf wfld{s k':tsx¿n] dnfO{ Tof] 5fkfvfgf x]g{ emSemsfPsf lyP .
oxfF sfgk'/df klg ;j{k|yd ljZjljBfno x]g{ dg nfUof] . sfgk'/ ljZjljBfno w]/}
k|l;4 ePsfn] ;f]wLvf]hL u/]/ ljZjljBfno k'u]F . To;kl5 c¿ d'Vo :yfg x]g{
rfx]sf] t daf6 e'n ePsf] yfxf eof] . klxn] r'GgLuGhdf a;af6 cf]n{]/ df]tL lemn
x]g'{kg{] /x]5, clg gafjuGhdf k'u]/ h]s] 6]Dkn -/fwfs[i0f dlGb/_ x]g'{ kg{]
/x]5 . clg /fjtk'/ cfO{ ljZjljBfno jf lrl8ofvfgf x]/]sf] eP Psf]xf]/f] ofqf kg{
uP/ ;:tf] clg ;do sd nfUg] klg lyof] /x]5 .
pxL af6f] k6sk6s
bf}l8g'k¥of] . b'Mv eof] .
oxfFsf] 6]Dkf]
ef8f dxFu} xf] . 5f]6f] b"/Lsf] ? !=%) k5{. s]/f klg dxFuf] . cf7 b;
?lkofF bh{g . d"nf t 5Ss} kg{] u/L dxFuf] .
cfh lrl8ofvfgfdf
b]v]sf r/f, afFb/, hnkIfL, lxKkf] kf]6fd;, h]a|f, xfQL, 7"nf] h]a|f,
vfnvfnsf d[u, h/fof], hª\unL ufO{, gLnufO{ / c¿ w]/} . oxfF nvgpmsf] h:tf]
df5f3/ eg] b]lvgF . lrDkfGhL / jgdfG5] -cf]/fªcf]6fg_ eg] b]Vg kfOof] . oxfF
cfP/ klxnf] kN6 b]Vg kfPsf hLjx¿ lxKkf], lrDkfGhL / cf]/fªcf]6fg g} x'g\ .
lxKkf]nfO{ t d x]/]sf] x]/]s} ePF . x'g t jgdfG5] b]Vg kfpFb} sfgk'/ cfPsf]
;Dk"0f{ vr{ c;'npk/ ePsf] nfu]sf] lyof] t/ lxKkf] b]Vg kfPkl5 t df}sfdf
cfOP5 kf] h:tf] eof] . emGg} rf/ 306f o;} lrl8ofvfgfdf laTof] .
clg df]tL lemn
k'u]F . ;'Gb/tfsf] gd'gf /x]5 . wGg 5'6]g eGg] nfUof] . ha w]/} af6f] k}bn
lxF8]/ h]s] 6]Dkn k'u]F, hLjgdf Ps dxŒjk"0f{ cg'ej a6'n]sf] cg'ej eof] .
sfgk'/ cfOk'Ug] ;a}n] of] x]¿g\ . w]/} 7"nf] wg/flz vr{]/ of] agfOPsf] /x]5
. 7"nf] klg To:t}, clg ;'Gb/ klg plQs} . Joj:yf klg /fd|f]. zfgbf/ .
clnslt k};f yk
af]s]/ lxF8]sf] eP d emfF;L klg k'Ug] lyPF .
cfh d hLjgdf
cfkm\gf] 3/af6 ;a}eGbf 6f9f cfOk'u]sf] 5' . Psvfn] eo, ;ª\sf]r / ljho efjn]
t/ª\lut eOof] . ;fydf k};f klg lgs} sd 5 .
;do klg yf]/} 5 .
cfh afO; ut] eO;Sof] . b;}F cfof] . 3/ kmls{xfNg' klg 5 . x'g t uf]hLn] dnfO{
kmsf{OxfNg] 5 . ef]ln Onfxfafb, kl;{ agf/;, lgsf]l;{ k6gf k'Ug}k5{ . xtf/} kf]
xf]nf h:tf] eof] .
d clxn];Dd nIo
adf]lhd g} rNb} 5' .
ef/tsf] klZrdL
dxfgu/ ;'/taf6 km}lnPsf] Kn]usf] xNnfn] ubf{ o;kflnsf] ef/tofqf a8f] cgf}7f]
eOlbof] . sf7df8f}Fdf ;a} ;fyLefO ef/t k:t} gk;\, s]xL eOxfNof] eg] s] xfn x'G5
eg]/ ;Demfpg vf]lh/x]sf lyP . ;l/tf efph' t clt afwf xfNb} x'g'x'GYof] . t/
sfgk'/df cfOk'Ubf To:tf] qf; s]xL b]lvPg . uf]/vk'/ /]nj] :6];g, nvgpm /]nj]
:6];g / sfgk'/s} :6];gdf klg :jod\;]jsx¿ Hj/f] cflbsf] ladf/L e]6]df Kn]usf]
zª\sf u/L k/LIf0f / pkrf/df nfu]sf lyP .
Kn]usf] xf]xNnf
g]kfndf hlQsf] oxfF b]lvPg . t}klg dfgl;s ;Gqf; af]s]sfx¿sf nflu Joj:yf /x]5 .
dnfO{ klg cfkt\sfnLg eGb} s]xL cf}iflw af]sfPsf 5g\ . s]xL eOxfNof] eg] =====,
;ts{tf t l7s} xf] t/ cgfjZos dfgl;s bafj lsg <
)))) ))))
kfFrf}F /ft M !(($.!).)(
-@)%! c;f]h @#_, Onfxfafb
laxfg ;ft} ah]
sfgk'/ 5f8]F . ;f9] b; ah]lt/ Onfxfafb cfOk'u]F . /]n r9]/ . st} gcNdlnO{
;a}eGbf klxn] ;ª\ud k'u]F . cfdfn] eGg] ug'{ePsf] k|ofu .
;ª\uddf ;d|f6\
czf]ssf] ljzfn lsNnfg]/ od'gf gbLk6\l6 dhf;Fu g'xfPF . g'xfpg gbLdf k:tf
cfkm\gf n'ufkmf6f rf]/n] s'bfpg] 8/ x'g] /x]5 . n'ufkmf6f t s] nfGy], uf]hLdf
x'g] k};fdf ltgsf cfFvf x'G5g\ . To;f] ePsfn] gbLdf kf}8L v]Nbf klg cfkm\gf
n'ufaf6 Tolt k/ hfg] cfF6 ePg . dl;gf s]6fx¿ otfplt ul//xGy] . 8/} eof] .
lbge/ ;ª\udd}
latfPF . czf]ssf] cIfoa6 x]/]F . afbzfx cf}/ª\uh]an] Tof] cIfoa6 df:g cg]s
k|oTg u/] /] . t/ hlt sf6] klg Tof] st} g st}af6 knfOxfNYof] /] . dh:t} Pshgf
ofq'n] dnfO{ of] eGof] . t'ngf ubf{ hd'gfsf] x]/L uª\ufsf] kfgL s]xL wldnf] .
clg cfgGb ejg
k'u]F . hjfx/nfn g]x¿sf] ef/tk|]d dxfg\ nfUof] . pgn] uª\uf, hd'gf / ;/:jtL
gbLx¿k|lt b;f{Psf] >4f cgGo kfPF .
)))) ))))
5}6f}F /ft M !(($.!).!)
-@)%! c;f]h @$_, ;f/gfy, agf/;
lxhf] a]n'sf
Onfxfafbaf6 otf cfpg] 6«]g Ps ldg]6 l9nf] ePsfn] 5'6fPF . /ftL P3f/ ah]sf] /]n
klg Kn]6kmfd{ abn]/ uPsfn] 5'6]5 . cfh laxfg ^ ah] aNnaNn r9]F . lxhf]sf] /ft
Kn]6kmfd{d} n'ª\uL cf]5\ofP/ ;'t]F . hf8f] udL{ s]xL lyPg . dR58 klg lyPgg\ .
dh};Fu ;'t]F . t/ laxfg lapFem]/ x]bf{ xftsf] 38L ufoa . wGg uf]hL s]xL ePg5 .
tLg ;o ?lkofFsf] wg lrlndRjfF6 .
agf/; cfOk'u]F .
cfglGbt 5' . agf/; lxGb" ljZjljBfno 3'd]F . To;sf] lrlsT;flj1fg ;+:yfg klg
7"n} xf] . dlxnf dxfljBfno, cfo'j{]b dxfljBfno, e"uf]n, e"ue{,
vfgL, k'/ftŒj, ;dfhzf:q ljefu, g]kfn cWoog ;+:yfg, cg]s 7fpF . 3fd 8/nfUbf] 5 .
Ps ?lkofFsf] Ps 6'qmf] gl/jn vfFb} lrlsT;flj1fg ejgcl3 a;]/ oL nfOg n]v]sf] x'F
. ca o;kl5 s;}nfO{ ;f]w]/ b'O{rf/ 7fpF 3'Dg' 5 .
clg ljZjgfy
afafsf] dlGb/ k'u]F . ljzfn /x]5 . k':tsfno klg k;]F . ;'Gb/ . of] h]s]
6]DkneGbf s]xL k'/fgf] x'g'k5{ .
;f/gfy agf/;
k'u]kl5 x]g{}kg{] 7fpF . ;'Gb/ . kfs{ eJo . eujfg\ a'4n] k|yd k|jrg u/]sf] 7fpF
x]/]F . dgdf 38L x/fPsf] 8/ 5 . 38L x/fP/ ePsf] cfly{s Iflt eGbf klg cfkm"
kof{Kt ;ts{tf a]u/ lxFl8/x]sf] 5' / o;f] ePdf s'g a]nf l/Qf] uf]hL x'g] xf]
c;'/Iff dx;'; . a]n'sf ;f/gfys} Ps af}4 wd{zfnfdf jf; .
cfh Onfxfafbaf6
cfpFbf 6«]gdf lgb|f nfu]/ pF3]sf] pF£o} ePF . /fd|/L b[Zofjnf]sg ug{ ;lsgF . t/
ofqf ;lhnf] eof] . em\ofns} 5]psf] l;6 kfPF t/ lgbfP/ To;sf] ;d'lrt pkof]u ePg
. 6]«g agf/; cfO{ cl8O;s]sf] /x]5, emGg} lgbfPsf] lgbfo} ePF5' ∕
hLjgdf agf/;sf]
gfd cToGt w]/}kN6 ;'g]sf] lyPF . ToxL agf/;df cfh d lyPF . xfd|f lktf k'vf{n]
agf/;sf] lgdf{0f / ljsf;df w]/} vr{ u/]sf 5g\ . agf/; xfd|f] klg xf] .
lrtfPsf] kl;{kN6
lxF8]sf] eP klg, af6f vr{ ef=?= ;ft ;o dfq af]s]/ klg d of] ofqf ul//x]sf] lyPF
. agf/;sf] Kn]6kmfd{ klg 7"nf] g} nfUof] . htftt} Kn]usf] rrf{ . leQf,
Aofg/, kf]:6/ htftt} Kn]un] cf]u6]sf] . gf}nf] dflg/x]F .
cfh 3'd]sfdf
agf/; lxGb" ljZjljBfno nª\sf eGg] 7fpFdf /x]5 . ToxfF k'Ug a;n] ltg ?lkofF
lnFbf] /x]5 . lgs} 6f9f nfUof] . t/ of] ljZjljBfno b]v]kl5 eg] dnfO{ xfdL
g]kfnL t ef/tLox¿eGbf b'O{ ;o jif{ k5fl8 5f}F eGg] nflu /x\of] . t'n;L dfg;
dlGb/, b'uf{ dlGb/ / c¿ s]xL dlGb/ x]/]F t/ ;ª\s6df]rg 5'6]5 .
clg SofG6 :6];g
k'u]F . SofG6af6 ;f/gfysf nflu cf6f] kqmg'kbf{] /x]5 . ef8f tLg ?lkofF lng] eP
klg af6f] nfdf] nfUof] . ef/tsf ;x/x¿ 7"nf] If]qkmndf km}lnPsf kfPF .
dnfO{ s] nfUof] eg] agf/; k'Ug] ;a}n] ;f/gfy k'Ug'k5{ . ;f/gfydf eujfg\ a'4n]
cfkm\gf] k|yd pkb]z lbPsf lyP . pgsf kfFr r]nfn] pgsf] k|yd wdf{]kb]z ;'g]sf]
7fpF /x]5 . ;a}lt/ 3'dL 3'dL x]/]F . czf]s :tDe oxfF klg /x]5 . uf]/fx¿sf]
ef/tLo ufO8n] To; :yfgsf] af/]df u/]sf] JofVof rf]/L bfpn] ;'g]F . yk s]xL hfGg
kfPF . ;dosf] rqmn] k'l/P/ p;a]nfsf ;+/rgfx¿ k'l/Psf /x]5g\ . pTvggaf6 k'gM
xfd|f nflu tof/ ul/Psf] /x]5 . s;/L ltgnfO{ 3fdkfgLaf6 h'uf}Fh'u hf]ufpg] xf]nf
<
df}o{ tyf u'Kt
/fhfdxf/fhfx¿n] agfpg nufPsf cg]s af}4 :df/s, u'Daf tyf :tDex¿ /x]5g\ . ljZjsf
xhf/f}F ko{6s oxfF cfP/ p; h'usf] s'/f vf]tNg vf]Hbf /x]5g\ . Sofd/fx¿ kmf]6f]
lvFlr/x] . dl;t Sofd/f 5}g, cfFv}n] lvFRof], cfFv}df /fVof] .
;fFem kg{ nfUof]
. jf;sf] 7]ufg ug{ sl7gfO eof] . la8nf wd{zfnf, h}g wd{zfnf, yfO{ wd{zfnf /
ad{]nL wd{zfnf k'u]F t/ sxLF klg jf; ldn]g . 5g t la8nf wd{zfnfdf sf]7f kfOPsf]
xf], t/ tL; ?lkofFdf tL; hgfhlt cl6g], s] ug{] Toqf] sf]7f < Pp6f rk/f;Ln]
eGof]– ‘cGoq kfPgf} eg] kmsL{ cfpg", clns sddf ldnfpg k|oTg u¿Fnf . h;/L
eP klg /ft u'hfg{] xf], d otfptf eg;'g u/]/ ldnfpFnf .’
aNn ltAatL
dlGb/df jf; ldNof] . sf]7f !% u'gf @) lkm6sf] 7"nf] / ;kmf;'U3/ 5 . b'O6f
7"N7"nf vf6 5g\ . tLgcf]6f /fd|f 6]an, s';L{x¿ 5g\ . em\ofndf hfnL
/fv]sf] 5 . nfdv'6\6]n] b'Mv lbg] 8/ 5}g . aQL / kª\vf /fd|f] ;'ljwfo'St 5 .
vfg]kfgL, g'xfpg] / sk8f w'g] ;f/} /fd|f] Joj:yf 5 . tfnfrfaL lbOPsf] 5 . d}n]
cfkm\gf] kl/ro kq b]vfP/ cfkm\gf] e|d0fsf] p2]Zo / tl/sf atfPF . p;n] oqf] eJo
;'ljwfo'St jf;sf nflu ef8f aL; ?lkofF dfq lnof] . p;n] u'gf;f] u¥of]– ‘s] ug{],
cg]s vfn] dflg; cfpF5g\ . dflg;dfly ljZjf; ug{} sl7g ;do 5 .’
oxfF kl/rokq /
gful/stfn] 7"nf] sfd lbof] . d}n] v'nf lbnn] u/]sf] s'/fsfgLaf6 Tof]
ltAatL k|efljt ePsf] lyof] . oxfF a:g] ltAatLx¿ sfdrnfp lxGbL / cª\u|]hL af]Nbf
/x]5g\ . cfhsf] jf; ;f/} ;'Gb/ / ;kmf 7fpFdf ldNof] . ;f/gfy rf}/fxf kms{]/ uO{
Ps lunf; b"w / rf/cf]6f kfp/f]6L vfPF . o; 7fpFdf xf]6nsf] vfgf cGoq x]/L
lgs} dxFuf] 5 .
sf7df8f}Faf6
gf/fo0fnfO{ lnP/ cfPsf] eP x'g] /x]5 . sf7df8f}Faf6 oxfF cfpFbf b'O{ hgf cfpFbf
plt w]/} vr{ ga9\g] /x]5 . t/ cfh b;}Fsf] k~rdL eO;Sof] . cfdfnfO{ 5f]/f] sxfF
5 eGg] lrGtf x'g yfln;Sof] xf]nf . sf7df8f}Fdf Kn]u Kn]u eg]/ ckmjfx
km}nfpg]b]lv w]/} b'Mv nfUof] . xNn}xNnfsf] b]z eg]/ g]kfnnfO{ e"kLn]
TolQs} eg]sf xf]Og /x]5g\ . xNn}xNnfsf kl5 s'b]/ g]kfnL ;do sf6\tf /x]5g\ .
of] 8fo/L
n]lv/xg] lyOgF, t/ hLjgbfh'n] ?lrsf ;fy k9\g'x'g]5 eGg] nfu]/ n]v]sf] x'F .
csf{] jif{ clns 7"nf] / Jojl:yt of]hgf agfP/ cem k"/f ;do lbP/ 3'ldG5
ls eGg] nfu]sf] 5 . kl5 o;f] kms{]/ x]g{ klg sfd nfU5 eg]/ klg n]v]sf] xf] .
3/af6 olt 6f9f a;]/ hLjg / hut\sf] af/]df pl7/x]sf t/ª\ux¿ lnlka4 ug]{ k|oTg
xf] of] . of] d]/f] ofqf PSnf] xf] . hLjgsf] l;ª\u} ofqf PSn} to ul/G5 . PSnf]
hLjgofqfdf dflg;x¿sf eL8df a;]/ Tof] PSnf]kg la;{g xfdL lg/Gt/ k|oTg ul//xFbf
/x]5f}F . oxL PsfsLkgaf6 pDsg xfdL ;w}F c;kmn sf]l;;df x'G5f}F ;fdflhs k|f0fL
ag]/ . vt/fx¿, ;d:ofx¿, cfgGbx¿, OHht–a]OHht, ;Gtf]if–;'vx¿, efj–cefjx¿ c¿;Fu
afF8]/ PSnf]kgaf6 efUg k|oTg/t x'G5f}F xfdL .
PSnf] ofqf klg
k/af6 x]/]em}F PSnf] x'Fbf] /x]g5 . d x/]s 7fpFdf cfkm\gf s'/f /fVg] dflg;
e]l6/x]s} 5' . hLjgsf df]8x¿df e]l6Psf dflg;x¿l;t eGbf o; ofqfdf e]l6Psfx¿l;t
5f]6f] ;do ;Fu} x'G5', km/s olQ xf] .
ca kms{]/ dfjnsf
xh'/afnfO{ s] eGg] xf]nf < ;fFlNbbL Onfxfafbdf x'g'x'G5, d glg:sL cfPF .
7]ufgf g} dfUg la;{]F5' p;a]nf . sd ;] sd ljBf sfsL jf zf/bf lbbLnfO{ eg]sf] eP
t x'g] lyof] . t/ d otf cfpF5' eGg] s]xL yfxf lyPg . Kn]usf] jflxoft xNnfn]
dnfO{ otf ;uj{ cfpg lbPg . kNnf3/ cfd}x¿ Ps dlxgf 3'Dg'eof], ;a}lt/ 3'Dg'eof]
xf]nf . d t Pp6f 7fpF e]6fPF eg] ToxLF x/fpF5' . dxŒjk"0f{ 7fpFx¿
5'6\5g\ . kl5 c¿n] ;f]w] s] eGg] xf]nf .
of] klg x]l/Pg, pm klg b]lvPg x'G5 xf]nf .
;aeGbf g/fd|f]
rflxF Ps TofGb|f] wfuf], Ps d'7L ld7fO jf Ps yf]kf] uª\ufhn klg af]Sg ;lsgF . d
3'dGt] dfq x'F, tLy{ofqL xf]Og . 3'Dof], ;lsof] . xfd|f] 3/cfFugdf kg{] k|To]s
yf]kf] oxfF cfP/ uª\ufhn x'G5 . g]kfnsf] k|To]s yf]kf] kfgL uª\ufhn g} xf] . o;
ljzfn gbLdf cfFvf /ftf x'Gh]n kf}l8g' g} d]/f nflu ;a}eGbf 7"nf] .
hafx/nfn g]x¿sf]
ef/tk|]d / uª\ufk|]d b]v]/ d cToGt k|efljt ePsf] 5' . cToGt v';L ePsf] 5' . t/
d cfh a;]sf] ltAatL wd{zfnf x'gfn] oL ltAatLaf/] d]/f] b[li6sf]0f M oL ef/tdf
a;]/ /fhgLlt ubf{ /x]5g\ . /ftsf] P3f/ aHg nfu]sf] 5 . agf/;sf] o; efusf] a;fO
cToGt ;'vb ePsf] 5 . ef]ln agf/;sf c¿ Psb'O{ dxŒjk"0f{ 7fpF x]¿F ls, k6gflt/
nfu"F ls eGg] bf]dg x'Fbfx'Fb} 9Nsg nfu]sf] 5' .
)))) ))))
;ftf}F /ft M !(($.!).!!
-@)%! c;f]h @%_, hogu/
cFw]/L k'ndf cfO{
d'un;/fosf nflu a; kqm]F . d'un;/foaf6 k6gfsf nflu /]n r9]F . k6gf cfOk'u]kl5
vfgf vfPF . a]n'sfsf] cf7 ah]sf] 5 . d'hkm\km/k'/ hfg] a; kqm]F . d'hkm\km/k'/
cfOk'Ubf /ftsf] 8]9 aHof] . /ftsf] 8]9 ah] d'hkm\km/df cf]n]{/ stf hfg] < a?
csf]{ a; kqmL b/eª\uf nfu]F . /ftsf] #M%% ah] b/eª\uf cfOk'u]F . b/eª\ufdf cndn
ug{ dg ePg . ToxfFaf6 dw'jgL hfg a; kfPF . dw'jg k'Ubf pHofnf] x'g]5 clg 3'Dg
dg nfu] 3'd'Fnf eGg] nfUof] . dw'jgLaf6 hogu/ nfu]F .
cf7f}F /ft M !(($.!).!@
-@)%! c;f]h @^_, O6x/f
laxfg ;a]/} lyof]
. hogu/df wfld{s dxŒjsf 7"nf7"nf dlGb/ /x]5g\ . /fd;Ltfsf dlGb/,
xg'dfgsf dlGb/ clg lji0f'–nIdLsf dlGb/ .
hogu/ lgs} a]/
otfptf 3'd]F . gf} ah] dfq hgsk'/ hfg] /]n cfpg] /x]5 . To;f] ePsfn] lkk/f}g
hfg] a; kqmL nfu]F . lkk/f}gaf6 h6xL hfg ;lhnf] kg{] /x]5 . h6xLdf g]kfnsf]
;fOgaf]8{ b]Vg kfPF . lgs} lbgkl5 oxfFsf k|x/Lx¿;Fu g]kfnLdf af]nrfn ug{ kfPF .
3/} cfOk'u]sf] 9'Ss nfUof] .
t/ h6xLb]lv
hgsk'/ lxF8]/ hfg'k¥of] . lbpF;f]sf] P3f/ ah]lt/ dfq hgsk'/ cfOk'u]F . hgsk'/
3'Dg' lyPg . klxNo} 3'd]sf] 7fpF x'gfn] vf;} cndn gu/L Ps ah] hgsk'/ 5f8]F .
hgsk'/af6 lj/f6gu/ hfg] a; r9L O6x/Lsf nflu l6s6 sf6]F . t/ O6x/L cfOk'Ug]
a]nfdf nfdf] ysfOsf sf/0f alnof] u/L lgbfPF5' . b'xaL s6]kl5 dfq lapFem]F .
a;sf sd{rf/Ln] b'xaLdf pq]/ cnkq kg'{eGbf a? lj/f6gu/ g} hfg' a]; eGg] ;Nnfx
lbP . d b'xaLdf plqgF . lj/f6gu/ g} uPF . /ftsf] gf} ah] lj/f6gu/sf] gu/kflnsf
u]6df cf]n]F{ .
oxfFsf] 9f6df
/f]s]sf 6«s cflb r9]/ pnf{af/L hfgsf nflu d}n] b'xaLdf gcf]nL{ oxfF cfpg]
lg0f{o u/]sf] lyPF . u'? a/fn / pxfFsf cfkmGtx¿ Pp6f sf/df lj/f6gu/af6 cfpFb}
x'g'x'GYof], t/ sf/df c6];d6]; u/L dflg; lyP, dnfO{ lnkm\6 lbg ;Dej lyPg . s]xL
a]/df Pp6f 6«s cfof] . To;df r9L P3f/ ah] pnf{af/L k'u]F . P3f/ ah] pnf{af/Laf6
k}bn nfu]/ b'O{ ah] 3/ O6x/f k'u]F .
of] ofqf
clj:d/0fLo nfu]sf] 5 .
)))) ))))
@= ag]kf–l;Gw'nL ofqf
@)^^ ;fn h]7 !^ / !& ut] ag]kfl:yt P;cf]P; afnu|fd /fli6«o tflnd
s]Gb|df g]kfnel/sf ;ft P;cf]P; xd{g dfOg/ ljBfnox¿sf lzIfs–sd{rf/Lx¿sf]
;ª\u7gsf] k|yd ;fwf/0f;ef lyof] . O6x/Lsf] tkm{af6 uPsf kfFrdWo] d Ps k|ltlglw
lyPF . ;fwf/0f;ef ;q ut] laxfgsf] ;f9] b; ah]lt/ ;lsof] . crfgs ddf
w'lnv]n–l;Gw'nLsf] af6f] eP/ 3/ kms{g] /x/ k}bf eof] .
xfdL ;fwf/0f;efsf] ;dfkgkl5 vfglkgdf nfu]sf lyof}F . zflns/fd
9sfnhLlt/ x]/]F . pxfF Ps dgn] vfgfdf nfUg'ePsf] lyof] . s;};Fu af]Ng klg pxfF
?lr b]vfO/xg'ePsf] lyPg . h] sfd u/] klg k"/f tGdosf ;fy nfUg] pxfFsf]
afgL ;f/} /fd|f] 5 .
;'v{]t, kf]v/f, O6x/L, e/tk'/, ;fgf]l7dL / ag]kfsf ;ft :s'nsf lzIfs
lzlIfsf / sd{rf/Lsf k|ltlglwx¿ cfk;df 5'6\l6g'cl3 ;f6f;f6 ug{ afFsL s'/fsfgLdf klg
plQs} lbnr:kL b]vfO/x]sf lyP . zflns/fdhL eg] ;Dk"0f{ Psfu|tfsf ;fy vfgfdf
nfUg'ePsf] lyof] . d}n] pxfFsf] Tof] tGdoefj ptfg{ Ps kf]h kmf]6f] lvr]F .
pxfFn] sf7df8f}Fdf k;]/ s]xL e]63f6 / lsgd]n ug'{kg{] 5 eGg] dnfO{ yfxf 5 .
To;} klg pxfF d]/f a]tfnsf ofqfdf nfluxfNg] vfnsf] dflg; xf]Og . pxfFnfO{ d]/f]
gofF ofqfdf ;fd]nLsf nflu lgDtf ug'{ cgfjZos cf}krfl/stf x'g] b]v]/ d}n]
cfkm\gf] of]hgf ;'gfPF dfq .
xl/ ltlD;gf d]/L 7"nL cfdfsf gflt ePsfn] slxn]sfxLF sfsf kgf{sf]
kmfObf d}n] lng] u/]sf] 5' . pxfF klg gjljjflxt / ljjfxkl5 klxnf] kN6 b'nxLnfO{
5f8L Psn} otf nfUg'ePsf] dflg; . pxfFn] d]/f nx8df ;fy lbg] ;Defjgf lgs} sd
lyof] . d}n] lgDtf ug{ rflxF sGh':ofOF ul/gF . pxfFn] cfkm\gf] lsgd]nsf] sfd
afFsL b]vfP/ dnfO{ PSn} hfg] xl/of] emG8f b]vfpg'eof] .
clg d}n] k'ikf kf}8]nnfO{ x]/]F . pxfF ev{/ ljjflxt x'g'ePsL / klt
eStk'/df /xg] ePsfn] ag]kf cfpFbf klt;Fu b'O{rf/ lbg a:g kfpg] cj;/nfO{
l;Gw'nLsf] si6s/ af6f];Fu ;f6\g pxfF;Fu cg'/f]w ug{ ddf OR5f hfu]g . nLnf /fO{
ld; xfd|f] ljBfnosL PsfpG6]G6, h] s'/fdf klg lx;fa /fVg] . /sd sndLx¿n]
hLjgnfO{ ;w}F gfkmf–3f6fsf] cfFvfn] dfq x]5{g\ eGg] d]/f] PskIfLo x]/fO 5 .
pxfF d]/f nx8L ofqfdf ;fd]n x'g] s'g} 5fF6 b]lvgF d}n] . pxfF sf7df8f}F k;]/
df}sfsf] ;b'kof]u ub{} lsgd]ndf nfUg'x'g]5 eGg] d]/f] c8\sn lyof] .
d]/f] nx8L afgLnfO{ df]8\g ufx«f] b]v]/ xf] jf lsg xf] pxfFx¿n]
k|lts"n df};d eP klg dnfO{ Tof] af6f ghf eg]/ plt;f/f] cj/f]w ug'{ePg .
ag]kfs} ljho jfb] eGg] Pshgf ;fyLn] a? dnfO{ xf}:ofP . ;'?df t pgn] klg
df]6/;fOsn lnP/ lxF8\g] eg] t/ kl5 ‘cf xf];\ o:tf] em/Ldf s] hfg', a? tkfO{F
klg ghfgf];\’ eGg yfn] .
dnfO{ yfxf lyof] of] gofF af6f] rNtLsf] af6f]eGbf cK7\of/f] / vlr{nf]
x'g]5 clg a9L ;do klg nfUg]5 . To;dfly lgs} lbgb]lv em/L k/]/ af6f] si6s/ aGb}
uPsf] 5 . sf7df8f}F–gf/fo0fu9 af6f];d]t klx/f] v;]/ a]nfavt cj?4 ePsf] ;dfrf/
cfO/xG5, t/ klg d x7ft\ PSn}
k|lts"n df};d eP klg oxL sRrL / gofF af6f] eP/ cfpg] lg0f{o ug{ k'u]F .
g]kfn aGb, sf7df8f}F pkTosf aGb, t/fO{ aGb, k"jf{~rn aGb, l;/fxf
aGb, nfxfg aGb, lrtjg aGb, sf];L–k'n aGb, sf];L gbLdf af9L cfO{ af6f] lau|]/
cj/f]w h:tf aGb}aGbsf aLr ag]kfaf6 O6x/L cfOk'Ug slxn]sfxLF Ps} lbgsf] af6f] eP
klg kGw| lbg nfUg;Sg] vt/f 5Fb} lyof] . aGb cfx\jfgstf{x¿ aGb ug{] lbg jf kfnf]
gkfP/ klv{/xg] u5{g\, of] b]z slxn] pFef] nfUg] xf], kz'kltgfyn] klg eGg g;Sg]
cj:yf eO;s]sf] 5 . log} aGbsf aLr dnfO{ l;Gw'nL alb{jf;sf] af6f] lxF8\g] /x/
hfu]sf] lyof] . laxfgsf] P3f/ ah]sf] lyof], d ag]kf a;kfs{ k'u]F . sxfFaf6
l;Gw'nL hfgsf nflu a; r9\g kfOg] xf], Tolt;Dd yfxf lyPg . Pshgf :yfgLo dflg;n]
b]vfOlbof] .
a; u}/Lk'5f/;Dd hfg] e]l6of] . d}n] cfkm"nfO{ ljho afb]af6 k|fKt
;"rgfsf cfwf/df a;df al;/x]sL Pp6L cwa}F;] dlxnfnfO{ ;f]w]F– ‘of] a;
g]kfnyf]s hfG5 <’
pgn] elgg\– ‘hfG5 . tkfO{F sxfF;Dd hfg] <’
d}n] eg]F– ‘d l;Gw'nL hfg nfu]sf] .’
‘clg lsg g]kfnyf]s dfq hfg] t < u}/Lk'5f/;Dd uP eOxfNof] lg ∕’
csL{ cfOdfO{n] egL– ‘clg g]kfnyf]sdf sfd xf]nf lg t ∕’
d]/f] ToxfF s'g} csf{] sfd lyPg . dnfO{ af6f];DaGwL hfgsf/L k6Ss geP/
To;/L g]kfnyf]ssf] gfd lnPsf] lyPF . d}n] eg]F– ‘u}/Lk'5f/ eg]sf] g]kfnyf]seGbf
pt} xf] <’
tL cfOdfO{ cndNndf k/] . sxfF hfFb} 5' eGg] ;Dd yfxf gx'g] dflg; b]v]/
tL dnfO{ cgf}7f] dfg]/ x]l//x]sf lyP . d}n] pgLx¿sf] b'lawf a'em]F, cfkm"
3'Dgsf nflu dfq Tof] af6f] /f]h]/ k"j{ hfg nfu]sf] k|:6\ofPF . pgLx¿
em/Lavf{sf] o:tf] ;dodf 3'Dg vf]Hg] d c8afª\u] ofq'nfO{ pko'St df};d x]/]/
lxF8\g ;NNffx lbg vf]Hb} lyP .
a;df a;F] . g]kfnyf]seGbf cem} k/;Dd hfg] a; kfOPsfn] dnfO{ /fxt dx;';
eof] . t/ a; afx« ah]dfq lxF8\g] /x]5 . gofF af6faf6 hfg nfu]sfn] ud]F– k}bn
lxF8fO k¥of] eg] klg gofF /]gsf]6 lsg]sf] 5Fb} 5, lkmqmL 5}g . em/L kfgLdf
df]6/;fOsn s'bfpg /]gsf]6 rflxPsf] lyof], o;kN6 sf7df8f}F cfpFbf Pp6f ultnf]
/]gsf]6 lsGg] df}sf ldn]sf] lyof] .
aNnaNn a; lxF8\of] . kfgL kl//x]sf] lyof] . dflg;x¿ kfgL k/]/ af6f]
lxnf] eof] eg] g]kfn yf]saf6 ptf a; hfFb}g eGb} lyP . afx« ah]sf] ;do eP klg
oxfF df};d lr;f] lyof] . clncln hf8f] dflg/x]sf] d tn db];sf] udL{ ;lDem/x]sf]
lyPF . O6x/Ldf lxhf] /fte/ lah'nLsf] nfOg uP/ pTkft udL{ eof] eg]/ 5f]/Lx¿
kmf]gdf eGb} lyP, otfsf] zLtntf ;fFRr} nf]enfUbf] lyof] . dflg;n] udL{ / zLtn
eg]/ slxNo} 7fpF /f]Hb}g . zLtntfsf nflu dflg; bf}l8Fbf] xf] t lbNnL vfnL x'g]
lyof], kfls:tfgdf kfFr nfv klg dflg; a:g] lyPgg\ .
w'lnv]n sf7df8f}Faf6 k"j{lt/sf] 7"nf] Jofkfl/s s]Gb| xf] .
x'g t ca ag]kfn] Jofkf/sf] 7"nf] lx:;f lng yfn]sf] 5, t/ w'lnv]nn] lzIff,
k|zf;g, pBf]u / Jofkf/sf] s]Gb|sf] ¿kdf cfkm"nfO{ :yflkt u/]sf] 5 . xfd|f]
a; w'lnv]ndf Psl5g cl8Psf] a]nf w'lnv]nsf] em/L / ;'Gb/ xl/t jftfj/0fsf] lrq
s}b ug{ d}n] EofOxfn]F .
kfgL lala{/ kl//x] klg ;8s lsgf/df /ftf/ftf ufnf ePsL g]jfgL{ o'jtL
/ftf/ftf kfs]sf cfn'av8f a]Rg a;]sL lyO{ . d}n] kfFr ?lkofFsf cfwf lsnf]u|fd
cfn'av8f lsg]F . e/] af6fdf vfg x'G5 eg]/ .
d}n] ptf kfFrvfnlt/af6 cfpg] k'/fgf] af6f] x]/]F . Tof] af6f]
P]ltxfl;s af6f] xf] . plxn] k"j{sf cf]vn9'ª\uf, vf]6fª, wgs'6f, t]x|y'd,
tfKn]h'ª, Onfd cflb lhNnfsf dflg; g]kfn vfN8f] cyf{t\ cfhsf] sf7df8f}F cfpFbf
o;} af6f] eP/ cfpFy] /] . d]/f xh'/af ;ft ;fndf ot}sf] af6f] eP/ k"j{sf]
tfKn]h'ªb]lv lxF8\b}lxF8\b} sf7df8f}F hfg'ePsf] /] .
kxf8sf] Pp6f vs{sf] ljifodf e6\6/fO{x?;Fu d'2f k/]/ pxfF sf7df8f}F
hfg'ePsf] / sf7df8f}Fdf a"9fgLns07df s'g} yfkf If]qLsf] 3/df 8]/fjf;
lng'ePsf] lyof] /] . p;a]nfsf] ofqf / sf7df8f}Fsf] a;fOsf] k|;ª\u
NofO/xg'x'GYof] xh'/af a]nfa]nf .
To;}kN6sf] ofqfdf pxfFn] xn];Lsf] bz{g ug'{ePsf] / pSt cj;/df
l5g'{ePsf kfkåf/ / wd{åf/sf] gfd pxfF lnO/xg'x'GYof] . pxfF eGg'x'GYof]– ‘s]6f
xf] Û hLjgdf cGt st} 3'Dg kfPgf} eg] klg xn]Zj/ dxfb]jsf] bz{g cjZo ug"{
.’
a; 3/3/ ub{} lxF8\of] . clna]/df ljzfn ;Nnf3f/Lleqsf] af6f] eP/ a;
bu'g{ yfNof] . rf}sL8fF8f eGg] 7fpFaf6 Pp6f sRrL af6f] bflxg]lt/ nfUof] . d]/f]
ljrf/df oxfFaf6 gdf]a'4 hfg] af6f] 5'6\l6Psf] x'g'k5{ . kf]xf]/ gdf]a'4 e|d0f
ubf{ ToxfFsf] P]ltxfl;s–wfld{s kl/ro lbg] k'l:tsf k9]sf] 5' . rf}sL8fF8faf6
af6f] cf]/fnf] nfUbf] /x]5 . af6f] ;fFu'/} xf] . o:tf] ;fFu'/f] af6fn]
k"jL{ g]kfnnfO{ sf7df8f}F;Fu hf]8\g'kg{] s'/fn] dnfO{ b'Mlvt agfof] . ca
oxfFaf6 cl3 k|To]s kfOnf d]/f nflu gofF x'GYof] .
s]xLa]/kl5 ;8sn] Pp6f ;:ofgf] vf]nfnfO{ b]a|] kf/]/ cl3 a9\of] .
af6fsf 5]p5fpdf /l;nf v]t b]vfk/] . ;dy/ a]F;L eP klg Tof] ;fFu'/f] lyof] . t/
ds}sf ;k|]sf af]6n] Tof] hldg slt d"Nojfg\ 5 eGg] ;lhn} a'emfpFy] . vf]nfsf]
lsgf/}lsgf/ a; cl3 a9\of] . d}n] ;Fu} a;]sL dlxnfnfO{ To; vf]nfsf] gfd ;f]w]F .
ltgn] pQ/ lbOgg\ . a? k5fl8 a;]sL cwa}F;] dlxnfn] elgg\– ‘/f];L vf]nf]
====. /f];L eGof o} xf] ====.’
d}n] d]/f] 5]psL dlxnfnfO{ x]/]F . ltgL k/fO{ k'?if;Fu af]Ng rfxGgg\ eGg]
b]lvof] . dnfO{ s] nfU5 eg] clglZrt, c;Gt'lnt, c;Gt'i6 kfl/jfl/s -j}jflxs_ hLjg
Aoxf]g'{kl//x]sf dlxnfx¿ k/k'?ifl;t af]Ng lxlRsrfpF5g\ . o:t} ;fgfltgf s'/fn]
ltgLx¿sf] j}jflxs hLjg vNalng ;S5 eGg] 8/df oL afFr]sf x'G5g\ . d}n] d]/L
;xofqLnfO{ layf]Ng rflxgF .
‘/f];L vf]nf] glrGg] eg]kl5===== tkfO{F otfsf nflu gofF x'g'x'Fbf]
/x]5 . sxfF;Dd hfg] < s;sxfF <’ d]/f] k5fl8 a;]sL pg} dlxnf km]l/ af]lng\
.
d}n] otfaf6 l;Gw'nL x'Fb} k"j{ hfg nfu]sf] atfPF . ltgn] dnfO{
cgf}7f] cfFvfn] x]l/g\ . pgn] elgg\– ‘af6f] pt}af6 ;lhnf] kYof]{ . of] caf6f]
ghfgf];\ . a? kms{]/ sf7df8f}F uP/ pt}af6 hfgf];\ . o:tf] sRrL af6f]af6 t
l;Gw'nL k'Ug} b'O{ lbg nfUg ;S5 kf] t ∕’
d}n] a? b'Mv} xf];\, 3'Db}, x]b{} hfg] /x/ nfu]sf] s'/f bf]xf]¥ofPF .
ko{6g g]kfnLsf nflu gofF cg'ej xf] . ko{6g d]/f] ;f]rfO a'em]kl5 pgL xf}l;P/
dnfO{ af6f] glhssf ;fgfltgf ufpFsf gfd / ltgsf ljj/0f eGg yflng\ .
clg es'G8] eGg] ;fgf] a:tL cfOk'Uof] . of] es'G8] vf;} pNn]Vo 7fpF
xf]Og t/ klg lgs} ;do;Dd afSnf] a:tL b]Vg gkfPsf cfFvfsf nflu of] Ps k|sf/sf]
/fxt lyof] .
a; s]xLa]/df ltg} dlxnfn] elgg\– ‘nf;sf]6 eGg] ufpF o} xf] .’
of] ufpF afSn} b]lvP klg es'G8]hqf] dfq} /x]5 . clg s]xLa]/df cfFk3f/L
eGg] a:tLdf k'luof] . of] a:tL db];sf ufpFh:tf] em'?Kk a;]sf] geP/ 5l/P/ kftnf
3/ agfP/ a;]sf] b]lvof] . d v} lsg xf] oxL cfFk3f/Ldf cfP/ 3/ agfO{ a:tf s:tf]
x'Fbf] xf] egL sNkgf ug{ yfn]F . ot}lt/sf dflg;l;t gftfuf]tf sfod u/L ot}sf
dflg;sf] lhGbuL lhOx]g{ d]/f] dgdf Ps lemNsf] nf]e b]vfk¥of] .
g]kfnyf]s cfOk'luof] . lgs} jif{cl3b]lv, vf;u/L of] w'lnv]n l;Gw'nL–alb{jf;sf]
af6fsf] /fli6«o ;~rf/dfWodx¿df rrf{ x'g yfn]b]lv d}n] g]kfnyf]ssf] gfd
;'lgcfPsf] lyPF . t/ rrf{cg';f/ g t of] cfsf/df 7"nf] lyof] g t o;sf]
cltl/St s'g} ljz]iftf lyof] . ;fgf] a:tL, Pp6f k|x/L rf}sL / clns km/flsnf] v]t
M olt g} xf] g]kfnyf]ssf] kl/ro . o; ;8sv08sf] lgdf{0fsfndf of] lgs} ;do;Dd
;8ssf] clGtd laGb' /x]sfn] dfq of] 7fpF rrf{df cfPsf] /x]5 . b'O{rf/ k;n /
lrofrd]gf a]Rg] v'nf k;ndfq . t/ o; 7fpFsf] e"agf]6rflxF lgs} ;'Gb/ /
dfgj–a;f]jf;sf nflu pko'St . d]/f] ljrf/df oxfF vfg] kfgLsf] klg Tolt
7"nf] ;d:of gxf]nf .
ptf pbok'/df g]kfn6f/ 5, oxfF g]kfnyf]s 5 . ;fob sf]xL sf7df8f}Fjf;L
oxfF cfP/ a;]sfn] xf] jf sf7df8f}F hfg] af6fdf dxŒjk"0f{ :yfg eP/ xf], oL
:yfgn] sf7df8f}Fsf] P]ltxfl;s gfd af]s]sf 5g\ .
o;eGbf cufl8 af6f] sRrL lyof] . af6f] ToxLFb]lv Pp6f vf]N;f] kqm]/ cl3
a9\of] . 3gf afbnn] cfsfz 9fs]sf] / lala{/ kfgL k/]sfn] d gofF 7fpFdf lbzf kqmg
;d]t ;ls/x]sf] lyOgF . sRrL / gfddfqsf] af6f] nfu]kl5 a;sf] ult k}bnofq'sf eGbf
bf]Aa/ klg /x]g . a;sf] 3Rofs3'r'sn] d pF£g yfn]F . s]xLa]/df eLdvf]/L
cfOk'luof] . of] clns 7"n} a:tL xf] . 3/x¿ afSnf] u/L agfOPsf /x]5g\ .
ufpFdf Pp6f dfWolds ljBfno /x]5 . :s'n] gfgLx¿ 3/ lkmb{}{ lyP . ljBfyL{sf]
;ª\Vof ljrf/ ubf{ logLx¿ lgs} k/k/sf a:tLaf6 ;d]t cfPsf x'g\ eGg ;lsGYof] .
:s'n labf x'g] a]n} geO{ gfgLx¿ 3/ nfu]sfn] :s'ndf k/LIff rln/x]sf] x'g'k5{
eGg] cg'dfg ug{ ;lsGYof] .
of] af6f] ;8slgdf{0fsf nflu vf]lnPsf] 6«Øfsdfq ePsfn] cToGt cK7\of/f]
/ ofqfsf nflu a]7Ls xf] eGg ;lhn} ;lsG5 . t/ e|d0f–cg'ejsf nflu eg] of] sRrL
af6f] dnfO{ pko'St nfUof] . af6f] PskN6df Pp6f dfq df]6/ l5g{];Sg] lyof] .
ptfaf6 csf{] df]6/ cfP 7fpF x]/]/ dfq ;fO8 lbg ;lsGYof] . ;8s vf;} psfnf]
cf]/fnf] geP klg ufpFsf 3/};Fu hf]8]/ uPsfn] b'3{6gf x'g;Sg] b]lvof] . of] ;8s
rNtLsf] agfpg] xf] eg] ;8slsgf/sf oL 3/ gx6fO{ x'Gg .
clg cufl8 b''Dhfa]F;L /x]5 . b'Dhfa]F;L rlr{t k'/fgf] 7fpF xf] .
xfd|f] b]zsf] /fhgLltsf] s]Gb|df /x]sf sf]O/fnf–kl/jf/sf] d"n ynf] of]
a:tL 7"nf] / pa{/ /x]5 . ;'gsf];Lsf] dlnnf] lsgf/sf] o; a:tLsf] ljifodf
d}n] aLkLsf] cfTdj[QfGtdf k9]sf] lyPF .
kfgL kl//x]sf] lyof] . s]xL cfOdfO{ a;af6 cf]n]{ / b'O{rf/j6L r9] . gofF
ofq'n] k'/fgf ofq'sf] xfnva/ ;f]w] . logLx¿ Ps–csf{nfO{ lrGbf /x]5g\ . ca cufl8
a;ofqf nfdf] 5}g eGg] d}n] cg'dfg u/]F, lsgeg] otfsf nueu ;a} ofq' cfk;df
kl/lrt lyP . pgLx¿ cf]Nnf] ufpF–kNNff] ufpFsf] xfnrfn ;f]Wg yfn] . a;df
nf]Ug]dflg; lgs} sd lyP . ofq'x¿ 8«fOe/ / vnf;L;Fu klg kl/lrtsf] Jojxf/ uy{] .
pgLx¿sf ukmsf ljifo :yfgLo 36gf / JolSt aGy] .
s]xLa]/df a; sf];Lsf] lsgf/}lsgf/ blIf0fk"j{ nfUg yfNof] . Pp6f
7"nf] au/ /x]5 . au/ w]/} rf}8f / ;Dd lyof] . sf];Lsf] kfgL ToxfF cfOk'Unf
h:tf] b]lvFb}gYof] . 3fF;] au/df l;;f}sf s]xL ¿v lyP . ;fob ToxfF aL;–kRrL;
jif{cl3lt/ s'g} ;dodf j[If/f]k0f ul/Psf] lyof] . t/ Tof] j[If/f]k0f sfo{qmdsf]
k|df0fsf ¿kdf dfq tL l;;f}sf ¿v pleO/x]sf lyP . rp/df ufO{a:t'x¿ rl//x]sf lyP .
ca cufl8 af6f] psfnf] lyof] . ;fFbL vf]nfg]/sf] psfnf] af6f] eg] cToGt
7f8f] / 8/nfUbf] /x]5 . To:tf] 7fpFaf6 af6f] gnu]/ cGoq}af6 nu]sf] eP a]; x'g]
lyof] . hLp g} l;l/ª\u ug{] 7f8} psfnf]–cf]/fnf] af6f] .
vx/] eGg] 7fpFdf k'u]kl5 d r9]sf] a; s]xLa]/ /f]lsof] . ofq'x¿ otfptf
nfu] . emf8L / a'6\ofgsf] cf8 nfu]/ pgLx¿ lk;fa km]g{ yfn] . cfOdfO{x¿ a;sf]
csf{] lbzfk6\l6 cln k/ / k'?ifx¿ a; ePk6\l6 g} nfu] . nfdf] ofqfsf sf/0f pgLx¿
;a}nfO{ lk;fan] Rofk]sf] /x]5 . d klg g]kfnL ;Nnfx ldNg] sfo{qmddf ;xefuL aGg
k'u]F .
xfdL a8f] cgf}7f] ;+:s[lt kfn]/ afFr]sf 5f}F . lb;flk;fa ug{s} nflu
agfOPsf] rkL{df Psbd hf]luP/ / n's]/ Tof] sfd u5f}F{ dfgf}F ToxfF zf}rsfo{ ug'{
a]dgfl;a xf] . ;fj{hlgs v'nf 7fpF, ahf/, ;8slsgf/df lb;flk;fa ubf{ rflxF
lgMzª\s, lgw{Ss / v'Nndv'Nnf ug{] ub{5f}F . hxfF h] ug'{kg{] xf] ToxfF Tof]
ubf{ xfdLnfO{ csf{n] b]lvxfN5 ls eg] 8/ nfU5 clg hxfF ug'{ cg'lrt, xflgsf/s /
cg}lts xf], ToxfF ubf{ rflxF To:tf] s]xL
nfUb}g .
3fd /fd|/L nfu]sf lyP . clncln udL{ eO/x]sf] lyof] . ag]kfsf] lr;f]
7fpFaf6 cfPsf] x'gfn] d vx/]sf] of] udL{ dg k/fO/x]sf] lyOgF .
emfFufemf]nL /ftfdf6f 7"nf] a:tL /x]5 . oxfF Ps 7fpFdf af6f]
lau|]/ xfdLeGbf cufl8sf] a; km;]sf] /x]5 . :yfgLo dflg;x¿ Tof] uf8L lxnf]af6
lgsfNg ;xof]u ug{ cfP . lgs} a]/sf] k|oTgkl5 dfq Tof] a; lg:Sof] . d ToxfFsf]
;'Gb/ a:tL tyf ;r]t / af7f dflg;x¿sf ;+jfb ;'g]/ dSv kl//x]F . afSnf] a:tL
ePsfn] s[lif, Jofkf/ tyf pBf]udf Jofj;flostfsf] ljsf; x'Fb} uPsf] /x]5 .
s]xLa]/df /fd6f/ cfOk'luof] . of] 6f/ lgs} km/flsnf] 5 . sf];L
lsgf/sf] 6f/ ePsfn] udL{rflxF lgs} x'g] . xfdL k'u]sf] a]nf /fd6f/sf] udL{
ef]Ug'rflxF k/]g . afbn nfu]/ cfsfz w'lDdPsfn] a]n'sfsf] b'O{ aHb} lgs}
cFWof/f] eO;s]sf] b]lvof] . /fd6f/sf] ;'Gb/tfdf /dfpFb} lyPF, a; cl3 al9xfNof]
. 6f/ cGg pTkfbgsf lx;fan] cToGt /fd|f] 5 / l;FrfOsf] klg /fd|} k|aGw ePh:tf]
b]lvG5 .
/fd6f/ o;f] x]bf{ wgs'6fsf] n]u'jfh:tf] nfUg] . Psbd ;dy/ / dlnnf] .
lgs} km/flsnf] 7fpF /x]5 . a:tLrflxF kftn} xf] .
kfNb'/L ;fgf] kmfF6 /x]5 . /fd6f/af6 glhs} 5 of] 6f/ . kfNb'/L kmfF6df
lgs} ofq' cf]n]{ . g]kfn6f/b]lv oxfF;Dd o; af6fdf vf;} 7"nf vf]nfvf]N;f
kbf{ /x]g5g\ . sxLF klg sne6{ / k'n ag]sf 5}gg\ . ca af6f] km/flsnf] / u|fe]n ug{ yfn]kl5 ;fob k'nk'n];f / sne6{
aGb} hfnfg\ .
clns k/ l;Tvf k'n b]lvG5 . l;Tsf k'n x]g{ nfos 5, kfl/k6\l6 /fd]5fksf]
s'g} 7fpFaf6 cfPsf] a; cl8Psf] b]lvGYof] . ;'gsf];L jf/kf/ ug{ o; 7fpFdf kSsL
k'n ag]kl5 l;Tvfk'n kfl/k6\l6sf dflg;sf] hLjg lgs} ;'vL aGg] d}n] b]v]F .
kfNb'/Laf6 u}/Lk'5f/ glhs} /x]5 . a; oxLF;Dd dfq rNg] /x]5 . a;
cl8Pkl5 ;a} ofq' cf]n{]/ cfkm\gf–cfkm\gf af6f nfu] .
d udL{ / a;n] sf]qmf]em}F xNnfO/x]sfn] km]l/ pF£g yfn]F5' . d;Fu} a:g]
dlxnf aufn] yfkf /lx5g\ . logsf klt ;]gfdf sfo{/t 5g\ elGyg\ . pgL deGbf cl3cl3
plqg\ . u}/Lk'5f/ ;fgf] a:tL xf] . oxfF jf; a:g of]Uo xf]6n / nh klg /x]5g\ .
d}n] 38L x]/]F M ;f9] rf/ dfq ah]sf] 5 . a]n'sf ;ft ah];Dd lxF8\gsf
nflu ;do 5 . udL{sf] ;do 5, lbpF;f] lxF8\g sl7g x'gfn] a? a]n's} ;s];Dd af6f]
l5rf]Ng' pko'St x'GYof] . dnfO{ ca stf hfg'kg{] xf] yfxf lyPg .
s]xL s]6fx¿ km6fkm6 blIf0flt/ nfu] . ltgLx¿;Fu b'O{tLgcf]6L s]6L klg
lyP . ;fob oL s]6fs]6Lx¿ pd]/n] z/L/nfO{ lbg] /f;folgs tŒjsf] bf;tfdf cNem]sf
lyP . ltgLx¿sf zAb / xfpefp o;f] eGy] .
d}n] cl3 d;Fu} a;df cfPsf clns kfsf pd]/sf dflg;nfO{ cfkm\gf] cndn
atfPF . pgLx¿ klg d hfg'kg{]lt/} hfg] k/]5g\ . ltgLx¿;Fu s]6fs]6L / l9nf] u/L
lxF8\g ;Sg] cfOdfO{ klg lyP . ltgLx¿;Fu lxF8\g'eGbf a? km6fkm6 cl3 a9\g' 7Ls
7fgL d cl3 a9]F . cln cufl8 k'Ubf Pp6L 5]qL cg'xf/sL uf]/Luf]/L cfOdfO{ c¿ b'O{
tLg s]6fs]6L;Fu hfFb} lyO{ . km6fkm6 lxF8]sf] x'gfn] d}n] ltgLx¿nfO{ pl5g]/ cl3
al9xfn]F . Tof] cfOdfO{ an u/]/ dnfO{ e]6\g cfOk'uL . clns kfsf] b]v]/ xf]nf
p;n] dnfO{ cufl8sf] ofqfsf nflu ;fyL 5fGg rfx]sL /lx5 .
‘s]6fx¿sf] s] e/ /, x}g t bfh' <’ p;n] dnfO{ cln e/] cfTdljZjf;
a9]kl5 ;f]w]sL lyO{ .
af6f] ev{/} vg]sf] /x]5 . of] af6f] df]6/ bf}8fpg clns ;fFu'/} eP klg
/fd|f] u/L agfPsf] /x]5 . w]/}h;f] 7fpFdf df]6/ rNg ;Sg] 6«Øfs v'Ng afFsL
b]lvof] . kxf8sf] km]b}km]b 3'dfp/f] u/L
ag]sf] of] af6f] slxn] lkr aGnf eGg] sNkgf ub{} d al9/x]F .
d]/f] ;fyL aGg cfOk'u]sL tL dlxnfn] dnfO{ ;f]lwg\– ‘bfh', 3/ stf
k/\of] < s'g y/df x'g'ef] <’
‘3/ O6x/L ====. kf}8]n . tfKn]h'ª xf] hGdynf] .’
‘d klg kf}8]n y/sL r]nL x'F d . xh'/ afpg ls 5]qL <’
‘afpg ====. pkf4] afpg =====.’
‘dr}F 5]qL kf}8]nsL 5f]/L x'F . pxfF ;]gfdf x'g'x'G5 .’
‘gfd s] xf] alxgLsf] <’ d}n] ;f]w]F .
‘/fwf ====. /fwf sfsL{ .’
‘a;fO rflxF sf7df8f}Fdf <’
‘xh'/, kf6gdf . xh'/, 3/r}F xLF kfl/ /fd]5fkfF’ . o]lndfofdf sfd u5'{ .’
‘o]lndfof eGg] ;+:yfn] s] sfd u5{ t <’
‘ldl6ª . ToxfF t hlxNo} ldl6ª eO/xG5 . 7"nf7"nf dfG5]
cfpF5g\ / ldl6ª u5{g\ .’
‘clg tkfO{Fsf] sfd ToxfF s] lg <’
‘;a}yf]s . ldl6ª x'G5 clg d}n] ;a}yf]s ug'{k5{ .’
‘gfgLx¿ lg <’
‘5f]/f] 5, ;'jf; .’
‘kf}8]nsL 5f]/L x'g'x'Fbf] /x]5, alxgL g} eG5' . clg HjfOF;fx]a
cfdL{sf] s'g kbdf x'g'x'G5 lg <’
o]lndfof eGg] u}/;/sf/L ;+:yfdf logL sfd ulb{/lx5g\ . ;a}yf]s ug{]
eg]kl5 logL lkogkfn] x'g'k5{ eGg] a'lemof] .
‘8fOa/ .’
xfdL ukm ub{} km6fkm6 lxFl8/x\of}F . /fwf alxgL otfsf] af6f]af6 o;cl3
klg lxF8]sL /lx5g\ . t/ pgL lxF8\bf of] gofF af6f] alg;s]sf] /x]g5 .
lgs}a]/ lxF8]kl5 Pp6f afSnf] a:tL cfof] . a:tL k|j]z ug{] a]nfdf Pp6f
j/kLknsf] 7"nf] rf}tf/f] tyf ;'Gb/ kmn}Frf ePsf] 7fpF cfof] . k;nx¿ klg
/x]5g\ . xfdL r9]s} a;sf s]xL ofq' oxLF jf; a:g nfu]sf lyP . xfdLnfO{ pl5g]/
cfPsf clusf t?gft?gLx¿ 76\6f /dfOnf] ul//x]sf lyP . pgLx¿ klg ;fob ToxLF jf;
a:g nfu]sf lyP . l/6\7] a:tL .
l/6\7] 7"n} a:tL /x]5 t/ of] /ftfdf6f emfFufemf]nLsf em}F pGgt
nfUb}gYof] . oxfFsf] hldg d"Nosf lx;fan] rflxF w]/} 5 . ;fFem kg{ nfu]sfn]
xfd|f] 6f]nL xtf/xtf/ lxFl8/x\of] . /fwf alxgL deGbf kl5kl5 x'lGyg\ .
‘xfdLn] of] /ft r}gk'/df s6fpg' 7Ls x'G5 .’ /fwf alxgLn] elgg\ .
3'dfpg] r}gk'/ cfOk'Ubf ;fFem emdSs kg{ yfNof] . af6f]g]/sf] Pp6f 3/df
jf;sf nflu ;f]Wof}F . kf}8]nsf] 3/ /x]5 .
kf}8]ngLn] elgg\– ‘v} xfdL t jf; lbg ;St}gf}F, dfl:t/ hfgf];\ g, c¿
3/df ldNg klg ;S5 .’
d clns lg/fz ePF . jf;} kfOPg eg] < t/ clns dfl:t/ pSn]kl5 clns
afSnf] ufpF cfof] . k;nx¿ ePsf b'O{tLg 3/ b]vf k/] . Pp6f 3/df ;f]Wof}F,
sfsL{sf] 3/ /x]5 . s'/f ldNof] . vfglkg / jf;sf] Joj:yf eOxfNof] .
3'dfpg] r}gk'/sf] o; a:tLsf dflg;x¿sf] hldg lgs} sd /x]5 . t/ hldg
cToGt pAhfp x'gfn] ;fg} hldgdf klg w]/} d]xgt u/]/ vfgnfpg k'¥ofpFbf /x]5g\ .
d}n] 3/k6\l6nfO{ ;f]w]F– ‘o; ufpFel/sf] ;aeGbf 7"nf] hldGbf/
kl/jf/;Fu slt hldg xf]nf <’
‘v} sf] 5 / oxfF hldGbf/ < ;a}sf] yf]/}yf]/} g} 5 . xfdL klg oxfFsf
eft vfg k'Ug] g} xf}F, xfd|f] t hDdf 5–;ft /f]kgL v]t xf] . oxfF b; /f]kgL eGbf
a9L s;}sf] 5}g eg] x'G5 .’
sfsL{bfOsf cg';f/ To; ufpFsf dfG5]sf] v]tLkftL vfln lgjf{xsf nflu dfq
xf] . oxfF 3fF;bfp/fsf] cToGt b'Mv 5 h:tf] nfUof] . 3fF;sf] eGbf klg bfp/fsf
nflu eg] oxfF cToGt b'Mv x'g'k5{, lsgeg] g oxfFsf] 5]p5fpdf pko'St jg 5 g
ufpFn]l;t o;f] b'O{rf/ ¿v /f]Kg] 7fpF . oxfF lah'nLsf] klg k|aGw eO;s]sf] /x]g5
. dflg;x¿ ;f]nf/ aQL afNbf /x]5g\ . t/ 3/3/af6 o'jfx¿ sf7df8f}F jf ljb]z hfg]
ePsfn] cfw'lgs ;fdfg eg] 3/3/df k'u]s} 5g\ .
r}gk'/sf] xfd|f] a;fO /fd|f] /x\of] . d a;]sf] sf]7fdf s]xLa]/df c¿
b'O{ k'?if klg jf; a:g cfOk'u] . ltgLx¿ emfFufemf]nLsf tfdfªx¿ /x]5g\ .
v'sf{]6lt/af6 cfPsf tL 3/ k'Ug gEofPsfn] jf; a:g nfu]sf /x]5g\ . ltgLx¿n] vfgf
rflxF kfPgg\ . l9nf] ePsf] clg 3/sL dlxnf clns la/fdL ePsfn] kfx'gfsf nflu vfgf
agfpg ;lStgF elgg\ .
sfsL{bfOsf] ;fgf] v'b|f k;n /x]5 . ls/fgf ;fdfgsf] of] bf]sfg af6}df
x'gfn] clncln rNg] b]lvG5 . rf/ 5f]/L / Ps 5f]/f];lxt ;fthgfsf] hfxfg /x]5 .
5f]/Lx¿ cf7, kfFr, rf/ / tLg sIffdf k9\g] /x]5g\ . ltgLx¿ a]n'sf Ps cIf/ gk9L
;'t] . kGw|aL; lsnf]ld6/ lxF8]sfn] d lgs} yfs]sf] lyPF . d6\6Lt]nsf] pHofnfdf
s]xLa]/ k|]tsNk pkGof; k9]F . d]/f] ;w}Fsf] afgL, ;'Tbf Ps ah]sf] lyof] .
laxfg rf/ aHbf /fwf alxgL tof/ kl/;ls5g\ . km]l/ lxF8\g' 5Fb} lyof] .
xfdL l56} lg:Sof}F . af6fsf] ljifodf cgle1 ePsfn] d pgsf kl5kl5 nfUy]F . af6f]
cToGt lrKnf] / 8/nfUbf] /x]5 . aNn lsg lxhf]sf] a; otf gcfPsf] xf] eGg]
a'lemof] . af6f] cToGt cgf}7f] e"efu x'Fb} cl3 a9\bf] /x]5 . lrKnf] /ftf]
df6f] dfq ;a}lt/ . 9'ª\uf b]Vg} gkfOg] .
9'ª\uf a]u/sf] klg kxf8 x'Fbf] /x]5 .
xfdL pHofnf] /fd|/L v:tf emGg} b'O{ lsnf]ld6/ kf/ ug{ ;kmn eof}F . e/]
tftf] 3fdsf km]nf kg'{ eGbf t laxfgs} ;dodf d'Vo af6f] gf£g' 7Ls x'GYof] .
af6fdf x]g'{kg{], b]Vg'kg{] jf a'em\g'kg{] s]xL lyPg . /fwf alxgL clxn] d]/f
kl5kl5 nfu]/ lxn] af6fdf ;f/L prfnLprfnL lxF8\lyg\ . b'O{sf aLr klg af]nrfn sd}
x'GYof] . ;'g;fg af6f], Psgf;] / v'nf hldg .
af6fdf dflg; e]l6Fb}gy] .
aNnaNn ;ft–cf7 ah]lt/ blIf0faf6 du/ jf tfdfª cg'xf/sf Ps x"n
l76fl76L xfdLlt/ cfO/x]sf e]l6P . pgLx¿ psfnfdf klg bf}l8/x]sf lyP . ltgsf
kxf8] /ftf] :ofp cg'xf/df kl;gfsf bfgf rlDs/x]sf lyP .
lgs} a]/df ufpF b]lvof] . of] ufpF 3/x¿n] g} ag]sf] lyof] t/ tL 3/sf
5]p5fpdf v} st} sfdnfUg] v]taf/L b]lvFb}gYof] . dflg;x¿ s'v'/f, v;Lafv|f,
ufO{uf]? kfn]/ d'Vo cfDbfgL ubf{ x'g\ .
/fwf alxgLn] Ps;'/df dnfO{ kfl/k6\l6sf ufpFx¿sf gfd atfpFb} uOg\, d}n]
la;{Fb} uPF . Psfw 306f lxF8]kl5 xfdL lxF8]sf] kfvf] clns /l;nf] /
af]6la?jfo'St x'Fb} cfof] . hldg klg t'ngfTds ¿kdf sd le/fnf] /x]5 otf .
/fwf alxgLn] elgg\– ‘vfN8] cfOk'Uof] .’
‘P, vfN8] eGg] ufpF oxL xf] <’ d}n] ;f]w]F .
‘of] sfF’ x'g' lg ∕ of] t s'g kfvf] xf] d hflGbgF . p
M Tof] l9:sfkl/sf] ufpFnfO{ kf] eg]sf] d}n] t ∕’
‘P ====∕’ pSnFbfsf]
:ofF:ofFsf aLraf6 d]/f] 5f]6f] hafkm cfof] .
s]xL a]/df Pp6f j/kLknsf] rf}tf/f] / kmn}Frf b]lvof] . dflg;x¿
kmn}Frfdf cf/fd ul//x]sf lyP . laxfgsf] zLtntfdf pgLx¿ ;':tfPsf] x]bf{ db];df
ps';d's'; hLjg lhpg'kg{] d]/f] dg O{iof{n' eof] . xfdL kmn}Frfdf k'luxfNof}F,
t/ xfdLl;t oxfF cl8g] w}o{ lyPg . dnfO{ t a? s]xL lyPg, /fwf alxgL eg] dGynL
k'Ug Jou| lyOg\ . pgsf] xtf/f]n] xfd|f] lxF8fOnfO{ lgoGq0f ul//x]sf] lyof] .
kmn}Frfaf6 otf eg] af6f] t];f]{ / ;lhnf] /x]5 . ufpF km/flsnf], afSnf]
/ ;'Gb/ b]lvof] . 3/x¿ x]bf{ of] 7fpF klg k'/fg} a:tL xf] eGg ;lsg] 5 .
‘oxfFsf dflg;x¿ k'ln; / ;]gfsf 7"N7"nf cf]xf]bfdf 5g\ .’
/fwf a}gLsf] egfO cfof] .
vfN8]df cfFk, lnrL / s6x/sf af]6au}Frf b]lvP . au}Frf /
7"nf7"nf 3/x¿n] logLx¿sf] ;DkGgtfnfO{ ;ª\s]t uy]{ . vfN8]sf] 6f/df
ds} / sf]bf] cflb kmn] klg wfg kmNnfh:tf] rflxF b]lvPg . vfg]kfgLsf] ljt/0f
ePsf] kfOof] t/ kfgL kof{Kt k'u]sf] lyPg, wf/fdf nfOg nfu]sf ufu|fn] ;d:of
atfpFy] .
vfN8] x]b{} d]/f] dg xfd|f k"jL{ kxf8sf ufpFlt/ 8'Nof] . /fwf
alxgL s]s] eGb} lyOg\, ToxfFsf hldGbf/, x'g]vfg] / rNtfk'hf{ dflg;x¿sf gfdy/
lnFb} lyOg\ pgL . ToxfFsf s'g 3/sf] s'g dflg;n] ljzfngu/, 8Nn", jfg]Zj/,
d}tLb]jL, zª\vd"n jf l;gfdª\undf sqf] 3/ agfPsf] 5, slt s/f]8sf] dflns
eO;s]sf] 5 cflb af]ln/lxg\ /fwf alxgL . t/ ddf To:tf ljifodf s'g} ?lr lyPg . vfN8]sf] d'Vo ahf/df cl8P/ xfdLn]
xftd'v wf]of}F / lrofk;ndf k;]/ lrof—kfp/f]6L vfof}F . kfgLsf] cToGt b'Mv 5
oxfF eGg] :ki6 eof] .
xfdL vfN8] ufpF 5f8]/ vf]nfg]/ cfOk'Uof}F . cufl8 k/ Pp6f emf]n'ª\u]
k'n b]lvof] . /fwfn] Tof] k'n cf}FNofpFb} elgg\ – ‘t]O{ k'n t/]/ xf] xfdL hfg]
. ofF’6 kfl/ uP /fd]5fk, jfl/jfl/ lxF8] l;Fw'nL .’
d}n] Tof] emf]n'ª\u] k'n t/]/ /fd]5fk eO{ 3'dfp/f] af6f] v'sf{]6 k'Ug]
ljrf/ Tofu]F . pgnfO{ eg]F– ‘dnfO{ ot}af6 ;f]emf] k5{ . d jfl/jfl/ hfg] .’
/fwfa}gLsf] cg'xf/df ljiffbsf /]vf sf]l/Fb} uP . pgL o;eGbf cl3 ca
PSn} lxF8\g'kg{] ;Ton] kLl8t b]lvOg\ . d pgsf] b'Mv x6fpg ;lStgy]F . xfdL
vfN8]sf] vf]N;fdf lyof}F . 7"N7"nf 9'ª\uf / sfd} gnfUg] 9'ª\Uofg] au/
ndtGg km}lnPsf] lyof] xfd|f] bfofFafofF . clns tn vf]N;f] tsf{pg ldNg] 7fpFdf
v]tsf u/f agfOPsf lyP . ;fob o;} vf]N;fsf] kfgLn] l;FlrFbf] xf] of] v]t .
d}n] ;'gsf];L / tfdfsf];Lsf] bf]efgsf lgs}j6f tl:a/ lnPF . of]
bf]efgsf] k|lts[lt ptf k|ofudf uª\uf / hd'gfsf] bf]efg 5 . ef/tLox?n] pSt
bf]efgnfO{ wd{:ynL agfP/ ;+;f/nfO{ /ftf]lbg 9f]ufpF5g\, otf xfd|f] bf]efg cnkq
nl8/x]sf] 5 .
;'gsf];Ldflysf] emf]n'ª\u] k'n t/]kl5 t'?Gt csf{] tfdfsf];Ldflysf]
emf]n'ª\u] k'n t/]kl5 dfq dGynL hfg] af6f] e]l6g] /x]5 . tfdfsf];Lsf] kfgL clns
sfnf] / ;'gsf];Lsf] kfgL wldnf] b]lvGYof] . d}n] b'O{ gbL e]l6Psf 7fpFnfO{
k6sk6s /fd|/L lgofn]F . oL b'O{ gbLsf kfgL cnucnu /ªsf t lyP g}, cem crDd
nfu]sf] s'/f rflxF s] eg] oL b'O{ kfgLx¿ ldNg klg plt OR5's b]lvFb}gy] . logLx¿
e]6 x'g] 7fpFdf :ki6 klxrfg agfP/ dfq oL ldNy] . kfgL t cfk;df ldNg ;lhnf] 5}g
eg] xfdL dflg;sf aLr dtfGt/ /xg' :jfefljs xf] .
/fwf alxgL daf6 5'6\l6g] a]nf ePsf] lyof], af6fdf xfdLn] b'O{rf/ dlxnf
/ o'jtLx¿nfO{ e]6\of}F . logLx¿ klg ptf dGynLlt/} hfg] /x]5g\ . pgn] ;fyL kfpg]
eOg\ . 9'Ss eof] .
o]nLdfof gfdsf] u}/;/sf/L ;+:yfsL ;xfos /fwf alxgL ca ptf nfUg] eOg\ .
x]bf{x]b{} xfdL Pscsf{af6 olt 6f9f k'luxfNof}F ls d]/f] gh/df pgL Ps
/ª\uLg sk8fsf] lkmlkm{/ ug{] 6'qmf] dfq b]lvg yflnxflng\ . d}n] pgL b[Zoaf6
cf]em]n kb{} uPsf] kmf]6f] lvr]F .
ca o;kl5 d]/f] ofqf PSnf] x'g] ePsf] lyof] . t/ ca glhs} v'sf{]6 eGg]
csf{] ahf/ 5 clg ToxfFaf6 l;Gw'nL hfg] a; kfOG5 eg]sf] x'gfn] d
k|;Ggtfk"j{s 8fF8fkfvfsf] clg tn ;'gsf];Lsf] ;'Gb/ b[Zo 5fofª\sg ub{} cl3
a9]F .
emf]nf v} lsg xf] ca clns ux'F«uf] nflu/x]sf] lyof] . emf]nf sfFwdf
le/]/ ca d /f]lsFb} kxf8, gbL, eL/kfvf / af6fsf tl:a/ lng yfn]F .
obfsbf df]6/;fOsn b]vf ky{] . logLx¿ v;|f] 6«Øfsdf 9'ª\ufdfly 9NsFb} /
l3;|Fb} cl3 a9\y] .
gf} ah]lt/ d v'sf{]6 cfOk'u]F . v'sf{]6 vf;df ;fgf] Jofkfl/s a:tL xf] .
k|x/L sfof{no, :s'nx¿ / ls;fgsf 3/x¿ lyP . v'sf{]6 cToGt ;'Gb/ ufpF nfU5 . of]
af6f] eP/ lxF8\g]n] oxfFsf] ;'Gb/tfdf /dfpg cN5L ug'{x'Fb}g eGg] d 7fG5' .
log} ljBfno, k|x/L rf}sL, lrof–rd]gfsf ;:ofgf c:yfoL 6x/] k;n, ls/fgf
k;nx¿ / af6f]af6 k"j{k6\l6 lgs} afSnf] / ;DkGg nfUg] ufpF g} v'sf{]6sf]
kl/ro xf] . 3/x¿ o;f] x]bf{ k'/fg} x'g\ . ltgsf 5fgf 9'ª\ufn] ldnfP/ 5fPsf 5g\
. 3/ plt 7"nf geP klg ;'Gb/ 5g\ .
To; a:tLsf] ;'Gb/tfnfO{ Sofd/fdf s}b ug{ x]Ss} /x]g5, s:tf] x':;' d
< v]t cToGt /l;nf] clg dlnnf] 5 .
v'sf{]6 hfg]n] ToxfF kmn]sf] ds} kf]nL vfg] df};ddf hfg'kg{] /x]5 .
of] 7fpF kl5 rNtLsf] rf}af6f] x'g] b]lvof] . oxfFaf6 dGynL hfg] k'n aGgf;fy
/fd]5fkjf;Lsf] db];l;t 5f]6f] ;Dks{ aGg]5 . oxfFsf] v]tLkftL, kmnkm"n /
kz'kfngsf] kmfObf t/fO{n] klg kfpg]5 .
t/fO{af6 v'sf{]6 hf]8\g] ;8s ev{/} u|fe]n ul/Fb} /x]5 . oxfF;Dd a;
rNg] eP klg a;sf] ;ª\Vof sd /x]5 . gf} ah]sf] a; b; ldg]6 l9nf] eP/ d}n]
5'6fPF5' . ca afx« ah] dfq csf{] a; cfpg] a'lemof] .
o; a]F;Ldf udL{ ;'? eO;s]sf] 5 . a; cfpg emGg} tLg 306f afFsL 5 eGg]
a'em]kl5 d a? k}bn} lxF8]/ cl3 hfFb} ug{] lg0f{odf k'u]F . b[Zofjnf]sgsf nflu
k}bneGbf /fd|f] ofqf s'g x'G5 / ∕
t/ Ps lsnf]ld6/hlt lxF8]kl5 cl3 v'sf{]6df /f]s]/ /fv]sf] /ftf] 6«s
cfOk'Uof] . d}n] xft p7fPF .
6«s t /f]lsof] t/ vnfF;Ln] eGof]– ‘cufl8 a:g] 7fpF 5}g, 8fnfdf a;]/
hfg] eP dfq .’
d 8fn}df a;]/ eP klg cl3 a9\g tof/ ePF . s]xL a]/d} 6«sn] vGg]vs{ eGg]
7fpFdf NofOk'¥ofof] . vGg]vs{ g} eg]h:tf] nfU5, 7fpF km/flsnf] / kmfFl6nf] /x]5
. v]tLkftL /fd|f] / dflg;sf] a:tL klg afSnf] . ;8s lgdf{0f / oftfoftsf sf/0f
;fgfltgf xf]6]n / k;n klg rNg yfn]sf] b]lvof] . ;8sn] NofPsf /fd|f / g/fd|f
b'j} kl/0ffd oxfF cg'ej x'g] u/L b[li6uf]r/ x'g] /x]5g\ . 6x/] k;ndf /S;L /
la:s'6–rfprfp el/e/fp lyP . ;fFem k/]kl5 ToxfF df;' kfStf] xf] . /S;L–df;' vfg]
/ /S;L–df;' ef]Ug]x¿sf] hd36 x'Fbf] xf] ;fFem k/]kl5 ;w}F oxfF .
ca cufl8sf] af6f] lkr /x]5 . hfkfg ;/sf/n] agfOlbPsf] kxf8L lkr af6f]
cToGt ;'Gb/ 5 . t/ plQs} ;fFu'/f] klg .
v'sf{]6 / vGg]vs{sf] b[Zo dgdf af]s]/ d l;Gw'nLlt/ cfpFb} lyPF . 6«sn] 3'dfp/f]
af6fdf x'OFSofP/ adg xf]nf em}F eof] . laxfg b'O{ 6'qmf kfp/f]6L / Ps sk lrof
k/]b]lv vfnL /x]sf] k]6 6«sn] rfsfr'nL v]nfP/ 7]ufgdf Nofof] .
6«sn] b'O{tLgcf]6f a;nfO{ pl5Gof] . ofq'a; dflg;sf] eL8n] vrfvr el/Psf
lyP . k]6 dhfn] x'F8lnPsfn] ca cufl8sf] af6f] a;d} hfg'knf{ eGg] nfUof] .
6«ssf] k5fl8 a;]/ u/]sf] ofqf c;x\o ePkl5 d Pp6f a; cl8O/fv]sf] 7fpFdf
cf]n{]F . 6«s 5f8]/ a;df r9\g t rl9of] t/ a:g] l;6 ldn]g . dflg;sf] eL8 lyof] .
d r9]sf] 7fpFaf6 lgs} ofq' ylkPsf lyP . of] 7fpFsf] gfd d}n] ;f]lw/xg'
cfjZos b]lvgF . ljs6 kxf8sf] s'g} nf]sn a; :6k lyof] of] .
s]xL ;dokl5 d]/f] dgdl:tis cln 7]ufgdf cfof] . d a;sf] em\ofnaf6
8fF8fkfvfsf] ;'Gb/tfdf gh/ 8'nfpg nfu]F . a]nfa]nf d kmf]6f] klg lvRg EofpFy]F
. hfkfgLx¿n] agfOlbPsf] of] af6f] kof{j/0fsf] ;+/If0f ub}{ agfOPsf] 5 . af6f]
st}st} Psbd cf]/fnf] 5 / bf]xf]/f] uf8L s'bfpg gldNg] u/L ;fFu'/f] klg . gfs{]
vf]nf] t/]kl5 eg] af6f] clns ;Dd cfof] .
s]xLa]/df l;Gw'nLdf9Lsf] b[Zo b]lvof] . kxf8sf] km]bdf xl/of] d}bfg
/x]5 . d}bfgsf] nueu aLraf6 Pp6f ;–:ofgf] vf]nf] hfFbf] /x]5 . o;} vf]nfsf] b]a|]k6\l6 a;]sf] /x]5
l;Gw'nLdf9L ahf/ . gofF ahf/sf] pQ/df vf]nfkfl/k6\l6 k'/fgf] ahf/ a;]sf] /x]5 .
9'ª\ufn] 5fPsf k'/fgf kf/fsf 3/x¿ ;8ssf] b'j}k6\l6 nx/} b]lvGy] .
alb{jf;af6 l;Gw'nLdf9L x'Fb} w'lnv]n hfg] ;8s gbLsf] b]a|]k6\l6
ag]sfn] ;x/ klg ;8slt/} a;fO ;/]sf] x'g'k5{ . gbLkfl/sf x]/L otfsf] ahf/ gofF /
7"N7"nf 3/n] ag]sf] 5 . oL cfw'lgs 3/ klg Psbd afSnf] u/L ag]sf 5g\ .
oqf] 7"nf] / dxŒjk"0f{ ;x/sf] a;kfs{ Psbd kmf]x/ / cJojl:yt
/x]5 . vf]nflsgf/sf] sfd gnfUg] hUufdf a; oqtq c8\ofPsf . vnf;Lsf] lrRofx6 /
uf8Lsf] 33{/ Psbd emsf{]nfUbf] .
ef]sn] cfn;tfn; kfg{ yfNof] . l;Gw'nLdf9L ahf/df k;]/ Pp6f xf]6ndf
l5/]F . klxn] k]6 eGg] b':dg;Fu ;Demf}tf gu/L pkfo ePg .
To;} ;x/df d]/L zfGtf ;flgdf a:g'x'G5 . pxfFsf] kmf]g gDa/ dl;t /x]g5
. t/ b]jL ;fgfafsf] gfd lnFbf pxfF a:g] :yfg kQf nfUof] .
oxfF cfPsf] a]nf pxfFx¿;Fu e]6 gu/L hfg dg ePg . vf]Hb}vf]Hb} 8]/fdf
k'u]F . t/ pxfFx¿ sfdljz]ifn] cGoq
hfg'ePsf] /x]5 . d lg/fz ePF .
Ps 7fpFdf ¿vsf] 5fofd''lg Pshgf cwa}F;] dlxnf ‘l;Fw'nL’sf tfhf lnrL a]Rg a;]sL lyOg\ . kfFr ?lkofFsf] Ps bh{g
lnrL lsg]F . To;} ¿vsf] km]bdf emf]nf la;fP/ d zLtn 5fofdf a;]/ lnrL vfg yfn]F
.
crfgs dnfO{ l;Gw'nLu9Lsf] ;Demgf eof] .
ptfaf6 la:tf/} d ePlt/ cfO/x]sf] Pshgf df]6] dflg;nfO{ ;f]w]F—
‘l;Gw'nLu9L oxfFaf6 slt 6f9f 5 <’
‘pGgfO; lsnf]ld6/ . oxfFaf6 ;f]em} nfUg'k5{ .’ p;n] d clu cfPs} af6f]
pQ/lt/ b]vfof] .
yfxf eof] d hxfF 6«saf6 cf]n{]/ a;df r9]sf] lyPF, ToxLFaf6 u9L
hfg'kbf{] /x]5 . ca s] ug{], clu g} 5'6]5, o;kN6nfO{ o:t} ef], kl5 s'g} lbg
cfpg'knf{ Tof] 7fpF x]g{ eg]/ lrQ a'emfPF .
vr{
ag]kf–u}/Lk'5f/ a;ef8f ?= !#).–
cfn'av8f Ps kfp ?= %.– w'lnv]n
3'dfpg] r}gk'/ jf;, vfgf hDdf ?= &).–
v'sf{]6– l;Gw'nL a;ef8f ?= *).–
l;Gw'nL 9Ns] a;ef8f ?= &).–
9Ns]j/ O6x/L a;ef8f ?= @)).–
a/dlemofdf k]8f ?= !)).–
l;Gw'nLdf vfgf ?= $).–
l;Gw'nLdf lnrL ?= %.–
9Ns]df sfFqmf] ?= %.–
hDdf vr{ cfpFbf ePsf] ?= &)).– dfq .
)))) ))))
#= ldSnfh'ªlt/
-@)%@.&.(,
rf}tf/f, ;fSkmf/f–!, Onfd_
;a} l9:sf / 8fF8fsf] cfkm\gf]–cfkm\gf] gfd x'G5
3/af6 pQ/lt/
x]bf{ Pp6f xl/of] r'Rrf] 8fF8f] b]lvGYof] . em6\6 x]bf{ dw'dNnfb]lv ;f]em} p7]/
ag]sf] h:tf] b]lvGYof] Tof] . t/ kfgL k/]/ 5\ofª\u p3|]sf] a]nf /fd|/L u9]/
x]¥of] eg] Tof] kj{t kq}kq ag]/ Ps;Fu csf{] 6fFl;P/ kq] r'r'/f] aGYof] . d]/f]
3/ df]/ªsf] k"jL{ efu O6x/faf6 pQ/lt/ x]bf{ b]lvg] glhs}sf] ;aeGbf cUnf]
xl/of] 8fF8f] ToxL lyof] . k|To]s 8fF8fsf gfd x'G5g\ . 3/af6 pQ/lt/ x]bf{ Ps}
8fF8f] nfUg] To; z[ª\vnfdf cfkm\gf–cfkm\gf kl/ro af]s]sf ;of}F 8fF8fy'Dsf /
kmfF6 lyP xf]nfg\ g}, t/ Pp6f 8fF8fkl/sf] csf{] clns cUnf] 8fF8f] hf]l8Psf]
b]lvP/ Tof] l;ª\uf] nfUYof] . 3/cufl8sf] ;a}eGbf cUnf] xl/of] r'r'/f] / To;;Fu
b]lvg] To; z[ª\vnfsf] gfd dxfef/t eg]/ lrGg' eg]sf] ;Dk"0f{ lxdfnx¿nfO{
lxdfno gfdn] hfg]/ lrQ a'emfPem}F lyof] .
kf]xf]/ ;fnsf]
s'/f ub{} 5', sflt{ssf] ;kmf lbg lyof], hLjg bfh'n] pQ/lt/ bflxg] xftsf] rf]/
cf}Fnfn] b]vfP/ ;f]Wg'eof]– ‘of] cufl8sf] ;aeGbf cUnf] 8fF8fsf] gfd hfGb5;\
<’
To;sf] 5'6\6} gfd
xf]nf eGg] dnfO{ nfu]s} /x]g5, clu g} d}n] elgxfn]F . bfh'nfO{ xflh/L hafkmdf
unt pQ/ lbFb} 5' eGg] ljBfyL{sf em}F eg]F– ‘cxF, yfxf 5}g t .’
‘ldSnfh'ª
xf]=====, ldSnfh'ª====.’
;a} 8fF8fsf gfd
hfg]/ s] ;fWo . t/ 3/cufl8 r'Rrf] k/]/ ;a}eGbf clUnPsf] 8fF8fsf] gfpF hfGg'
pkof]uL g} x'g ;SYof] . dgdg} bf]xf]/\ofPF– ldSnfh'ª=== ldSnfh'ª=== .
‘s]6f ∕ Tof] 8fF8f]
r9f}F s'g} lbg .’ bfh'n] /x/
kf]Vg'eof] . bfh'n] k6sk6s Tof] gfd bf]xf]¥ofPkl5 dfq Tof]
gfd d]/f] dgdf clnslt cl8of] . leqL dgn] hfgsf/L /fVg gvf]h]sf] ljifo hlt;'s}
5n{ª\u x'g] u/L l;sfpFbf klg gl;lsg] /x]5 .
Ps jif{hlt kl5
lxhf] laxfg km]l/ PskN6 8fF8flt/ cf}FNofpFb} bfh'n] ;f]Wg'eof]– ‘n' tF eg\, of]
8fF8fsf] gfd Sof xf] <’
d dxfe'Nn',
bfh'n] ToltkN6 eg]sf] gfd klg ;Demg] xf]Og . ;flxFnf legfh' xfd|f] 3/df ;/fb
u/fpg] k'/f]lxt, pxfF hlxNo} d]/f] cGoq k'Ug] WofgnfO{ ;/fbsf pkqmdx¿lt/ tfGg
vf]Hg'x'GYof] . pxfF eGg'x'GYof]– ‘oqf] k6s ul/;Sof}, s] e’/ ltd]/nfO{ ca s]
ug{], s;/L ug{], k6Ss yfxf ge’sf] <’
pQ/ dnfO{ yfxf
lyof], Wofg k6Ss glbP/ u/]sf] x'gfn] ;/fbsf tL cg]s pkqmd dgdf c8]gg\ . t/
pxfFnfO{ d To;f] elgxfNg ;lStgy]F . v'?v'? pxfFn] c/fPsf] sfd uy{]F .
PskN6 t ;flxFnf
legfh'n] dnfO{ lgs} s8f :j/df xsfg'{eof]– ‘s:tf] 9ª\u gePsf] ca"em ∕ oqf]k6s eO;sf]
;/fb u/]sf], k}nf]kN6 u/]em}F u5{ ∕’
‘o;sf] lbdfudf c¿
g} ljifox¿ v]N5g\ legfh'===∕ c¿ s]s] s'/fdf ?lr
/fV5 of] ===.’ bfh'n] d]/f] ;d:of a'lemlbg'eof] .
‘To;f] eg]/ x'G5
< x]Ssf /fVg'k5{ lg dgdf ∕’ legfh'sf] ;'emfj
;xL lyof] . xfd|f k'mkfh'x¿nfO{ xfdL legfh'
g} eG5f}F . ;Q/L–krxQ/ jif{sf]
a"9f] dflg; xfd|f dfofn] ;w}F b'uf{k'/Laf6 ;ft–cf7 lsnf]ld6/ blIf0fsf] xfd|f] ufpF ;ftd]8L lxF8]/} cfpg'x'GYof] .
k|To]s ;/fb / cGo kj{df gla/fO{ pxfF xfdLsxfF cfpg'x'GYof] .
legfh' krf;;f7L
jif{b]lv x/]s laxfg lbgsf] sDtLdf Ps cfj[lt uLtf kf7 gu/L slxNo} vfgf gvfg]
dflg;, pxfFnfO{ bfh'n] pNnLlaNnL kfb{} eGg'eof]– ‘uLtfsf s'g} Znf]s z'4;Fu
pRrf/0f ug{ cfpF5 t tkfO{FnfO{ <’
legfh' t gfhafkm
x'g'eof] bfh'sf cufl8, t/ ddfly pxfFn] nufpg'ePsf] cleof]u ck|dfl0ft x'g ;s]sf]
lyPg .
bfh'n] eGg'eof]–
‘h'F, ef]ln Tof] 8fF8f] r8'F .’
pQ/lt/ yfg yfk]/
n8\g tDtof/ ;fF9]em}F ldSnfhf]ª kxf8 d]/f cufl8 c//f] eP/ pleO/x]sf] lyof] .
Tof] dnfO{ Ps lsl;dn] xfFs lbO/x]sf] lyof]– ‘tFdf ;fxl;s ofqf cyf{t\ P8e]Gr/
eGg] dfgjLo u'0f clnslt dfq eP klg 5 <
dnfO{
ldSnfhf]ªsf] Tof] xfFs lxhf] dg k/]g . t/ d}n] bfh'nfO{ s]xL hafkm lbOgF . d}n]
eg]F– ‘ef]ln ;Nnfx u/f}Fnf g .’
‘ef]ln t
lxFl8xfNg'k5{ .’
laxfg clns rfF8}
p7]F . sflt{ssf] kxf8L hf8f]af6 aRg :j]6/ af]s]F . tf}lnof, a'?;–dGhg, ;fgf]
;fa'g, Pp6f KofG6, gf/fo0fefOsf] gofF sf]6, Sofd/f -ofl;sf_, Pp6f /]l8of],
sfkLsnd, b'O6f pkGof; / c¿ To:t} ;fgfdl;gf ;fdfg Pp6f lrlgofF emf]nfdf 7Ls
kf/]F . bf/L sf6]F . h'Fuf d kfNg] u5{' . bf/L sfl6;Stf bfh' cfkm\gf] 3/af6
d"n3/df cfpg'eof] . bfh' leGg eP/ a:g'ePsf] b;afx| jif{ eof], t/ pxfFsf]
3/ d"n3/sf] 5]j}df 5 . bfh'sf klg bf/L sfl6lbPF . a/G8faf6} efph"nfO{
s/fPF– ‘efph" ∕ n' eft ksfOxfNg" t ∕ xfdL eft tfQft}
vf’/ lxFl8xfNg] .’
efph"n]
ldlnSs ul/;Stf vfgf tof/ ul/xfNg'eof] . xfdL vfgf vfP/ lxF8\g yfNbf laxfgsf]
cf7 dfq ah]sf] lyof] . ;fydf 5f]/f] bLks klg hfg dg u¥of], ;Fu} nfg] eof}F .
s]6fs]6L dflg;, b'Mv t kfpF5, t/ l;Sg ;lhnf] sxfF 5 / ∕
xfdLn]
cfkm";Fu Ps;/f] cltl/St n'ufafx]s c¿ s]xL gaf]Sg] ePsf lyof}F . cfdf /
;LtfnfO{ xfd|f] ofqf s'g} t's gePsf] p/G7]pnf] sbd nflu/x]sf] lyof] .
dw'dNnf
;f]djf/] cfOk'Ubf
a; lxF8\g l7Ss k/]sf] /x]5, l56} pnf{af/L cfof}F . dw'dNnf hfg] hLk afx| ah]
dfq hfg] a'lemof] . ca dw'dNnf s;/L k'Ug] xf] eGg] lrGtf eof] .
Pp6f yf]qf]
6«ØfS6/ kfOof] . To;n] aNnaNn P3f/ ah] dw'dNnf k'¥ofof] . To; lbg 6«ØfS6/sf]
ofqf slt sl7g eof] eg]/ geg] klg x'G5, af6f] p:t} 9'ª\u] / vfN6fv'N6L . t/
To;df xfdLafx]s c¿ lgs} ofq' lyP . ;a}sf] b'Mv ;a}n] afF8\bf klg clns sd x'g],
xfdL xfF:t} dw'dNnf k'Uof}F .
bLksn] clnslt
lrp/f af]s]sf] lyof], d}n] e'lhof af]s]F . bfh'n] Pp6f kftnf] t/ xfdL tLghgfn]
cf]9\g k'Ug] Anfª\s]6 af]Sg'ePsf] lyof] . ;/b/df xfdL k|To]sl;t nueu b;–afx|
s]=hL=sf] emf]nf lyof] . xfd|f] tLg;b:oLo ofq'6f]nL dw'dNnfaf6 b'O{–tLg lbgsf
nflu psfnf] nfUof] .
dw'dNnfdf d}n]
;j{k|yd k}FtL; ;fndf kfOnf 6]s]sf] lyPF . kxf8] cfn' lsGg ebf} c;f]hlt/ db];sf
dflg; x"nsf x"n oxfF cluNn} lbg cfpFy] . Jofkf/Lx¿ klg cl3Nn} lbg
cfP/ oxfF a:y] . o;/L ;f]djf/ nfUg'kg{] dw'dNnfsf] xl6of cfOtjf/sf] /ftdf klg
nfUYof] .
p;a]nf dw'dNnf
otfsf kxf8L tyf t/fO{sf ufpFsf] w]/} 7"nf] s]Gb| / ahf/ lyof] .
wgs'6f–lxn] / OnfdnfO{ ;8sx¿n] hf]8]kl5 aLrsf] s]Gb| /x]sf] dw'dNnfsf] dxŒj
lgs} 36]sf] xf] . dw'dNnfn] ub{} cfPsf] sfd ca Onfd, wgs'6f, lxn] cflbn] ug{ nfu]sf
lyP . k}FtL; ;fndf of] Ps dxŒjk"0f{ z}lIfs, Jofkfl/s, cf}Bf]lus, ;f+:s[lts
/ /fhgLlts s]Gb| lyof] . clxn] dw'dNnf tL ;a} dxŒj u'dfP/ >LxLg eO{ 3/]n'
hfF8/S;Lsf] xf6 / d/d;nf, sk8f cflb a]Rg] ;fgf] :yfgLo ahf/ ag]sf] 5 .
hfF8/S;Ln] ;'sfPsf k"j{sf lgs} ahf/dWo] dw'dNnf Ps xf] .
p;a]nf ebf}sf]
To; cfOtaf/ vfg] tyf aLp cfn' lsGg oxfF cfkmGt / 5/l5d]sLsf ;fy nfu]/ d oxfF
cfPsf] lyPF . O6x/fb]lv k}bn cfP/ ef/L lkl7pFdf af]sL ebf}sf] lxnf] af6f]
/ftla/ft ub{} k}bn hfg'kYof]{ . aL; s]hL cfn'sf nflu p;a]nf u/]sf] b'Mv ;lDemFbf crDd nfu]/ cfpF5 clxn] .
To;kl5 km]l/
slxNo} oxfF cfpg] cg's"n ldn]sf] lyPg . t/ h] eP klg dw'dNnfn] lat]sf
jif{df ef}lts lgdf{0fsf] If]qdf s]xL k|ult u/]s} /x]5 . ahf/leqsf clg 6fF8L, pnf{af/L / bds hf]8\g] ;8sx¿
km/flsnf / /fd|/L u|fe]n ul/Psf /x]5g\ . sf7sf 6fF8] 3/x¿sf 7fpF 7"nf
b'O{tLgtn] kSsL 3/n] lng nfu]sf 5g\ . 9nsf] aGbf]a:t /fd|f] 5 .
dw'dNnfaf6 pQ/
nfUg] af6f] ;fgf] hª\un eP/ l5bf{] /x]5 . hª\unsf] d'vdf kfs{h:tf ;'Gb/ 7fpF
lgdf{0f ul/Psf] /x]5 . dw'dNnfsf s]xL dflg;n] cJojl:yt 9ª\un] ;F'u'/ kfn]/
ahf/nfO{ s'¿k kf/]sf eP klg ;/;kmfO, gu/ of]hgf / kfs{x¿n] s]xL Ifltk"lt{
ug{] /x]5g\ . pQ/ nfUg] af6f] km/flsnf] / ;'Gb/ 5 .
Tof] hª\un cfwf
306fhlt lxF8]kl5 tf]/Laf/L eGg] ufpF cfpFbf] /x]5 . ufpF cToGt ;'Gb/ .
tf]/Laf/Lsf] ;'Gb/tf x]g{ sflt{ssf] ;'?df cfP/ xfdLn] 7Ls u¥of}F eGg] dnfO{
nfUof] . kfSg nfu]sf] wfg clncln kx]FlnP/ cToGt /fd|f] b]lvGYof] . clncln
le/fnf] hldg 5, kxf8sf] km]b eP/ .
o:tf] clncln
le/fnf] hldgdf nfdf / sd rf}8fOsf v]tsf u/fdf kfSg yfn]sf] em'Nbf] wfg eg];Ddg\
dgf]xf/L x'G5 . cfnLdf uf9f xl/of] /ªsf e6df;sf af]6 em'Kkfsf em'Kkf kf]l6nf
sf];fsf ef/n] a}F;sf] ef/Ln] clncln e'ms]sL t?gLem}F 9Ns]sf lyP . st} lkmn'ª\u]
km'n]/ af/L kx]Fnk'/ lyof] . st} af/Ldf sf]bf] n6\6} kmn]/ n8\nfn8\nf em}F
ePsf] lyof] . cToGt dgf]x/ b[Zo b]Vg kfof}F .
otf s'nfdf kfgL
s'ns'n ub{} lyof] . ufO{a:t'x¿ lg/f]uL, df]6f3f6f b]lvGy] . dflg;x¿ klg s'g}
;x/ahf/sf eGbf sd lrl6Ss k/]sf lyPgg\ .
3/x¿ ;fgf eP klg
;kmf / km"n}km"nn] l;Fufl/Psf lyP . dflg;x¿ cf–cfkm\gf sfddf Jo:t eP
klg xfdL /dfpFb} lxF8]sflt/ Psb[li6 km\ofNg EofpFy] . ufpFdf Psvfn] ;DkGgtf /
;'v b]lvof] .
lah'nL, 6]lnkmf]g
cflb eg] oxfF b]lvPg . Pp6f k|x/L rf}sL /x]5 . To;sf] ;fOgaf]8{ k9]/ of] 7fpF
Onfd lhNnfdf kbf{] kf] /x]5 eGg] yfxf kfPF . bfh'nfO{ eg]F– ‘dw'dNnf;Fu}
hf]l8Psf] eP klg of] t Onfd kf] /x]5, xlu <’
bfh'n] eGg'eof]–
‘tf]/Laf/L dfq xf]Og, k]N6Ldf/L eGg] bdsg]/sf] ufpF klg Onfdd} k5{ . emfkf
lhNnfdf kxf8 kb{} kb{}g . a? Onfdsf s]xL ufpF kxf8sf] km]bsf] ;dy/ efudf 5g\ .’
P;Pn;L dfq k9]sf] eP klg hLjg bfh'nfO{ g]kfn, Pl;of / ljZjs} e"uf]nsf]
hfgsf/L e"uf]n ljifo lnP/ :gfts u/]sf ;/b/ JolStsf] eGbf /fd|f] 5 .
df]/ªsf cf7 uflj;
kxf8d} 5g\ . ;'g;/Lsf kfFrsGof, a/fxIf]q, lji0f'kfb'sf / c¿ Psb'O{ uflj; kxf8L
x'g\ . t/ emfkfn] kxf8nfO{ 5'Fb}g . a? Onfdn] otflt/ klg dw]; e]6\tf] /x]5 .
tf]/Laf/Lsf dflg;nfO{ lhNnf ;b/d'sfd hfg–cfpg rflxF cToGt sl7g kbf{] xf] .
d]/f] ljrf/df o; 7fpFnfO{ a? df]/ªdf ld;fP :yfgLox¿nfO{ dfq xf]Og k|zf;gnfO{
klg ;lhnf] kg{] lyof] .
xfdL 7"nf]
af6f] kqm]/ lxFl8/x\of}F . t/ of] af6f] rflxF ufpFn]sf] jglt/ hfg] k/]5 .
3fF;bfp/f ug{ hfg]x¿nfO{ lgs} 7fpF ;f]w]/ dfq xfdLn] kqmg'kg{] ;xL af6f]
e]6\6fof}F .
ca a}F;fn'
tf]/Laf/L 5f8]/ xfdL psfnf] cwa}F;] 8fF8f] rl9/x]sf lyof}F . hlt r9\b} uofF}
plt tn t/fO{sf] /ldtf x]g{ kfOGYof] . hlt dfly k'Uof] plt k/k/;Dd b]Vg kfOg] .
xfdL pSnFb} / kmsL{kmsL{ of] / Tof] b]lvof] eGb} cl3 a9\Yof}F . bLks gaf]nL
xfdLeGbf cl3cl3 nfUYof] . d bfh'eGbf s]xL df]6f] ePsfn] clns :ofF:ofF ub{} lyPF
. tn ;'Gb/ pj{/ v]t, hª\un, kmfF6, 3/ufpF / gbLsf gfua]nL cfsf/ x]b{}
rl9/x\of}F . sflt{ssf] ck/fx\g ePsfn] kl;gf vnvnL cfO/x]sf] lyof] . t/ ofqfsf]
dhfn] kl;gf sf9\g'k/]sf] zf/Ll/s sl7gfOnfO{ ;Demg lbO/x]sf] lyPg .
lgs} a]/kl5 Pp6f
clns cUnf] l9:sfdf cfOk'Uof}F . o;d'lg l;:g] eGg] ufpF /x]5 . 3/x¿ k/k/af6 l6g
6Ns]/ k|:6 b]lvg] . tn x]bf{ vf]nfvf]N;fx¿ ;k{em}F a6fl/P/ k;fl/Psf b]lvGy] .
dflg;n] agfPsf ;8s / 3/x¿ gldn]sf em}F nfUy] . xfdLn] l;:g] ufpFsf] l;/fg}l;/fg
eP/ hfg'kg{] /x]5 . af6f] k}bnofqfsf nflu dhfsf] xf] t/ otflt/ kbofqL sxfF
cfpF5g\ / ∕
PskfOn] / k]?ª\u]
PskfOn] eGg]
kTyl/nf] 7fpF /x]5 . PskfOn] lsg eg]sf] eg] af6fdf tkfO{Fsf] Pp6f dfq kfOnf]
c6\5 . af6} To:tf] . kx/f] vf]k]/ d'l:snn] Pp6f kfOnf] /fVg;Dd 7fpF agfP/ af6f]
nluPsf] /x]5 . g 6]Sg] 5, g ;dfpg] . lrlKnof] eg] /fd gfd ;To xf] . b;kGw|
ldg]6 kx/f] vf]k]/ agfPsf] of] af6f] lxF8]kl5 8fF8fsf] gfs cfof] . klx/f]
b'j}lt/ 5 . gfssf] 8fF8}8fF8f clnslt lxF8\g'kg{] . k"j{lt/ eml/of] eg]
;f]em} dfjfdf df;'sf 6'qmf6fqmL k'Ug], klZrdlt/ vl;of] eg] g'g;/L vf]nfsf]
d]xdfg aGg] . oxfF lxF8\b} ubf{ s'g} sf/0fjz xfR5\o"F cfof] eg] z/L/sf]
;Gt'ng lau|]/ ;f]em} k/dwfd k'Ug] vt/f 5 . nf;sf] ;b\ut ul//xg] gf}at klg
s;}nfO{ kb{}g, e]l6g] eP kf] ∕
d}n] To; 8fF8fsf]
gfssf] Tof] w/fk af6f] kf/ ePkl5 kms{]/ x]/]F– k"j{lt/ v:g k'luof] eg]
nueu Ps 306fsf] af6f] tn eL/}eL/ eml/g], klZrdlt/ nl8of] eg] To:t} Ps 306fsf]
af6f] tn k'lug] . P]of g cfTyf .
avf{sf] ;dodf
9fqm]x¿ of] af6f] eP/ lxF8\bf /x]5g\ . sltn] t oxLF O{xnLnf la;fP/ hLjgsf ;a}
ef/L 5f8] xf]nfg\ .
o;/L ;g;gLk"0f{
PskfOn] kf/ eof}F .
clg ef]sn] lgs}
;tfof] . e'lhoflrp/f eP klg ;fydf kfgL lyPg . clncln lrp/fe'lhof kmfFsf]
df¥of}F . w]/} vfP kfgLltvf{n] yk si6 x'g] lyof] . geGb} bLks t ltvf{ nfUof]
eg]/ ugug ug{ yfNof] .
ca s] ug{], ;fydf
kfgL 5}g, glhs} vf]N;f]–wf/f] b]lvFb}g . xfdL klg x':;', ofqf ug]{ eg]kl5 o;f]
af]tndf kfgL af]Sg' lg ∕ ufpF klg glhs} 5}g . cln k/ kfgL kfOG5
eg]/ bLksnfO{ kmsfpFb} lxF8fof}F . cln cufl8 a9]kl5 clu tn b]lvPsf] dfjfdf
emg'{kg{] /x]5 . cf]/fnfdf Ps 7fpFdf kfgLsf] d"n /x]5 . d"ndf lwt
d?Gh]n kfgL lkof}F . s] yfxf ca slta]/ kfgL gkfOg] xf] . oxLF Ps 7fpFdf a;]/
km]l/ vfhf vfof}F / k'gM kfgL vfP/ cl3 a9\of}F .
yf]/} cf]n{]kl5 dfjfsf]
au/ cfof] . s]xL a]/ dfjfsf] 9'ª\u] au/ lxF8]kl5 dfjfsf] Ps zfvf vf]N;f] kqm]/
pQ/k"j{ vf]Fr}vf]Fr nfUg'kg{] /x]5 . vf]Fr slt ;fFu'/f] eg] To;sf] gfd}
k]?ª\u] . k]?ª\u]sf] Rofk / PskfOn]sf] psfnf] Ps};fy r9\\g kfOof] .
dnfO{ nfU5 xfdL
;a}n] hLjgdf PskfOn]sf] af6f] lxF8\5f}F M Ps prfOdf k'u]sf] dflg;nfO{ bfofF /
afofF egf}F cyjf leqL / aflx/L ktgsf] 8/n] 5f]k]sf] l:ylt g} PskfOn] xf] .
hLjgsf cg]s sxfnLx¿df xfdL PskfOn]sf] ofqf ul//x]s} t x'G5f}F . otf k]?ª\u]sf]
Rofk klg 5 . jl/kl/ cfk6\6]sf] hª\un 5 . s'g} hGt' jf n'6]/f cfqmd0f ug{ cfP
efUg] st} af6f] 5}g, lbpF;} cFWof/f] Rofk 5 . vf]N;f] d'l:snn] cf7b; lkm6 rf}8f
5 / b'j}tkm{ Pp6} 9'ª\uf] nfUg] eL/ 5g\ b'O{ tLg 306fsf] af6f] . tn e'OF t
lxF8\g t];f{] au/ ePsfn] vf;} sl7g xf]Og t/ afn'jfdf h'Qf l3;fg{ s]xL sl7g t 5
g} .
o:tf] Rofkdf s'g}
;do kfgL cf]Ol/of] eg] vf]N;fdf af9L cfpg]5 . efUg] lsgf/f 5}g . slt a:t'efp /
dflg; ;d]t oxfF kfgLn] a9f/]/ d[To'j/0f ubf{ x'g\ a;{]lg .
dnfO{ nfU5 hLjgsf
sltko df]8df xfdL o:t} lgD5/f] xfndf k'lu/x]sf x'G5f}F t/ o:tf] lgD5/f]
kl/l:ylt cgGt;Dd km}ng g;Sg] . s]xL ;dokl5 o; vf]N;fnfO{ 5f8L o;sf] klg Ps zfvf
kqm]/ cl3 a9\g'kbf{] /x]5 . of] k]?ª\u]sf] Rofk lyPg . oxfFsf 9'ª\uf eg]
ljlrqsf M d6\ofª\u|f] h:tf 8Nnf / lrNnf, km;L{eGbf clns 7"nf .
vf]N;fsf otfptf
ca ufO{a:t' r/]sf], clns k/k/ dflg;n] 9fnkmfF8 u/]sf] b]lvg yfNof] . l56} Pp6f
kftnf] ufpF b]lvof] . Pp6f clns km/flsnf] 7fpF cfof] . rf}tf/f kmn}Frf /x]5 .
lgs} a]/ a;]/ cf/fd u¥of}F . yfs]/ n:t eO;s]sf xfdLdf k'gM zlSt;~rf/ eof] .
xfdL Onfdsf]
;fskmf/f uflj;df lxFl8/x]sf /x]5f}F . uf]7fnfx¿nfO{ ;f]w]/ kQf nufpg'eof]
bfh'n] . bLks ysfOn] af]Ng g;Sg] eO;s]sf] lyof] . psfnf] af6f] sl7gsf] /x]5 .
Psgf; 306f}F psfnf] pSng'kbf{] /x]5 . a]n'sfsf] zLtntfdf of] psfnf] plt ;f/f]
xf]Og, lbpF;f]sf] 3fddf ePsf] eP xfd|f] sfd k'Ug] lyof] . rf}tf/f eGg] ufpFdf
k'Uof}F .
bfh'sf] Wofg
hlxNo} j/k/sf 8fF8fsfF8f, dflg;x?sf 3/, :s'n cflbdf lyof] . bLksrflxF ylst
ePsfn] xf]nf, sxfF / s;/L jf; a:g kfOG5 eg]/ ;f]lw/xGYof] .
hf] xf]rf] p;sf
d'vdf 3f]rf]
a]n'sf x'Fb} uof]
. :yfgLox¿nfO{ ;f]w]/ sxfF jf; a:g a]; x'G5 kQf nufof}F . af6}sf 5]pdf Pp6f
/fO{sf] 3/ /x]5 . 3/}df p;n] ;a}yf]ssf] k;n /fv]sf] /x]5 . ;a}yf]ssf] eGgfn]
:yfgLo ul/a ufpFn]n] b}lgs pkef]u ug{] d/d;nf, rfdn, rfprfp, ;'tL{, rsn]6,
l;u/]6, ;nfO{, g'g cflb . ;fgf] / xf]rf] sf]7fdf ;fFu'/f] k;n 5 . PskN6df
rf/kfFr hgfn] vfg ldNg] ;fgf] ufpFn] efG;fsf]7f 5, To;nfO{ xf]6n elgG5 ToxfF .
ptfk6\l6af6 tNnf] tnfdf l5g{ ;lsG5 . cFWof/f] eP klg sf]7f 7"n} 5 .
rf/kfFrj6f ;fgf;fgf cf]5\ofg 5g\ . nh ToxL xf] . 3/ b'O{tn] eP klg ;fgf] 5 .
dflyNnf] tnf] af6faf6 ;f]em} k:g ldN5 / tNnf] tnfdf k:grflxF aflx/k6\l6af6
l;F9L eP/ cf]n{g'k5{ . k"j{k6\l6 v'Nnf 5 .
;fFem kl/;s]sf]
lyof] . /fO{ ;fx'hL aflx/} lyP . d}n] ;f]w]F– ‘bfO ∕ xfdL kbofqL .
ldSnfh'ª kxf8 r9\g lxF8]sf . cfh tkfOF{sxfF jf; kfOPnf <’
kbofqL eg]sf]
;'g]/ Tof] dflg; cndlnof] . otflt/ ;;'/fn, dfjn, sfsf–a8fafsf 3/ jf xf6ahf/
hfg'kg{] geO{ 6f9faf6 gofFgf}nf dflg; cfpFb}gg\ . t/ p;n] eGof]– ‘eOxfN5 lg .’
vfgf / jf;sf]
aGbf]a:t eof] . kfFr ah]/ rfnL; ldg]6 hfFbf dfq xfdLn] jf;sf nflu of] 3/ e]6]sf
lyof}F . z/L/ ysfOn] r"/ eP klg jl/kl/sf] jftfj/0f yfxf kfpg d OR5's lyPF
. j/k/sf ufpF / ToxfFsf dflg;sf] b}lgsLsf af/] /fO{ ;fx'hL dnfO{ atfP . o;}a]nf
tnlt/af6 k'ln;x¿sf] Pp6f 7"nf] ;d"x cfOk'Uof] .
/fO{ ;fx'hL
ltgaf6 /fd|f] sdfO x'g] ePsfn] k'ln;x¿sf] :jfutlt/ nfu] . k'ln;sf]
;d"xnfO{ dxTTj glbg] xf] eg] lognfO{ ltgn] df}sfdf cK7\of/fdf kfg{ ;S5g\ .
cfhsf] jf; ;lhnf] gx'g] kSsf eof] . k};fsf] nf]e / k|x/Lsf] 8/n] xf]6njfnfn]
;a}nfO{ jf; lbg] lg0f{o unf{ h:tf] eof] . t/ k'ln;x¿n] l:yltsf] cfFsng u/L
w]/}h;f] cGoq nfu] . rf/kfFrhgf dfq ToxfF vfg] a:g] eP . xfd|f] ;d:of ;lhn}
6¥of] .
/fOgLn] vfgf tof/
u/L . v;|f] eft / O:s';sf] emf]n t/sf/L lyof] . csa/] vf];f{gLsf rf/ 6'qmf
kf/]/ d]/f] efusf 5]pdf lbPsf] lyof] . Pp6f 6'qmfn] g} dnfO{ sfd k'¥ofof] . slt
xf] slt kL/f] ∕ dnfO{ csa/] vf];f{gL ;f/} :jflbnf] nfU5 t/ o;sf]
kL/f] u'0fn] vfg} lbFb}g .
7fpFsf] ckfostf /
Jofj;flostf gePsf] xf]6nsf] of] vfgf /fd|} dfGg'k5{ . ;'Tg] a]nfdf Pp6f clns
k'/fgf] t/ Gofgf] sDan lbof] /fO{n] . cf]5\ofpgsf nflu Pp6f 8;gf / tGgf, b'O6f
l;/fg] klg . em\ofn9f]sf aGb u/]kl5 st}af6 xfjf gk:g] ePsfn] hf8f] lyPg .
clu tn kmn}Frflt/
Ps x"n k|x/L e]l6Psf lyP . logsf] sfd sf7 t:s/sf] l;sf/ ug'{ xf] .
;f7L–;Q/L hgfsf] x'b\bf lyof] . tLdWo] sf]xL /S;Ln] dft]/ lxF8fOdf lgs} k5fl8
k/]sf lyP . dflg;;Fu hyfefjL af]Ng' / b'Jo{jxf/ ug'{ logsf] hGdl;4 clwsf/ lyof]
.
ufpFn]x¿sf]
sdfOsf] Pp6f ultnf] ;|f]t jghª\unaf6 ¿v rf]/L lr/fg u/]/ t:s/x¿nfO{ a]Rg' xf] .
clwsf+z ufpFn]x¿ of] k];f uy{] . oxfFaf6 t/fO{ glhs} ePsf] / t/fO{df sf7sf] efp
lgs} dxFuf] ePsfn] ufpFn]x¿ hyfefjL jg kmF8fgL u/]/ sf7 rf]/L lgsf;L uy{] .
x/]s ufpFn]n]
s'g} g s'g} 9ª\un] rf]/L ug{] jf rf]/nfO{ ;3fpg] x'gfn] k|x/Ln] lognfO{ b'Mv
lbg] g} eP . k'ln;ju{sf] sfd ltgaf6 ;Stf] c;'n]/ rf]/L sfo{nfO{ lg?T;fxg ug'{
b]lvGYof] . 3';sf] dfu Hofbf ePsfn] rf]/Lsf] dfqf 36]]sf] x'GYof] . h;/L eP klg
k'ln;sf] pkl:yltn] rf]/L sfo{nfO{ lg?T;flxt u/]s} lyof] .
xfdL;Fu} cfPsf
k'ln;x¿ /S;L vfFb} psfnf] r9\g] ePsfn] l9nf] eP . xfdL jf;df yfGsf] nflu;Stf
dfq logLx¿ cfOk'u]sf lyP . ltgLx?dWo] s]xL ot} jf; a:g] eP eg] :yfgfefj dx;';
u/L sf]xL cufl8 a9] .
d ;'t]sf] sf]7fdf
kNnf] cf]5\ofgdf Pp6f k'ln; ;'Tg] ePsf] /x]5 . /ftL ;'t]sf] a]nf pm d o:tf] x'F
/ p:tf] x'F eg]/ k'mtL{ nufpg yfNof] . dft]sf] To; k'ln;n] cfhsf] /ft lgs}
l8:6a{ ug{] b]lvof] . lgs} l8:6a{ ug{ yfn]kl5 d}n] To;nfO{ eg]F– ‘efO ∕ clxn] ;'t .
laxfg ltd|f] / d]/f] kl/ro x'g]5 . ltd|f] kl/rokq d x]?Fnf, d]/f] ltdLn]
x]/f}nf . x} t <’
Tof] k'ln; Psbd
8/fof] . p;n] eGof]– ‘h;n] klg t xf]r}nfO{ 3f]Rg] t xf] .’
o;kl5 Tof] k'ln;
;f; bafP/ ;'Tof] .
d}n] dl6t]nsf]
aQLdf /ftL s]xLa]/ k9\g eg]/ t]n ylkdfu]F . ‘O6 jfhG6 ne’ gfdsf] cª\u|]hL /f]dfG;
pkGof; cfBf]kfGt kl9;s]F . pkGof; ;Stf ;jf Ps ah]sf] lyof] .
)))) ))))
@)%@.)&.!), n]sufpF, lnDaf–*, kfFry/
To;kl5 r'k
nfu]sf] k'ln; laxfg tLg ah]lt/ 6fk s;]5 . ;fob To;nfO{ cfkm"eGbf clns lgs}
dflysf] xflsd;Fu hDsfe]6 ePsf] eGg] eP5 . a]n'sf wf]s]sf] /S;Lsf] gzf 5'6]kl5
Tof] 8/fP/ efu]sf] x'g'k5{ . h] eP klg Tof] /ft klg lglj{£g laTof] . laxfg v}
s] eP/ xf] ;a} k'ln; ToxfFaf6 lxFl8xfn]5g\ . xfdLrflxF kfFr ah]dfq p7\of}F .
/flt ukm ug{]
k'ln; /flt g} efu]sf] yfxf kfPkl5 bfh' dHhf;Fu xfF:g'eof] .
rf}tf/faf6
;"of{]bosf] b[Zo cToGt dgf]/d x'Fbf] /x]5 . d ;"of{]bosf] b[Zo x]/]/
b; ldg]6hlt To;} pleO/x]F . x]n]g s]n/n] ‘y|L 8]h 6' ;L’ eGg] lgaGwdf
cfkm"nfO{ tLg lbgsf nflu cfFvf lbOPdf pHofnf] x'Fb} cfPsf] / ;"of{]bo
x'Fb} u/]sf] b[Zo x]g{] OR5f nfu]sf] n]v]sL lyOg\ . cfFvf eP/ klg xfdL slxn]
s;/L pHofnf] x'Fb} cfpF5, s;/L pHofnf] a9\b} hfFbf r/fr'?ª\uL, hgfj/ / dflg;sf]
ultljlw a9\b} cfpF5 eg]/ lgofNg EofpF5f}F / ∕
clg d'v;'v
wf]of}F . lrofrd]gflt/ gcNdlnO{ xfdLn] k'gM psfnf] nfUg' lyof] . l9nf] u/]df
e/] psfnfdf tftf] 3fdn] bof gu/L ;]Sg] x'GYof] .
ufpFsf] gfpF t
ofb ePg, t/ clns lgs} pSn]kl5 ef]s klg plSng yfNof] . Pp6f 3/df jfOjfO rfprfp
pdflndfUof}F . bLks s]xL a]/cl3 l/Fu6f nfUof] eGb} lyof], tftf] rfprfp / tftf]
;'kn] p;sf] l/Fu6f 7]ufgdf cfof] .
;fskmf/f uflj;
lgs} 7"nf] /x]5 . oxL af6fdf Pp6f ‘ldSnfh'ª dfWolds ljBfno klg /x]5 .
ljBfno nfUg] a]nf ePsf] /x]5 xfdL k'Ubf . k:of}F, s]xL lzIfs;Fu lrgf/L eof] .
ljBfyL{sf] pkl:ylt cToGt sd . ljBfyL{nfO{ /fli6«o ufg ufpg t s] nx/df 7Ls;Fu
pleg klg cfpFbf] /x]g5 . ;6{KofG6 nufPsfn] lzIfsx¿ lzIfs g} x'g\ h:tf b]lvP klg
ljBfyL{x¿ :s'n] ljBfyL{h:tf gnfu]/ ufpsf] rp/df v]Ng e]nf ePsf a]uf/L e'/fe'/L
nfUg] . :s'n nyflnª\u] tfnsf] .
;fskmf/fs} bzdL
ahf/sf] Pp6f ;fgf] xf]6ndf vfgf vfof}F . vfgf eGgfn] eft, O:s';sf] t/sf/L,
df;sf] bfn clg clnslt crf/ . vfgfkl5 pSng'kg{] af6f] 7f8} psfnf] /x]5 .
bfh'nfO{ oL
7fpFsf af/]df lgs} hfgsf/L /x]5 . xfdLn] n]Krf hfltsf] ;Eotfsf s]xL cjz]ifx¿
b]Vg kfof}F . n]Krfx¿ k[YjLgf/fo0f zfxn] g]kfn PsLs/0fsf l;lN;nfdf oxfF kmf}h
gk7fpGh]n oxfFsf Ps5q zf;s lyP /] . uf]vf{nL kmf}hn] lognfO{ nv]6\g t nv]6]g,
t/ logsf] ;Eotf / ;+:s[lt cf]em]ndf kb{} hfg] b]vL oL cfkm}F l;lSsdlt/ nfu]5g\
. cfh pgLx¿n] lgdf{0f u/]sf af6f]lsgf/sf 9'ª\u] kvf{n, af6fx¿, rf}tf/f–kmn}Frf
/ ufpFx¿ 5g\ . clwsf+z :yfgLo 6f]nsf gfdx¿ logs} efiffdf /flvPsf 5Fb} 5g\ .
;f9] afx| ah]
n]sufpF cfOk'Uof}F . ;'/]Gb| /fO{ ;/sf] 3/df emf]nf la;fof}F . ;'/]Gb| ;/
ToxLFsf] Pp6f :s'nsf k|flj lzIfs x'g'x'Fbf] /x]5, vf]nfvs{sf] eg]h:tf] nfU5 .
;f9] b'O{ ah] xfdL ldSnfh'ªsf] 6fs'/fdf k'Uof}F . 8fF8}df k"/f Ps 306f
latfof}F . cfh xfdL oxfF 8fF8fdf cfpg'sf] p2]Zo ef]ln laxfg oxfFaf6
;"of{]bo x]g{ cFWof/}df cfpg] af6f] kQf nufpg' lyof] . t/ clxn] oxfF
s'lx/f]n] 9fs]/ jl/kl/ s]xL b]lvO/x]sf] lyPg .
;f9] tLg ah]
cf]/fnf] nfUof}F . ;f9] kfFr ah] ;'/]Gb| ;/sf] 3/ cyf{t\ n]sufpF cfOk'Uof}F .
cfhsf] jf; ;'/]Gb| ;/sf 3/d} x'g] ePsf] 5 . ufpF lah'nLn] emndNn 5 . k]lN6«s
;]6n] ubf{ of] ufpFdf lah'nLsf] ;'ljwf k'u]sf] /x]5 . df3–kmfu'gdf 5/]sf ds}
sflt{ssf olt lbg lalt;Stf klg xl/o} /x]5g\ . cUnf] ePsfn] 7fpF hf8} xf] .
clu cfpFbf ‘lu/g’
eGg] 7fpFdf cfOk'Ubf tn lnDafsf] ;'Gb/ pkTosf b]lvof] . tLglt/ 8fF8f ePsfn]
d}n] o;nfO{ 6f/ eGg'eGbf pkTosf eGg' 7Ls b]v]F . lu/g zAbsf] cy{ s] /x]5 eg] o;
7fpFdf km'6an v]Ng] d}bfg cyf{t\ u|fpG8 cGoq st} gePsfn] o; 7fpFsf] gfd g}
u|fpG8 zAbsf] cke|+z ¿k ‘lu/g’ rnfP5g\ . n]sufpF /fd|f] 5, xl/of]–/l;nf] 5 .
lnDaf zAb ;fob
lnDa"x¿;Fu ;DalGwt xf]nf t/ oxfF afx'g5]qL / /fO{x¿sf] dfq a;f]jf; b]lvof]
. n]Krf jf lnDa"sf 3/x¿ b]lvPgg\ .
)))) ))))
!!.)&.@)%@, 6fF8L
a]n'sfsf] vfgf
dL7f] lyof] . olt 6f9fsf] of] b'u{d nfUg] ufpFdf klg cfkmGts} 3/df h:tf] vfgf,
jf; / :ofxf/;Tsf/ kfOof] . ;fFem 8'u8'u sdfpg] hf8f] lyof], t/ /flt To:tf] s]xL
nfu]g .
d laxfg rf/ ah]/
aL; ldg]6 hfFbf dfq lapFe]mF . xtf/xtf/ bfh' / bLksnfO{ klg p7fPF . aflx/
emndNn tf/f / 6x6x h"g nfu]sf lyP . ;fFem ;'Tbf d]/f] 3fF6L gb'vf];\ eg]/
;'/]Gb| ;/n] dkmn/ / 6f]kL;d]t lbg'ePsf] lyof] .
;f9] rf/ aHbf t
xfdL ToxfFaf6 labfjf/L eOcf]l/ lgl:s;s]sf lyof}F . bfh'sf] xftdf 6r{nfO6 lyof]
. lxh} lxF8]/ cfhsf] of] ufpF / af6f]af/] hfgsf/L a6'n]sfn] ;f]em} xflGgg' afx]s
c¿ s]xL sfd lyPg . cndn gu/L xfdL psfnf] bf}l8of}F . ;"of{]bosf] ;'Gb/
b[Zo x]g{ l9nf] ug{' xF'b}gYof] . To:tf] psfnfdf klg xfdL nueu bf}8sf] l:yltdf
lyof}F .
laxfgsf] 5 aHg
kfFr ldg]6 afFsL 5Fbf 6'Kkfdf k'Uof}F . ldSnfh'ªsf] 8fF8f] Ps 3gf hª\unsf] n]s
xf] . hnfwf/ ;+/If0fsf nflu 8fF8fdf tf/af/ u/L ;'/lIft ul/Psf] 5 . xfdL d'Vo
6'Kkfdf k'Ug] a]nfdf clns cndlnof}F klg . To;f] ePsfn] emGg} l9nf] eof}F .
;"of{]bosf] b[Zo Sofd/fdf s}b ug'{ lyof] . l9nf] x'g] 8/n] xfdL lgs}
x8a8fPsf lyof}F .
ax'k|tLlIft ;do
cfOk'Uof] . ldSnfh'ªaf6 b]lvg] ;"of{]bosf] b[Zo x]g{] xfd|f] Jou|tf
6'ª\lug nfu]sf] lyof] . ;w}F prfOsf] lIflthdf b]Vg] u/]sf] ;"of{]bo cfh
tnaf6 eO/x]sf] lyof] . tnsf] xf]rf] 7fpFaf6 b]lvPsf] ;"of{]bo cgf}7f]
nfUb5 . tnsf] cfsfzaf6 dOG6f]n an]h:tf] nfU5 ;"of{]bosf] b[Zo ToxfFaf6 .
bflh{lnªsf]
6fOu/lxnaf6 d}n] o:tf] ;"of{]bo @)#& ;fndf b]Vg kfPsf] x'F . t/
6fOu/lxnsf] ;"of{]bo df};dsf sf/0f plt /fd|f] b]Vg kfOPsf] lyPg . oxfF
;fFRr} df]xs nfUof] . dnfO{ nfU5 oxfFaf6 b]lvg] ;"of{]bo bflh{lnªsf] eGbf
sd xf]Og .
sflt{ssf] P3f/
ut] eP klg oxfF cToGt lr;f] x'g] /x]5 . xfdLn] cfuf] afNof}F / s]xLa]/ cfuf]
tfk]/} a:of}F . kxf8sf] 6fs'/faf6 htf x]/] klg xf]rf] nfUg] . k"j{tkm{
sGsfO{ gbL gfua]nL k/]/ r'/] kxf8x¿sf aLr}aLr k"j{tkm{ ax]/ Pp6f 8fF8f]
lr/L blIf0ftkm{ x'l/{P/ au]sf] b]lvGYof] . ldSnfh'ª 8fF8faf6 b]lvg]
k"j{sf] 7"nf] gbL sGsfO{ g} lyof] . To;kl5 sdn vf]nf] klg lgs} tn;Dd
au]sf] b]lvGYof] . dfjf /t'jf;Fu ;lDdngkl5 nuftf/ blIf0ftkm{ ax]sf] b]lvGYof],
aqmfxf vf]nf] eg] ;a}eGbf tntn ;fob ef/tLo e"ld;Dd} gfua]nL kb{} uPsf]
b]lvGYof] . lr;fª, 8fF;nufot cg]s ;fgf7"nf vf]nfx¿ / ltgsf zfvfk|zfvf
b]lvP .
dx]Gb| /fhdfu{ /
To;sf 5]pdf a:g] ;fgfltgf ahf/ jf ;x/x¿ wldnf] cfs[ltdf b]lvGy] . xfdLl;t
b"/lag lyPg, t/ sflt{ssf] ;kmf laxfgdf lgs} k/k/;Dd b]lvg] . klZrddf
a"9Lvf]nf;Dd b]lvof] . lj/f6gu/ x':;'leq wldnf] cfs[ltdf b]lvPh:tf] eof] .
w/fg, O6x/L jf b'xaLrflxF 7Dofpg ;lsPg . To;b]lv klZrdsf] efu s'g} xf]rf] 8fF8fn]
5]lnP/ b]Vg kfOFbf] /x]g5 .
xfdL laxfgsf] gf}
ah];Dd pQ/sf kxf8L efu / t/fO{sf kx]Fnk'/ v]taf/L x]/]/} a:of}F . laxfg
;"of{]bo ;j{k|yd s;/L k"jL{ lxdr'nLx¿df b]lvFbf] /x]5, clg s;/L
;"o{sf] k|sfz klZrdL 8fF8fx¿df ;b{};b{} hfFbf] /x]5 eGg] dhfn] b]lvof] .
;"of{]bo x'g'cl3 oL lxdfnx¿ rfFbLem}F ;]tf lyP, t/ ltgdf rfFbLsf h:tf]
s'g} 6ns lyPg . ;"of{]bon] ltgdf kf]Tg] kx]Fnf] /ª x]g{nfos x'G5 . Tof]
kx]Fnf] /ª la:tf/} la:tf/} klZrd ;b{};b{} hfFbf] /x]5 . clg k"j{lt/sf
lxdfndf Tof] kx]Fnf]kg t'?Gt sdhf]/ x'g yflnxfNbf] /x]5 . s]xL l5gdf kx]Fnf]kg
k"/} ljnf]k x'Fbf] /x]5 . ;"o{sf] k|sfz kfO{ oL lxdfn 6nn 6NsGy] .
logsf] rds km]l/ x]l//x'F nfUg] ;'Gb/ x'g] /x]5 .
6fOu/lxnaf6 of]
lxdfnL eJotf olt dhfn] b]Vg kfOFb}g . x]6f}F8fb]lv dfly bfdg cflb 7fpFaf6 o:t}
b[Zo b]lvG5 eg]sf] ;'g]sf] 5' t/ d}n] kfNkfsf] >Lgu/8fF8faf6 lxdfnL
z[ª\vnfdf 3fd nfUbf b]v]sf] b[ZoeGbf t of] slt xf] slt eJo nfUof] .
otf t/fO{ wfg
kfSg yfn]/ ;'j0f{e"ld b]lvO/x]sf] lyof] . t/fO{sf] ;Dd kmfF6 ;fFRr}
nf]enfUbf] b]lvg] . g]kfnnfO{ TolQs} ;'Gb/ b]z elgPsf] xf]Og eGg] ;To PskN6
ldSnfhf]ª k'u]kl5 k|l:6G5 . kxf8sf] km]bLsf] rf/sf];] emf8L rflxF kmfFl8P/
pd]/d} skfn em/]/ tfn' v'On] ePsf] dflg;sf] h:t} b]lvGYof] . st}st} dfq afSnf]
nfUYof] hª\un .
xfdL gf} ah]lt/ of]
:ju{ 5f8L cf]/fnf] nfUof}F . Ps 306fhlt cf]/fn}cf]/fnf] bf}8]kl5 a:tL cfOk'Uof]
. To; 7fpFsf] gfd Ps/ft] /x]5 . of] wgs'6f lhNnfdf kbf{] /x]5 . xfdL df]/ªaf6
lxF8]/ Onfd, kfFry/ / ca wgs'6fdf 6]ls/x]sf lyof}F . wgs'6f lhNnfsf] Pp6f
wf/fdf xfdLn] xftd'v wf]of}F / c3fpFhL kfgL;d]t vfof}F .
xfdL wgs'6f
lhNnfsf] a'wjf/] ahf/af6 sl/a cfwf–Ps 306fsf] af6f] glhs} lyof}F . xfd|f]
of]hgfdf a'waf/] ahf/ gk/]sf] / ;don] klg cg'dlt glbPsfn] a'wjf/]nfO{ k/}af6
x]¥of}F . a'wjf/] hfcf}F eGg] d]/f] tTsfn pAh]sf] /x/ xfdLaLr 5nkmnsf] ljifo
;d]t aGg ;s]g . xfdL la:tf/} /ldt]vf]nf tfs]/ cem} cf]/fnf] emg{ yfNof}F .
vf]N;}vf]N;f /x]5 af6f], nueu Ps 306fhlt em/]kl5 clns v'Nnf 7fpF cfOk'Uof] . ca
xfdL df]/ª lhNnfsf] /ldt]vf]nf uflj;df /x]5f}F . t/ /ldt]vf]nf ahf/ k'Ug cem
lgs} lxF8\g'kg{] /x]5 . cf]/fnf] af6f] u/]/ xfdL ;f9] P3f/ ah] aNnaNn
/ldt]vf]nfsf] hf}af/L eGg] 7fpFdf cfOk'Uof}F .
hf}af/Ldf Pp6f
ldSnfh'ª gfdsf] k|fylds ljBfno 5 . of] lgs} rf}8f 6f/ 5 . oxfF ux'F, hf}, ds},
kmfk/ cflb /fd|f] kmNbf] /x]5 . u'?ªx¿ e]8f kfNbf /x]5g\ . xfdLn] Pp6f u'?ªsxfF
vfgf agfOdfUof}F . u'?ª;]gL /f8L a'Gb} lyOg\ . e]8fsf] pmgaf6 /f8L a'Gg]
u'?ªx¿sf] k];fnfO{ logn] oxfF lg/Gt/tf lbPsf /x]5g\ . v';L nfUof] . 3/jfnf u'?ª
;xof]uL /x]5 .
To; u'?ªn] eGof]–
‘ldSnfh'ª b]jLsf] bz{g u/]/ cfPsf xf} ltdLx¿ <’
xfdL s'g}
b]jLb]jtfsf] bz{g ug{ uPsf lyPgf}F . bfh'n] eGg'eof]– ‘s'g b]jL <’
‘nf} ∕ ltdLx¿sf] ldSnfh'ª ofqf ck"/f]
eof] . ltdLx¿ a? oxLFaf6 lkm/ . b]jLsf] bz{g u/]/ 3/ kms{ . s] u5f}{, gq km]l/ gcfO{ gx'g] x'G5 . ltdLx¿n] b]jLsf]
bz{g gu/L glkmg'{kYof]{ . ldSnfh'ªsf] 6'Kkfaf6 blIf0fL kfvfdf clnslt d'lGt/ u'kmf
5 . ToxLF l5g\ b]jL . ltdLx¿n] u'kmfjf;L b]jLsf] bz{g u¥of} eg] hLjg ;kmn x'g]5
.’
hLjg bfh'n]
;f]Wg'eof]– ‘bfh' ∕ ca cfh} t xfdL b]jLsf] bz{g ug{ hfg
;St}gf}F . oxfFaf6 glhs}sf c¿ bz{gLo :yfg s]s] 5g\ t <’
u'?ªbfOn] eg]–
‘ca s] x]5f}}{ x]g{}kg{] b]jL gx]/L cfPkl5 < t}klg p M Tof] l9:sfnfO{
kfyLe/f eG5g\ . kfyLe/f b]jLsf] bz{g u/]/ hfcf] .’
xfdL cndlng
;S5f}F eg]/ u'?ª bfOn] ;fydf Pp6f ;fgf] s]6f] k7fOlbP . s]6f] km'lt{nf] / af7f]
/x]5 . d}n] ;f]w]F– ‘ltd|f] gfpF s] xf] lg <’
‘gfpF < gfpF t
d]/f] g}gfafb'/ . g}gfafb'/ u'?ª .’
‘slt sIffdf k9\5f} lg <’
‘tLgdf . O{ o} xf] d]/f] O:s'n .’
xfdL lgs} a]/df dfq ToxfF k'Uof}F . kfyLe/f elgg] 8fF8f]
;fFRr} g} kfyL e/]em}F /x]5 . d tfKn]h'ªsL kfyLe/f dfO{sf] bz{gfy{ k'u]sf] 5}g
. bfh' eg] ;QfO; ;fndf k'Ug'ePsf] xf] . t/ of] l9:sfsf] gfpF kfyLe/f eGg] oxLF
cfP/ ltg} u'?ª bfOsf d'vaf6 dfq ;'lgof] . c¿ :yfgLox¿ cs{} gfdn] lrGbf/x]5g\ o;
l9:sfnfO{ . ;a}eGbf h]7L kfyLe/f tfKn]h'ªdf eP klg wgs'6fsf] e]8]6f/ /
;fFu'/LeGHofªsf aLrdf clg Onfdsf] sGofdg]/ klg o:t} kfyLe/fx¿ 5g\ . oxfFsf]
kfyLe/f ef}uf]lns lx;fan] cToGt ;'Gb/ nfUof] .
xfdL kms{]/ hf}af/L cfof}F . bLksn] ldSnfh'ªsf] 8fF8fnfO{
k[i7efudf kf/]/ g}gaxfb'/, u'?ª bfO / xfdL b'O{hgfsf] kmf]6f] lvRof] .
‘kl5 d kmf]6f] w'nfP/ x'nfsdfkm{t k7fOlbpFnf .’ d}n]
g}gaxfb'/ u'?ªnfO{ eg]F .
u'?ªsf] 3/df vfgf vfP/ labf x'Fbf lbgsf] Ps aHof] . ca
xfdL cf]/fnf] nfUof}F . af6fdf cg]s vf]N;fvf]N;L / gofF 8fF8f cfpFy] . ;fgfltgf
ufpF / v]tLkftL cfpFy] . xfdL;Fu tL vf]N;fvf]N;L / ufpFsf gfd ;f]Wg] w}o{ afFsL
lyPg . xfdL ;f]em} 6fF8L tfs]/ lxF8\b} lyof}F . tn t/fO{ Psbd glhs} b]lvGYof] .
t/fO{ emg\emg\ glhs} b[li6kft eO/x] klg xfdL cf]/fnf] af6fdf Ps lx;fan]
bf}l8/x]sf lyof}F . To; kxf8af6 cf]n{]kl5 6fF8L cfpF5 .
6fF8L cToGt dlnnf] hldg /x]5 . xfdL kfFr ah] kxf8sf]
km]bdf cfOk'Uof}F . kxf8sf] km]bdf d}bfg klg clns le/fn} x'G5 . oxfFaf6 bfh'sf]
;;'/fnL 3/ cfOk'Ug emGg} Ps 306f nfUg] /x]5 . xfdL yfs]/ r"/ ePsf lyof}F,
l3l;|Fb}–l3l;|Fb} eg]h:tf] u/L k'Uof}F .
d lgs} dflg;sf
cfFvfdf 3dG8L g} b]lvG5' xf]nf . 3dG8sf] dfqf ddf 5Fb} 5}g eGg] dnfO{ nfUb}g .
t/ c¿ dflg;n] 3dG8 u/]sf] dnfO{ cgf}7f] nfU5 .
xfdL tLg lbg
nuftf/ lxF8]/ yfs]/ cfPsf HjfOFr]nf lyof}F . ;fFemdf cfPsf . ;fFemdf cfpg]
kfx'gfn] pko'St vfgf, kfgL, cf]5\ofg kfof}F . To;f] x'gfn] xfdLn] s'g} b'v];f]
/fVg'x'Fb}g To; u8tf}nf kl/jf/sf] ljifodf . xfdLdfly s'g} clk|o zAb klg k|of]u
ul/Pg, gaf]nL k/k/} klg /flvPg . ;fdfGo ;Grf];'la:tf / xfnva/ ;f]lwPs} xf] .
3/sf] 5fgf] 5fpg]
qmddf PskN6 k'/fgf] 5fgf] pbfg'{k5{, s]xL ;do 3/ gfª\uf] eO{sg dfq gofF 5fgf]
5fOG5 . gofF 5fgfn] k'/fgf] 5fgfn] eGbf cem /fd|/L cf]t lbG5 . rng /xg' klg 3/
5fPh:t} xf] . uf]8fdf 9f]Ug] k'/fgf] rng To; 3/sfn] c¿ w]/} 3/df h:t} u/L
x6fPsf] b]lvof] . t/ ljsNkdf clejfbgsf] s'g} gofF rng ToxfF rln;s]sf] /x]g5 .
HjfOF / km'kfh"nfO{ s;}n] gd:sf/ jf c¿ s'g} k|sf/sf] clejfbg u/]g . xfd|f]
e]6sf] cf}krfl/stf lvl;Ss xfF;]/ eof] .
d}n] bfh'sf
h]7fg–h]7fglbbLnfO{ gd:t] u/]F, / pxfFx¿n] d]/f] clejfbg kmsf{pg'eof] .
h]7fgnfO{ cfkm\gL
sflxFnL alxgLsf ;Gtfg slt 5g\, efGhfefGhL s]s] 5g\ s]xL yfxf lyPg . cfkm\gf]
eflgh bLksnfO{ pgL gflt elg/x]sf lyP . cfkm" hfFb} guPsf] 7fpFdf k'u]sf]
5' eg]/ ukm ul/x]sf lyP . tL 7fpFsf af/]df u8tf}nf bfOsf] hfgsf/Ln] /fd|/L
atfpFYof], pgL xfd+|+f ukmsf] u]8f] ;dft]/ cfkm" klg ToxfF k'u]sf] ukm
xfFSg vf]lh/x]sf lyP .
)))) ))))
!@.&.@)%$ ;ftd]8L
6fF8Ldf laxfg
lapFlemFbf ;f9] 5 ah]sf] lyof] . xfdL laxfgsf] JolStut ;/;kmfOkl5 bfh'sf h]7f
;f9'bfO -e6\6/fO{_sxfF k'Uof}F . To; 3/df eg] cf}krfl/s 9f]ue]6 rNof] . aNn
xfd|} rfnrng ePsf] 7fpFdf k'u]sf] cg'e"lt eof] .
bfh'sf ;flxFnf
ebf -gfd ;fob l8NnL x'g'k5{_ klg dw'dNnf;Dd cfkm\gf] sfdljz]ifn] ;fy} cfP .
xfdLn] dw'dNnfsf] dgf]x/ hgtf dfWolds ljBfnocufl8 kmf]6f] klg lvRof}F .
3/ cfOk'Ubf Ps
ah]sf] lyof] .
ldSnfh'ª kxf8
Onfd, kfFry/, df]/ª / wgs'6f lhNnfnfO{ hf]8\g] 6fs'/f] xf] . nueu #@)) ld6/
cUnf] of] l9:sf] sf];Lk"j{sf] dxfef/t kj{tsf] ;a}eGbf cUnf] l9:sf] xf] .
ca o; kj{tsf] ofqf ug{ klxn]eGbf w]/} ;lhnf] ePsf] 5 . PskfOn] / k]?ª\u]sf]
Rofksf] /f]df~rs ofqfsf] ca dxTTj 36]sf] 5 lsgeg] tL ljs6 dfu{sf] ljsNkdf
df]6/af6f] tof/ eO;s]sf] 5 .
$= l5Gtfª e|d0f
-@)^& kmfu'g_
-hfNkfb]jL,
l5Gtfª, wgs'6f_
g]kfnL hflt
e|d0flk|o hflt xf]Og . st} ljz'4 ofqfdf lg:Sof] eg] of}6fn] KjfSs elglbG5–
‘3'Dg} dfq t
xf]Og xf]nf===== .’
xfdL 3'Dg] eg]sf]
ef/tsf ltg} tLy{:yn k'Ug] xf], rf/wfd jf To:t} s'g} 6f9fsf] wd{:yn k'Ug] xf] .
k/z'/fd, sfdfVofdfO{, åf/sf, sGofs'df/L, uof, sfzL, k|ofu, ab/Lwfd, uª\uf]qL–hd'gf]qL
o:t} wfld{s dxŒjsf k/Dk/fut :yfgdf k'Ug], k'0o sdfpg] x]t'n] bz{g–bfgwd{ ug{]
clg kms{g] . 3'd]sf] :yfgaf6 xfdLnfO{ l;Sg'kg{] jf hfgsf/L lng'kg{] s]xL s'/f
x'Fb}g, ToxfFsf] hghLjg hfGg' jf jftfj/0f–k|s[ltsf] af/]df hfgsf/L lng' jf
cWoog ug'{ cfd g]kfnLsf] ?lrsf] ljifo xf]Og . vfln xtf/df Pp6f 6'ª\ufdf k'Uof],
g'xfOw'jfO jf bz{g cflb s] ug'{ 5 u¥of] clg km]l/ pxL xtf/df lkm¥of] .
g]kfns} e|d0f
ug{]n] klg sf7df8f}Fsf kz'klt, :joDe", a"9fgLns07, jh|af/fxL, rfFu'gf/fo0f,
blIf0fsfnL cflb clg sf7df8f}Faflx/sf dgsfdgf, bf]nvf eLd]Zj/, knf~rf]s eujtL,
l/8L, hgsk'/, kfyLe/f, xn];L, sª\sfnLdfO{, :ju{åf/L, vKt8, l5Ggd:tf, n'lDagL,
b]ptLaHo}sf] dlGb/, a/fxIf]q cflb b]jb]jLsf dlGb/ wfpF5g\ . d o:tf tLy{ofqfaf6
kfpg ;lsg] 1fgsf] cyfx e08f/ b]Vt5' t/ cfd ofq'df d}n] vf]Hg] vfnsf] 1fglt/ ?lr
lsl~rt\ klg b]lVtgF .
s]xL lbgcl3
cyf{t\ kmfu'gsf] cf7–b; ut]lt/ xl/ ltlD;gf ;/ / lji0f' uf}td ;/n] eGg'eof]–
‘xfdL t l5Gtfª hfg] eof}F . tkfO{Fsf] of]hgf s] 5 <’
d}n] eg]F –‘v}
xf}, clxNo} t eGg ;lsgF . d t hfg kfpFlbgF xf]nf cfhef]ln g} t . c¿ y'k|} sfd
5g\ ul/xfNg'kg{] .’
;Dkfbgsf nflu
cfPsf lstfa lgs} lyP . s[lt;Dkfbg ub{} slt /ft–/fte/ sDKo'6/df a:g'kYof{] .
eg]hlt k'm;{t klg lyPg . d"n s'/f ;LtfnfO{ Totf hfg /x/ geP dnfO{ PSn}
uOxfNg dg x'g] lyPg .
To;sf] ef]lnkN6
d}n] ;LtfnfO{ eg]F– ‘xl/ ;/ / uf}td ;/ l5Gtfª hfg] c/] . df]6/;fOsndf . xfdL
klg hfcf}F .’
;Ltf eml:sg\ .
pgn] elgg\– ‘wt\ ∕ x'Fb}g df]6/;fOsndf t . kxf8sf] af6f], To:tf] 3'dfp/f], s;/L
df]6/;fOsndf hfg' < tkfO{F t tlD;g a]/ nfpg'x'Gg kf] t ∕ x'Fb}g lg To;/L
hfg ∕’
;Ltfaf6
cg'dlt–;Ddlt gldn]sfn] Tof] xKtf cfF6 ul/gF . d}n] xl/ ;/nfO{ eg]F– ‘xfdL t
ghfg] eof}F clxn]===== .’
s]xL lbgcl3
/ljnfnhLn] cfkm" l5Gtfª b]jLsf] bz{g u/L cfPsf] / cfkm\gf 5f]/fsf]
:jf:Yodf rfdTsfl/s 9ª\un] ;'wf/ cfPsf] sxfgL ug'{ePsf] lyof] . /ljnfnhLsf] afns
5f]/f] e"k]z /flt lgb|fdf PSsfl; ?g yfNYof] c/], t/ s]xL a]/ /f]Pkl5 pm
k'gM lgbfpFYof] c/] . l5Gtfªb]jLsf] bz{g u/fPkl5 To; afnssf] /flt ?g] ;d:of
x6]/ uof] c/] .
o:tf] ckTofl/nf]
s'/f /ljnfn ;/af6 ;'g]kl5 ;LtfnfO{ lnP/ To; 7fpF / tL b]jLsf] bz{g ug{ d]/f]
dgn] ;f]lr/x]sf] lyof] . pgsf] :jf:Yodf ;'wf/ cfcf];\ eg]/ sfdgf ug{ pgnfO{
lnP/ l5Gtfª hfg d]/f] dg lyof] . o:tf s'/f ;'g]/ ;Ltfsf] cfl:ts dgdf csf6\o 5fk
kl/lbP pgsf] :jf:Yodf ;'wf/ cfpg ;SYof] . pgsf] clgoldt /Strfk / To;;Fu ;DalGwt
lrGtf clg clgoldt lgb|f xfd|f nflu ;d:of ePsf] lyof] . t/ kxf8L sl7g af6f]af6
df]6/;fOsndf r9L Toqf] nfdf] af6f] hfg pgL tof/ lyOgg\ . ;Ltfsf] clgR5flj?4 d
pgnfO{ nfg rfxGgy]F .
d cfkm}F klg
Toqf] psfnf]–cf]/fnf]df df]6/;fOsn xfFSg ;S5' eGg] 7fGg ;ls/x]sf] lyOgF .
cfkm\g} cfTdljZjf; klg plt gePsf] d ;LtfnfO{ s;/L tof/ u/fpg ;Sy]F / ∕
xl/ ;/ / uf}td ;/
s;}sf] ;fy gkfP/ xf] jf c¿ s'g} sf/0fn] xf], To; b'O{lbg] 5'6\6Ldf ptf hfg'ePg
. t/ To; ljifodf s'/f plKsPg pxfFx¿l;t km]l/ .
O6x/Laf6 wgs'6f
lhNnfsf] To; ufpFdf k'Ug sDtLdf klg b'O{ lbg rflxGYof] . k'Ug Ps lbg, ToxLF Ps
/ft jf; a:g / ef]lnkN6 kms{g . hfg Ps lbg / kms{g Ps lbg nfUg] x'Fbf sDtLdf
b'O{ lbgsf] labf ldNg'kYof{] . To:tf] cg's"ntf xQkQ sxfF ldN5 / ∕
ddf g]kfnsf]
kxf8L hghLjg x]g{] OR5f k|an 5 . d g]kfn lrg]/ afFRg'k5{, lrg]/ dfq dg'{k5{
eG7fG5' . ;+;f/sf c¿ b]zsf] ofqf ug{ g;s] klg lhGbuLdf sDtLdf g]kfn / ef/tsf
ufpFufpF 3'Dg;S5 Ps ;fdfGo g]kfnLn] . oL b'O{ b]z klg /fd|/L 3'Dg] xf] eg]
ljZjnfO{ x]g{] km/flsnf cfFvf tof/ x'G5g\ eGg] dnfO{ nfU5 . d ca k};fn] ;fy
lbPcg';f/ la:tf/} g]kfnsf ufpFx¿ 3'Db} hfg] /x/ af]Sg yfn]sf] 5' .
l5Gtfª d]/f]
gh/df b]zeSt jL/x¿sf] ufpF xf] . zxLbsf ;Gtfgx¿sf] sd{e"ld xf] l5Gtfª .
wgs'6f lhNnfsf] o; ;'b"/ blIf0fklZrdL ufpFsf dflg;x¿n] jfdkGyL ljrf/n]
b]znfO{ pFef] nufpF5 eGg] ;f]r af]s] . jfdkGyLx¿sf ljrf/sf ;dy{s /
z'elrGtsx¿nfO{ ;"o{axfb'/ yfkf / To; ;dosf] k~rfotL Joj:yfsf kIfkf]ifsx¿n]
v]bLv]bL df/] . k'ln;sf] /fh lyof], ljrf/df ljljwtf jlh{t ul/Psf] To; ;dosf /Ifsx¿
g} clxn] /fli6«o k|hftGq kf6L{ vf]n]/ /fhgLltdf ;lqmo 5g\ . clxn] klg
;"o{axfb'/ yfkf, sdn yfkf / kz'klt ;d;]/x¿ xfdLnfO{ k|hftGq o:tf] jf p:tf]
x'g'k5{ eg]/ kf7 k9fO/x]s} 5g\ . k~rfot t 9Nof], k~r 9n]gg\ . Hofgdf/fx¿nfO{
s'g} ;hfo ePg . b08xLgtf xfnsf] g]kfnsf] ;a}eGbf 7"nf] ;d:of xf] .
dnfO{ wgs'6f
lhNnfsf] of] rlr{t ufpF tyf o; ufpF;Fu hf]l8PsL l5Gtfª b]jLsf] dlGb/ wgs'6f
ahf/af6 glhs} 5 eGg] nfUYof] . t/ of] t /x]5 lgs} 6f9f . l5Gtfª ufpF ;'g;/L,
pbok'/, ef]hk'/ / wgs'6fsf] nueu aLrdf kg{] /x]5 .
@)^& ;fn
kmfu'g PSsfO; ut] zlgjf/ . laxfg 5 ah] ;Ltfn] dnfO{ lapFemfpFb} elgg\– ‘afa}x¿
t uP .’
g]kfnsf]
k|hftflGqs cfGbf]ngsf Ps cu|0fL g]tf s[i0fk|;fb e6\6/fO{ af]8]l:yt ;/sf/åf/f
pknAw u/fOPsf] cf>ddf a:y] . uP /ft P3f/ ah]lt/ lat]5g\ . s]xL lbgb]lv pgsf]
:jf:Yol:ylt v/fa aGb} uPsf] va/ kqklqsf / /]l8of]df k|;fl/t eO/x]sf] lyof] .
‘;]tf] af3’h:tf cd/ pkGof;s[ltsf ;h{s 8fodg ;d;]/ /f0ff klg p;}a]nf lat]5g\ .
oL b'j} a"9fx¿ lgs} sdhf]/ aGb} uPsf / rfF8} g} clgi6 ;dfrf/ ;'Gg'kg{]
s'/fn] xfd|f] kl/jf/df b'O{tLg lbgb]lv s'/f eO/x]sf] lyof] .
laxfgsf] ;f9] ;ft
ah] 3/sf dl;gf sfd ;lsP . cf7 ah]lt/ d 56\k6fpg yflnxfn]F . To;} s] 3/}
al;/xg', xl/nfO{ kmf]g u/]F–
‘cfhsf] of]hgf s]
5 <’
xl/n] eg]– ‘v}
sxLFst} hfg] t of]hgf 5}g .’
d}n] eg]F–
‘l5Gtfª hfcf}F g t .’
pgsf] cl:tsf]
of]hgfnfO{ d}n] k'gM lapFemfPF . k"j{k|wfgdGqL s[i0fk|;fb e6\6/fO{sf]
b]xfj;fgn] cfOtaf/ ;fj{hlgs labf x'g] ;Defjgf b]lvPsf] lyof] . cfhsf] of]
zlgjf/ / ef]ln 3f]lift x'g] cfOtjf/sf] ;fj{hlgs labf pkof]u ug]{ xf] eg] l5Gtfª
3'd]/ cfpg EofOg] b]lvof] . cfOtaf/ 5'6\6L x'g] ;Defjgf k|an eP klg lglZrt
eO;s]sf] lyPg . s'g} sf/0fjz Tof] lbg ;fj{hlgs labf eOlbPg eg] l5Gtfª hfg]sf]
6fpsfdf l3Gtfª aHg k'UYof]] .
‘hfcf}F t <’
xl/sf] cfwf ;dy{g cfof] . sf]sf] hfg] c/] <’
‘s;};Fu d}n]
;Dks{ u/]s} 5}g, klxnf] JolSt tkfO{F .’ d]/f] cf}krfl/s efiff k'mTSof] . xl/
d]/L 7"nLcfdfsf gflt ePsfn] elthf k5{g\ t/ ;xsdL{ lzIfs ePsfn] d pgL;Fu
tkfO{F–ltdLsf] c:ki6 gftfdf af]N5' . d}n] yk]F– ‘xfdL b'O{ dfq hfcf}F . ;/sf/n]
;fj{hlgs labf 3f]if0ff u/]s} 5}g . syd\sbflrt\ cfOtaf/ labf gu/]/ ;f]daf/lt/
k'¥ofOlbof] eg] ===∕’
cl:t ebf}df
pbok'/u9L x]g{ eg]/ xfdL Ps} ljBfnosf ;fthgf lzIfs uPsf, kms{Fbf k|sfzhL /
kz{'/fdhL r9]sf] df]6/;fOsn af6fdf n8]/ pxfFx¿ 3fOt] eO{ Psb'O{ lbg :s'n cfpg
;Sg'ePsf] lyPg . cft]hft]sf] wk]8Ln] w]/}h;f] ;fyLx¿ Ps lbg labfdf al;lbg'ePsf]
lyof] . ofqfsf] of]hgfsf/ ePsfn] x]8;/af6 ljBfnosf] ;d:ofdf Wofg glbPsf] cf/f]k
ddfly cfOnfu]sf] lyof] . x]8;/sf] of] cf/f]k ;xL lyof] . d}n] ofqf yfNg'cl3 ;a}
b[li6sf]0faf6 x]g'{kg{] lyof] .
o;kN6 o:tf]
cf/f]k bf]xf]l/P/ ddfly gcfcf];\ eGg] d rfxGy]F . To;f] ePsfn] ;se/ b'O{tLghgf
eGbf a9L guOlbP d cjfl~5t cleof]uaf6 aRg] lyPF . xl/ / ddfq o; ofqfdf eP s'g}
sf/0fjz ofqfcjlw nDAofpg'k/] klg s'g} sl7gfO x'g] lyPg .
xfdLn] ebf}df
u/]sf] pbok'/–ofqf lgs} si6s/ clg b'3{6gfk"0f{ eP klg /f]df~rs ePsf] lyof]
. pSt n3'ofqfsf cg'ej ljBfnodf lzIfs ;fyLx¿sf aLr afF8]sfn] csf{] n3'ofqfdf
cfkm" klg ;xefuL x'g] s]xL ;fyLx¿sf] OR5f lyof] .
xl/sf] OR5f
uf}td;/, zlzs'df/ / 8LkLhLnfO{ klg ;fy} nfg] eGg] /x]5 . pxfFx¿aLr o; ljifodf
;fob klxn] s]xL s'/f klg ePsf] x'g;S5 . d otf k|sfz, 6ª\s' , vu]Gb| /
k/z'hLnfO{ nfg kfP x'GYof] eGg]df lyPF . ej;/, 3gZofd ;/ eP ofqf w]/} /dfOnf]
x'g]5 eGg] d]/f] cg'ej 5 . t/ ej;/sL 5f]/L la/fdL eP/ hfg kfpg] b]lvPsf] lyPg
eg] 3gZofdhLsL >LdtLnfO{ clns ;Grf] lyPg . g]kfn;/ kxf8sf] sRrL af6fdf
df]6/;fOsn xfFSg cln 8/fpg] ePsfn] pxfF hfg] ;Defjgf sd lyof] . t/ oL ;fyLx¿;Fu
nfdf] jf 5f]6f] h:tf] eP klg ofqf ug{ kfP d xhf/ sfds'/f TofUg tof/ lyPF .
t/ o;kN6 hlt;'s}
/dfOnf] x'g] eP klg c¿ ;fyLx¿ klg ;fy} hfg rfx]df :s'n rnfpg afwf kg{] b]v]/ d
;'6'Ss xl/;Fu dfq of] ofqf ug{ rfxGy]F . d}n] eg]F– ‘xfdL b'O{hgf dfq hfcf}F g
. x]8;/ l/;fpg'x'G5 ==== .’
‘x}g, uf}td;/ /
zlzhLnfO g5f8f}F .’ xl/;/sf] /fo cfof]
.
d}n] a8f]
clgR5fk"j{s eg]F– ‘x'G5 .’
xl/nfO{ of] w]/}
7"nf] cf8 lyof] . pgn] t'?Gt uf}td;/ / zlzs'df/ pkfWofohLnfO{ kmf]g
ul/xfn]5g\ . drflxF x]8;/sf] gDa/df ;Dks{ ug{ yfn]F . x]8;/af6 ;'emfj cfof]–
‘7Ls} 5, cfOtaf/ 5'6\6L x'g] ;Defjgf alnof] 5, t/ s'g} sf/0fjz :s'n nfluxfNof]
eg] klg b'O{–tLghgfeGbf a9L uon geOlbP d s'g} u'gf;f] ulb{gF .’
xl/;/nfO{
x]8;/af6 kfPsf] xl/of] aQLsf] ;"rgf lbg k'gM kmf]g u/]F . zlzhL s'g}
sfdljz]ifn] ghfg] x'g'eP5 . 8LkLhL;Fu s] s'/f eof] d}n] clxn] la;{]F . h] eP
klg xfdL tLghgf dfq hfg] eP5f}F . 9'Ss eof] .
o:tf] klg x'g]
/x]5 . yf]/} hfg kfpFbf klg v';L dfGg'kg{] . :jfy{sf] of] Ps xb lyof] . d
cfkm"nfO{ lg:jfy{ 7fGb5', t/ o;kN6 dleqsf] nf]e lapFem]sf] lyof] .
cfkm"dfq ofqf;'v ef]Ug rfxg] nf]e .
;f9] cf7 aHbf
xfd|f] ofqf;DaGwL ;Nnfx eO;s]sf] lyof] . xfdL tLghgf l5Gtfªb]jLsf] bz{gfy{
;f]xL lbg laxfg ;f9] b; ah] O6x/Laf6 b'O6f df]6/;fOsndf r9]/ w/fg, e]8]6f/,
d"n3f6, wgs'6f / lxn] eP/ l5Gtfª hfg] eof}F . a]n'sf l5Gtfªd} jf; a:g] /
laxfg kms{g] . cfOtaf/ a]n'sf O6x/L kms{g] ;Nnfx kmf]gkmf]gd} eof] .
d ca ofqfsf nflu
rflxg] ;fdfgsf] aGbf]a:tdf nfu]F . df]6/;fOsndf t]n 5–5}g, ;De]mF . t]n
cft]hft] ug{ k'U5, b'O{tLg lbgcl3 ;ft ;o ?lkofFsf] k]6«f]n xfn]sf] lyPF .
k]6«f]n ePkl5 af6f]vr{ b'O{tLg xhf/ eP k'Ug] b]lvof] . jfn]6 5fd]F– tLg xhf/
?lkofF /x]5 . olt k};f eP tLg}hgfnfO{ vr{ k'UYof] . clg n'ufkmf6f] /
h'Qfdf]hflt/ Wofg lbPF . lxFl8xfNg'kg{], Pp6f df]hf w'g] sk8fx¿df k/]/ leh]sf]
kf] /x]5 ∕ ;'tLsf] csf{] hf]/ df]hf lyPg . xtf/xtf/ wf]PF .
To;nfO{ em6\sf/]sf] em6\sf¥o} u/]/ 3fddf ;'sfPF . ;Nnfxcg';f/ b; ah] g}
df]6/;fOsn lgsfNg ;s]F . af6fdf df]6/;fOsn kª\Sr/ eOxfNof] eg] sfd nfUg ;S5
eg]/ km'6kDk klg af]s]F . dxfsfnLsf] ofqf–cg'ejn] dnfO{ /fd|/L l;sfPsf] 5–
nfdf] ofqfdf km'6kDk slt sfd nfU5 eg]/ .
‘cª\sn ∕ uf}td;/sf h'Qf
wf]OPsf /x]5g\ ∕ ;'Sg Ps 306fhlt cem} nfU5g\ c/] . xfdL
P3f/ ah] dfq lg:sf}F .’ xl/n] kmf]g u/] . k/]g laTof; ∕ ca lxF8\g l7Ss
k/]sf] dflg;, s] u/]/ al;/xg' 3/}df < df]6/;fOsndf x'OFlsFbf lr;f] x'G5 eg]/
xfjf 5]Sg] ljG8lr6/;d]t le/]sf], vf]n]/ a;]F . k'm;{t ldn]sfn] df]afOn kmf]gsf]
rfh{/, a'?; / dGhg 5–5}g km]l/ hfFr]F . ;a} ;fdfg 7Ls7fs 5 eGg] ePkl5 Psl5g
sDKo'6/df cNdlnPF . ;LtfnfO{ cfkm" lxF8\g nfu]sf] va/ ug{ cg'hfnfO{ eg]F .
d cfkm}F kmf]g u¿F eg] pgn] cg'dlt lbg] xf]Og ∕
aNn kf}g] P3f/
aHof] . lg:s]F . ;Nnfxcg';f/ uf]vf{ l8kf6{d]G6cufl8 k'u]sf] t ;fyLx¿ clu g}
tDtof/ ∕
xfdL kmfu'gsf]
/dfOnf] 3fddf w/fglt/ x'OFlsof}F . hª\unsf] af6f] /fd|f] / v'Nnf x'G5,
df]6/;fOsndf O6x/Laf6 w/fg hfg kfpFbf hltkN6 klg d /dfOnf] dflg/x]s} x'G5' .
w/fg k'Ug] a]nfdf ;8sdf sd ultdf uf8L s'b'g\ eg]/ l9:sf agfOPsf 5g\, oL l9:sfdf
k'u]kl5 eg] dg} cldlnP/ cfpF5 .
w/fgsf] lh/f]
KjfOG6b]lv ptf e]8]6f/sf] af6f] d df]6/;fOsndf klxnf] kN6 hfFb} lyPF . af6f]
lgs} psfnf] 5 . 3'dfp/f] klg cToGt . df]6/x¿ kftnf lyP . gfua]nL k/]sf] af6fdf
xfdL slxn] cln l56f] t slxn] l9nf] u/L psfnf] nfUof}F . s]xL a]/d} xfdL
e]8]6f/sf] Pp6f ;fgf] lrofrd]gf k;ndf vfg k'lu;s]sf lyof}F .
‘wgs'6] la:s'6 g}
vfcf}F .’ lji0f';/sf] k|:tfj cfof] . xl/ ;/n] lrofsf] c8{/ ug'{eof] . d
glhs}sf] ;fgf] 3'DtL k;nlt/ nfu]F . la:s'6sf tLg kfs]6 af]s]/ cfPF . o;f]
x]/]sf] t To;} k;ndf klg kfOg] lyof] /x]5 of] la:s'6 t Û
lgs} lr;f] xfjf
rln/x]sf] 5 . d}n] df}sfdf Psb'O{ kf]h b[Zox¿sf] kmf]6f] lvRg EofOxfn]F . cfh
e]8]6f/af6 wgs'6f ahf/ emndNn b]lvO/x]sf] lyof] . oxfFaf6 wgs'6f ahf/ xQkQ b]Vg
kfOGg, e]8]6f/df hlxNo} x':;' jf s'lx/fn] /fHo ul//xG5 .
e]8]6f/ dnfO{ ;w}F
/dfOnf] nfU5 . dfly rfN;{ KjfOG6sf] 6fj/
r9]/ b[Zofjnf]sg ug{ xf];\ ls, udL{ ;dodf dw];sf] udL{ Psl5g eP klg la;{g jf
lxpFbdf lkslgs vfg, tn dw];af6 ;of}F dflg; oxfF lbgx'F cfpF5g\ . /dfOnf]
dgfpg]x¿sf] ;]jf ug{ vf]lnPsf xf]6n / nhx¿ rflxF lgs} dxFuf 5g\ .
e]8]6f/b]lv ptf
clns tn k'u]kl5 kmf]6f] lvRg cl8of}F . xl/n] eg]– ‘oxfFaf6 olt k|:6 wgs'6f ahf/
slxNo} b]Vg kfPsf] lyOgF .’
xfdL pQ/lt/
wgs'6fsf] ahf/ b]lv/x]sf lyof}F . plxNo} b]jzdz]/ sf7df8f}Faf6 lgjf{;gdf wg's6 cfPsf lyP . sf7df8f}Fjf;Lsf nflu of] ;x/ cem} lgjf{;gs} e"ld xf] .
‘df]km;n’ sf7df8f}Fjf;Lsf nflu cem} k/b]z g} xf] . ha;Dd sf7df8f}Faflx/ klg
g]kfn km}nGg, sf7df8f}F g} klg slxNo} g]kfn aGb}g . wgs'6f s'g} a]nfsf]
k"jf{~rn ljsf;If]qsf] ;b/d'sfd xf] . t/ wgs'6fn] Tof] tfut ca af]Sg ;s]sf]
kfOFb}g . h] eP klg wgs'6f cToGt ;'Gb/ ;x/ xf] .
xl/sf] 3/ t]x«y'd
lhNnfsf] ;ª\qmflGt ahf/g]/sf] ;fgf] ufpF bf]/kdf 5 . pgL k9\g] / k9fpg] sfdn]
w]/} jif{b]lv w/fg, lj/f6gu/ / O6x/Ldf a:g] ePsfn] a;{]lg b'O{tLgkN6 oxL af6f]
eP/ kxf8–dw]; u5{g\ . pgsf nflu ;d]t b'n{e ag]sf] wgs'6fsf] Tof] b[Zo xfdL
Sofd/fdf s}b ug{ cl8Psf lyof}F .
clg 7f8f]
cf]/fnf] 5, 3'DtL g} 3'DtL . n]ptL vf]nfsf] lsgf/}lsgf/ ;'Gb/ kxf8L af6fdf
;f7L–;Q/L lsnf]ld6/ k|lt306fsf] b/n] t];{}t];f{] df]6/;fOsn xfFSg kfOG5 . xfdL
kxf8d} hGd]–x's{]sfx¿sf nflu t of] cg'ej :juL{o ;'vsf] x'G5 eg] sf7df8f}Fsf]
eL8ef8 / ;dy/sf ;x/df u'lD;P/ afFRg'kg{]n] of] ef]Ug kfP s] eGg] lyP xf]nfg\
< d s] eG5' eg] g]kfnsf] bz{g ug{ rfxg]n] cfkm";Fu df]6/;fOsn 5 eg]
o;}df r9]/ u¿g\ . df]6/;fOsn hlt;'s} hf]lvdo'St eP klg o;af6 kfOg] g]kfnsf
kxf8L e"–efusf] ofqf–cg'ej a6'Ng}k5{ . wgs'6fsf] o; e"efusf] ofqf
gu?Gh]n g]kfn 3'Dg'sf] dhf k"0f{ x'Fb}g .
n]ptL k'n tl/of]
. of] vf]nf] blIf0faf6 pQ/tkm{ axG5 . kmfu'g r}tdf ;'Sg] eP klg of] vf]nf]
lxpFbdf cToGt /x/nfUbf] x'G5 . n]ptLdf g'xfP/ ;'lsnf] 9'ª\u] au/df lxpFbsf 3fd
tfKt} :juL{o cfgGb lng ;lsG5 .
n]ptLaf6 ptf klg
af6f] plQs} cfgGbbfos 5 . s]xL a]/df nfa/af]6] ahf/ k'luG5 . of] 7fpF kxf8sf aLrsf]
eP klg t/fO{eGbf sd udL{ 5}g . nfa/af]6]af6 gf:kftLsf nflu k|Voft
a"9Ldf]/ª hfg] af6f] 5 . d lqrfnL; ;fndf df:6/L ug{ kfOG5 ls eGb}
8fF8fahf/ k'u]sf] lyPF . t/ ToxfF Tolt b'Mv ug'{eGbf t ufpFdf 6\o';g k9fP/ a:g'
a]; b]lvof] . To;kN6 8fF8fahf/af6 a"9Ldf]/ªsf] af6f] eP/ nfa/af]6] em/]sf]
lyPF . a"9Ldf]/ªsf kfvfdf kmn]sf gf:kftLsf /l;nf lrNnf bfgf clxn] klg emnn
b]Vt} 5' d . To; lbg d}n] tL /l;nf
gf:kftL cfkm\g} xftn] l6kL dg c3fpGh]n vfg kfPsf] lyPF . gf:kftL t o;cl3 klg
kmn]sf] b]v]s} x'F, vfPs} x'F– tfKn]h'ª, wgs'6f, kfFry/ / Onfddf dfq xf]Og
sf7df8f}F vfN8f] / To;cf]l/kl/sf lhNnfx¿df klg . t/ a"9Ldf]/ªdf hlt /dfP/
of] kmn cGoq kmN5 h:tf] dnfO{ nfu]g .
nfa/af]6] ;fgf]
ahf/ xf] . ;8ssf] Psfk6\l6 nfdf] u/L
Ps, b'O{ jf tLgtn] 3/ afSn} u/L a;]sf 5g\ . lxpFbdf tDd/sf] au/df 3fd tfk]/
cfgGb n'6\g rfxg]n] o; ahf/df b'O{rf/ lbgsf nflu jf; lng' uHha x'G5 .
d"n3f6df
cl8of}F . kmfu'g–r}tdf of] 7fpF pv'sf nflu k|Voft 5 . oxfFsf] pv' /l;nf] /
:jflbnf] dflgG5 . xfdLn] rfnL; ?lkofFdf Pp6f ultnf] nfFqmf] lsGof}F . pv'k;NgL
;fx'gLn] xfd|f nflu Tof] pv' 6'qmf kfl/lbOg\ . ;fx'gL lgs} ;'Gb/L lyOg\ .
w]/}h;f] ;'Gb/Lx¿ 3dG8L x'G5g\ / ckl/lrt;Fu af]nrfn ug{ rfxGgg\ . oL ;fx'gL
gfgL cfd ;'Gb/LeGbf km/s b]lvOg\ . ;'Gb/ xftn] snfTds tl/sfn] kf/]sf pv'sf
/l;nf–u'lnof 6'qmfdf xfd|f] lrQ /dfO/x]sf] lyof] . ;'Gb/ JolSt cg'xf/n] t ;'Gb/
x'G5 g}, p;sf] cg'xf/df b]lvg] ljz]if pHofnf]kg, d':sfg / ltgdf x'g] snfTds
;+of]hg t emg\ ;'Gb/ x'G5 . ;fob ;'Gb/tf kfg ubf{ub{} e'n]/ xf] jf s] eP/ xf],
xfdLn] tL ;'Gb/Lsf] kmf]6f] lvRg} EofPg5f}F . lji0f' ;/sf] egfOdf ‘;fx;
ug{’ ;s]g5f}F . pgsf] pv'k;n, pgn]
cfkm\g} xftn] 6'S|ofPsf pv'sf 6'qmf / pgsf l5d]sL pv'k;n]sf pv'sf lrqsf dfq
xfdLn] kmf]6f] lvr]5f}F . efunk'/ hfFbf uª\uflsgf/df o:t} ;'Gb/Ln] v/a'hf lbPsL
lyOg\ eGg] cg'ej d}n] ‘cfwf kmGsf]’df n]v]sf] 5' .
-d"n3f6sf pv'k;n, wgs'6f_
tDd/sf] k'nkfl/
lj>flGt dlGb/ 5 . lj>flGt dlGb/nfO{ bflxg] kf/]/ xfdL pQ/lt/ nfUof}F .
k'/fgf] d"n3f6 cyf{t\ p;a]nfsf] emf]n'ª\u] k'n b]lvof] . d}n] xl/ /
uf}td;/nfO{ Tof] b]vfPF .
‘p M Tof] k'n g}
vf;df d"n3f6 xf] . plxNo} c6\7fO; ;fndf xfd|f] kl/jf/ kxf8af6 dw]; a;fOF
embf{ oxL k'nsf] d'vdf jf; a;]sf] lyof] . p;a]nf o; k'ndf jf/kf/ ubf{ z'Ns
ltg'{kYof]– ;fob hLpsf] aL; k};f nfUYof] . k'nsf] d'vdf k|x/L / z'Ns p7fpg]
sd{rf/L t}gfy /xGy] .’ d}n] eg]F .
‘p M Tof]
8fF8fsf] gfs}gfs b]lvg] k'm;|f] wsf{] p;a]nfsf] af6f] xf] .’ d}n] 6]s'gfnfsf]
psfnf] af6f] b]vfPF .
6]s'gfnfsf]
psfnf] k|:6 b]lvof] . p;a]nf o; psfnfdf v'Oo ub{} ef/L af]s]/ xfd|f
a'af–xh'/afx¿ sltk6s cf]xf]/bf]xf]/ ug'{x'GYof] . xfd|f] kxf8df Pshgf
b'Anfkftnf t/ lgs} cUnf dflg; lyP . ltgnfO{ ufpFn]x¿ x]lnSofK6/ eGy] . pgn] Ps}
lbgdf wgs'6faf6 k}bn lxF8]/ w/fg k'uL k'gM wgs'6f kms{g ;s]sf lyP /] ∕ x]lnsK6/sf]
ultdf lxF8\g ;s]sfn] pgn] of] pkgfd sdfPsf lyP . p;a]nf of] af6f] ag]sf] lyPg .
aGnf eGg] s'g} ;kgf klg lyPg . To; hdfgfdf v'6\6fsf ann] hxfF k'luof]– k'luof]
. cfh tL; rfnL; jif{df hLjg slt xf] slt km/s eO;s]sf] lyof] . tL x]lnSofK6/ cem} lhpFb} 5g\ /],
cfdf eGg'x'G5 . t/ pgL cr]n df]6f3f6f 5g\ c/] .
wgs'6fsf] cem
glhs} k'u]kl5 km]l/ kmf]6f] lvRg EofPF . xl/;/n] df]6/;fOsn cufl8 a9fO;s]sf lyP
. wgs'6f ahf/nfO{ bflxg] kf/]/ cl3 a9\of}F . ;Nnf3f/Lsf aLr}aLr psfnf] ;8s lgs}
/f]df~r k}bf ug{] /x]5 . cufl8 emds l3ld/]sf] slr8] k5{ Sof/, t/ cfh xfdL
xtf/df lyof}F . xfdL ;f]em} lxn]tkm{ xflGgof}F . af6fdf lgufn], s'jfkfgL / c¿
s]xL ;fgfltgf ufpFa:tL cfpFbf /x]5g\ . lqrfnL; ;fnsf] j}zfvdf wgs'6fsf]
n]u'jfsf ldq o1 g]kfnsf] laxfdf wgs'6faf6 lxn];Dd lxF8]/ uPsf] lyPF, df]6/af6f]
ag]sf] t lyof] t/ a;;]jf clgoldt lyof] . b'O{tLg 306fdf aNnaNn csf{] a;
cfOk'UYof] . wgs'6faf6 lxn] cfpg] csf{] a; b'O{ 306f kv{]kl5 dfq cfpg] a'em]kl5
a? b'O{ 306fdf t d cfkm}F lxF8]/ lxn] k'luxfN5' eGg] nfUof] . geGb} b'O{ 306fdf
t of] af6f] ;lhn} kf/ ug{ ;s]F .
lxn]sf] ahf/ ;fg}
5 . xfdL lxn]sf] d'Vo rf]saf6 pQ/kfgLtkm{ nfluxfNof}F . lr;f] n]sfnL xfjf
alx/x]sf] lyof] . pQ/kfgL ahf/ ;fgf] /x]5 . Pp6f lgs} lxnf] bx b]lvof] . ToxL
lxn] kf]v/Lsf] gfdaf6 lxn] eGg] 7fpFsf] gfd /xg uPsf] kf] xf] ls < xfdL
cl3kl5 eP/ df]6/;fOsn s'bfpFYof}F . af6f] w'n] ePsfn] Psn] p8fPsf] w'nf] csf{sf
nflu kfp8/ x'GYof] . o;f] x'Fbf k5fl8 /xg]n] cufl8 hfg]n] p8fPsf] w'nf]
pl8;s]kl5 jf al;;s]kl5 dfq hfg' 7Ls x'GYof] . w'nfaf6 aRg d'vdf df:s lyof], hLpdf
ljG8lr6/ / 6fpsfdf x]nd]6 lyof] . t/ w'nf] ;8s;d]t gb]lvg] u/L p8\Yof] .
nueu kGw|aL;
lsnf]ld6/ s'lbof] xf]nf eGg] nfu]sf] lyof], Pp6f ;fgf] rf]s cfof], ;'s] cfxfn
/x]5 . cfwf af6f] kf/ eP5f}F, oqf] a]/df b; lsnf]ld6/ dfq cfP5f}F . cfFlv;Nnf
uf=lj=;=cGtu{t kbf{] /x]5 of] ufpF . ;fgf] ljBfno, vfg]kfgLsf] sfof{no / ;;fgf]
ahf/ /x]5 .
xl/nfO{ cln cufl8
hfpmg\ / dnfO{ w'nfn] sd b'Mv b]cf];\ eg]/ cln kl5 g} /x]/ df]6/;fOsn
s'bfO/x]sf] lyPF, Ps 7fpFdf t df]6/;fOsn af6fsf 5]pdf c8\ofP/ ;fyLx¿ t d}nfO{
klv{/fv]sf Û
‘e}uf], d} cl3
nfUg'knf{ .’ d}n] ;f]r]F . pxfFx¿nfO{ ToxLF 5f8]/ d df]6/;fOsn cufl8 a9fpg
yfn]F .
xl/ lrRofP– ‘P, P
Û /f]Sgf];\–/f]Sgf];\ Û’
xfdL Psl5g
;':tfof}F . kxf8sf] sRrL af6fdf df]6/;fOsnn] xfdLnfO{ lgkmg]/ / 9S9SofP/ c//f]
agfO;s]sf] lyof] . xl/n] Ps emf]nf e'6]sf ds}sf km'n}km'n af]s]sf /x]5g\ .
dhfn] ds}e6df; vfof}F . kmfu'gsf] cGTolt/ x'gfn] ;'Vvf xfjf ax]/ a]nfa]nf
xfdLnfO{ w'nfn] k'Yof{] . t/ PF];]n'sf] em\ofªg]/ a;]/ Tof] km'n]sf] x]b{}
ds}e6df; vfg kfPsfn] xfdLn] w'nf] / ysfOsf] s'g} kaf{x u/]gf}F . sfGnfd'lGt/
gf:kftL k'mn]/ ;]t} b]lvGYof] . pQL;, lrnfpg], b'lbnf], r'n]qf] cflb kfpnf
km]g{] a]nf x'g nfu]sf lyP . xfjf zLtn lyof] . pQ/lt/ wgs'6fsf] rlr{t ufpF d'uf
b]lvGYof] . xfdL kGw| ldg]6hlt la;fP/ p7\of}F . xl/n] lel8of] / kmf]6f] lgs}
lvr] . d}n] klg s]xL kmf]6f] lvRg EofPF .
ca km]l/ xfdL cl3
a9\of}F . s]xL a]/df km]l/ csf{] clns km/flsnf] kfvf] / clns afSnf] a:tL
b]lvof] . of] vf]s' uf=lj=;=–! sf] ;x/ufpF eGg] ;fgf] ufpF /x]5 .
;x/ufpFsf]
8fF8fsf] yfKnfdf Pp6f pRr df=lj= / s]xL ;;fgf sfof{nox¿ lyP . 6]lnkmf]gsf] 6fj/
8fF8fsf] 6'Kkfdf 7l8Psf] lyof] . 3/ / k;nx¿ kftnf] u/L a;]sf b]lvP . Pp6f
kmf]6f]skL ug{] k;n klg ePsf] cfwf/df rNtLs} 7fpF x'g'k5{ of] eGg] b]lvof] .
ufpF;x/af6 klZrdtkm{ ;'Gb/ kfvf] b]lvof] . ToxL cln sd le/fnf] kfvf] g} l5Gtfª
ufpF xf] eGg] a'lemof] .
vf]s'nfO{ 5f8]/
xfdL cf]/fnf] em¥of}F . af6f] lgs} cK7\of/f] xf] . w'nf], afn'jf / 9'ª\u] af6f]
x'gfn] sltv]/ lrKng] clg slt v]/ /8\sg] xf] yfxfkQf] gx'g] /x]5 . cToGt le/fnf]
af6f] eP/ clnslt klt{/ k'Ubf Pp6f eGHofª cfOk'Uof] . afSnf] a:tL klg b]lvof] .
k~rsGof eGg] 7fpF oxL /x]5 . k~rsGof vf]s'l5Gtfª sf08sf ;lxbx¿sf] :df/s ePsf]
7fpF xf] . oxfF rf}w ;lxbsf ;flns 78\ofOPsf /x]5g\ . d}n] ;lxb;ª\Vof pGgfO;
eg]sf] ;'g]sf] lyPF .
xfdL tLghgf Psl5g
ToxfF cl8of}F . a]n'sf eO;s] klg xfdL tL jL/ zxLbx¿sf :df/sdf lgs} a]/ a:of}F .
zxLbx¿sf s]xL tl:a/ lvRof}F / pxfFx¿sf af/]df lznfn]vdf ePsf s'/f k9\of}F . tL
jL/ zxLbsf hLjgL / xTof s;/L sxfF eof] eGg] ljifodf lj:t[t k':ts n]lvPsf]
xf]nf, k9\g kfPsf] 5}g . vf]s'l5Gtfªsf ;lxbx¿sf] of] :df/s hgg]tf dbg e08f/Ln]
lznfGof; ug'{ePsf] / pb\3f6g dfwjs'df/ g]kfnn] ug'{ePsf] s'/f lznfn]vdf 5 . cfh
d xfd|f g]tfx¿sf cg'xf/ ;DemG5', ;lxbx¿sf] alnbfgn] pHoflnPsf] ltgsf] Tof] 5lj
clxn] e|i6frf/ / s'ljrf/sf lsr8n] slt l3gnfUbf] nfU5 eg] ∕
k"j{k6\l6sf
kfvf x]¥of}F . o;} t kmfu'g dlxgfsf] ;do, kfgL gk/]sf] slt ;do eO;s]sf] lyof],
;'s]/ lj/St nfUbf . dflg;sf] xft gk'u]sf oL 8fF8f ;Defjgf af]s]/ To;} v]/
uO/x]sf 5g\ . g ¿vkft 5g\ g xl/of]kl/of] . kmfu'gsf] x'x'{/] ;'Svf xfjf gdL7f]
9ª\un] ax]sf] 5 . ufpF Psflt/ a]/f]huf/Lsf] 3fp rx/\ofP/ b]zljb]z
ef}Ftfl/O/x]sf] 5, csf{]lt/ dflg; gkfP/ gfª\uf] / lj/StnfUbf] aGb} uPsf] 5 .
‘ufpFdf dnfdL
kfpg d'l:sn eO;Sof] . tGg]/LljxLg aGb} uPsf 5g\ xfd|f kxf8sf ufpF3/==== .’ xl/
oL kfvf x]b{} lrlGtt ag] .
of] ufpF ;fgf] 5
. b'O{lt/sf 8fF8fnfO{ hf]8\g] of] ;fgf] eGHofªdf a;]sf] ;fgf] ufpF g} ;lxbsf
jL/ufyf af]Sg c8]h:tf] nfU5 . xfdL ;8sdf v]ln/x]sf gfgLx¿lt/ w'nf] p8fpFb}
cufl8 a9\of}F . tLj|ultsf df]6/;fOsn / cGo ;jf/LnfO{ tx nufpg ;x/sf em}F oxfF
klg l:k8a|]s/ xDK; /fv]sf /x]5g\ . xDK;n] kxf8sf] sl7g af6f] cem sl7g agfP klg
:yfgLonfO{ w'nfaf6 s]xL /fxt ldNbf] xf] .
l5Gtfªsf] d'Vo
7fpF klg ;fg} /x]5 . ;fgf] k|x/L rf}sL / b'O{rf/ xf]6n clg ls/fgf k;n b]lvP .
;8sd'lGt/ ;fgf] a; :6]G8 b]lvof] . a:tL ;kmf / cfw'lgs kf/fsf] /x]5 . b'O{tn]
3/x¿ lrl6Ss kf/]sf / xfn} /ª\ufOPsf /x]5g\ . dflg;x¿ x]bf{ klg t/fO{ / ;x/sf
em}F njfOvjfO ePsf . a]n'sfsf] ;f9] rf/ aHg nfUbf xfdL l5Gtfª hfnkfb]jLsf
dlGb/df k'Uof}F . oxfFsf] dlGb/ a]n'sfsf] rf/–;f9] rf/lt/ dfq v'Ng] /x]5 / xfdL
7Ls ;dodf cfOk'u]sf /x]5f}F .
cfOtjf/ /
cf}F;Ldf bz{g ug{ gldNg] /x]5 . wGg xfdL cfF};Lsf] ef]lnkN6 clg cfOtjf/eGbf
cl3Nnf] lbg k'u]5f}F . bz{g ug{ kfOof] . b]jLsf] bz{g ug{ hfg]n] s'g} g s'g}
lsl;dsf] ef]u nufpg'kg{] /x]5 . efsn eP ;f]xL cg';f/ gq, sDtLdf k/]jf, xfF;,
s'v'/f jf cG8} dfq eP klg ef]u nufpg] k/Dk/f /x]5 . k"hf ug{]n] laxfg}b]lv
ef]s} a;]sf] x'g'kg{] /x]5 . j|t a:g g;Sg] eP sfnf] bfn / g'g gvfPsf] x'g'kg{]
a'lemof] . cGoqsf eGbf ;do, ef]u / vfglkgsf lgod leGg nfUof] . oxfFsf k'hf/L
/fO{ x'G5g\ .
lgod klg cg]s .
dlGb/}lkR5] cnucnu . lxGb" wd{leqsf] o; ljleGgtfn] dflg;df x'g] cGt/nfO{
;fd~h:o Nofpg klg d2t ubf{] xf] . afx| jif{dflysf s]6L -k/ ;/]sf_n] hfg gx'g]
oxfFsf] k/Dk/f eg] dnfO{ cgf}7f] nfUof] . dlGb/ Pp6f ;fgf];fgf] jgleq /x]5 .
dlGb/df nufOg] ef]ualnsf sf/0f pTkGg x'g;Sg] ljsf/ / kmf]x/d}nf Joj:yfkgsf]
vf;} j}1flgs k|AfGw ul/Psf] b]lvPg . k'/fgf] sDkfpG8 jfnn] dlGb/If]qsf] /Iff
ug{ ;s]sf] b]lvPg .
xfdL dlGb/df
k'Ubf wdfwd aln lbOFb} lyof] . d}n] aln lbFbfsf] b[Zo kmf]6f] tyf lel8of]
lvFr]F . dnfO{ kz'aln dg kb{}g .
xf]6n jf;sf nflu
k|oTg u¥of}F . ;8ssf] klZrdL lsgf/df Pp6f ;fgf];fgf] xf]6n lyof] . xl/
xf]6njfNgL;Fu s'/f ug{ k'u] . sf]7f ldNof] .
7fpF x]/L nh
dxFuf] nfUg] /x]5 . l5Gtfªsf] ;fFemsf] b[Zo ;fx|} dgf]xf/L nfUof] . xfdL
tLg}hgf lgs} a]/ To; k|fs[lts 56fdf /dfP/ a:of}F . clg k'gM dlGb/ x'Fb} xf]6ndf
cfof}F . nf]8;]l8ªsf] ;do ;ft ah]b]lv /x]5 . d}gaQLsf] pHofnfdf eft vfof}F .
nf]sn /fof] / cfn'sf] t/sf/L, nf]sn 6df6/sf] crf/ clg db];af6 nu]sf] rfdnsf]
eft lyof] . ukm ub{}ub{} Tof] ;fbf vfgf vfof}F .
xfd|f] jf;
;Gtf]ifhgs eof] . ukm ub{} cf]5\ofgdf 9NSof}F .
laxfg l/dl/d
pHofnf] x'Fbf xfdL p7\of}F . lgs}hgf kfx'gf ePsfn] rkL{df eL8 xf]nf eg]/ d
8/fPsf] lyPF . To;}n] ;a}eGbf klxn] d]/f] Wofg rkL{sf] k|of]udf lyof] .
ca xfd|f] Wofg
u}/L3/] v8\sfsxfF k'Ug]lt/ lyof] . u}/L3/] v8\sf uf}td ;/sf
km'k";f;"sf sfG5f 5f]/f x'g\ . a]n'sf xf]6ndf ltgLx¿sf] 3/7]ufgf kQf
nufpg ;f]wLvf]hL u/]sf lyof}F .
‘Ps 306f nfU5 .’ pgLx¿n] eg] .
laxfg k'gM ltg}
eG5g\– ‘tkfO{Fx¿ km6fkm6 lxF8\g ;Sg'x'G5 eg] kGw| ldg]6sf] af6f] xf] .’
laxfg xfdL ;a]/}
lg:Sof}F . kGw| ldg]6hlt lxF8]kl5 ;f]Wof}F . :yfgLox¿n] eg]– ‘oxLF dfl:t/ t
xf], kGw| ldg]6hlt lxF8] k'luxflnG5 .’
k'gM xfdL km6fkm6
b]vfOPsf] af6f] nfUof}F . kGw|aL; ldg]6 km]l/ lxF8\of}F . ‘ca t
cfOk'luxfNg'eof] lg, kGw| ldg]6hltdf k'luxfNg'x'G5 .’ ufpFn]n] eg] .
clg km]l/ cfwf
306f lxF8]kl5 dfq aNn u}l/3/]sf] 3/ b]lvPsf] lyof] ∕
af6fdf lxdfndf
;"of{]bosf] ;'Gb/ b[Zosf kmf]6f] lvRof}F . laxfgsf] ;"o{sf] k|sfzdf
lxdfnosf] ablnFbf] b[Zo cToGt dgf]xf/L lyof] . pQ/df d'ufsf] kxfl/nf] kfvf]
b]lvFbf] /x]5 . o;} d'ufaf6 p7]/ ;"o{axfb'/ yfkfn] s}of}F jif{ g]kfnsf]
g]t[Tj u/] . pgn] wgs'6fjf;L hgtfnfO{ vfg]kfgL, af6f], :s'n, emf]n'ª\u] k'n /
hflu/sf cg]s cj;/ afF8]sf lyP . pgL /fhgLltdf j|m"/ / cfk/flws eP klg
hgtfsf] dg lhTg] sfdsf nflu cg]s ef}lts ljsf;lgdf{0fdf Wofg lbGy] . kfl/k6\l6
ef]hk'/sf] 3f]/]6f/ b]lvG5 . ev{/} lxn]–n]u'jf3f6–ef]hk'/ af6f] vlgPsf] b]lvG5
.
xfdL u}/L3/]sxfF
k'Ubf laxfgsf] To:t} ;ft–;f9] ;ft ah]sf] x'Fbf] xf] . lkF9Ldf a"9L cfd}
Pp6L ;fgL aRrLnfO{ eft v'jfO/x]sL lyOg\ . b'O{tLgf]6f efG6fªe'G6'ª 3/cufl8sf]
dtfgdf v]ln/x]sf lyP . Pp6L aRrL cª\u|]hL j0f{dfnfsf] k':ts a8f] PslrQn]
kl9/x]sL lyO{ . To;n] cfkm\gf] cufl8 Pp6f ;fgf] sfkL / k]lG;n /fv]sL lyO{ .
a'xf/LrflxF leq–aflx/ ul//x]sL lyOg\, clns k/}af6 cfkm\gf] 3/ tfs]/ kfx'gf
cfpFb} u/]sf] b]v]/ pgdf crfgs xtf/sf] efj 5l/of] . gofFgf}nf dflg; crfgs
cfOk'Ubf gfgLx¿sf] v]n klg layf]lnof] . ltgLx¿ 3/k5fl8 jf st}lt/ nfu] . cWoogdf
nLg aRrLnfO{ rflxF xfd|f] pkl:yltn] s'g} Jojwfg v8f u/]sf] b]lvPg .
efph"n]
7"nf7"nf skdf afSnf] b"wsf] lrof NofOg\ . ltgdf kxf8L kfvfsf]
lgDgdWod afx'g5]qL kl/jf/sL a'xf/Ldf x'g] :jfefljs ¿kfs[lt / xfpefp b]lvGYof] .
sd pd]/d} tLgrf/ 5f]/f5f]/LsL cfdf x'g', c;Gt'lnt ef]hg, :jf:Yo–pkrf/sf] sdL /
3/]n' sfdsf] ef/n] c;dod} xfd|f a'xf/Lx¿ rfpl/G5g\ . ltgLx¿df kRrL; jif{ gs6\t}
a'9\of}nL r9\g yfN5 . ‘kxf8 vfg' :jf:gLsf e/, db]; vfg' uf]?sf e/’ eGg] pvfgn]
k|:6 kf5{ oxfF gf/Lsf] hLjg slt si6s/ 5 .
lrofkl5 xfdLnfO{
hLjghLn] 3'dfpg nUg] x'g'eof] . ToxfFaf6 c?0f, tdf]/ / k~rsf];Lsf] b[Zo x]g{
cToGt glhs}af6 kfOg] /x]5 . 3dfOnf] kfvfdf clnslt psfnf] / clg t];f{] lxF8]kl5
Pp6f l9:sfdf k'Uof}F . vghf]t u/]/ ds} 5g{ l7Ss kfl/Psf] lyof] . tf]/L cToGt
/fd|f] u/L kmNbf] /x]5 htftt} . o; a]nf tf]/L pv]Ng] a]nf x'g nfu]sf] lyof] . kmn yfDg g;s]/ tf]/Lsf af]6 ;'tfPem}F
u/L e'OFdf n8]sf b]lvGy] .
lgs} a]/ 3'dlkm/
u¥of}F . oxfFsf] Pp6f l;ª\u} 8fF8fnfO{ kfs{sf] ¿kdf ljsf; u/L l5Gtfª sf08sf
;lxbx¿sf ;flnsnfO{ oxfF ;fg{] of]hgf /x]5 . 8fF8fsf] yfKnf] km/flsnf] / pko'St
nfUof] . lgs}a]/ o; l9:sfdf /dfof}F . kmfu'gsf] cGTolt/sf] 3fd a8f] nf]enfUbf]
lyof] . ToxfFsf jl/kl/sf b[Zosf] lgs}
kmf]6f] lvr]kl5 xfdL lkmg{ OR5's eof}F . cf]/fnf] embf{ Ps 7fpFdf ;'tL{sf] af/L
/ /fof] tyf vf];f{gLsf af/L b]lvP . ;v/v08, t?n, vf];f{gL, km"nt?n / cg]s
km;nn] oxfFsf] hldg lgs} dlnnf] 5 eGg]
b]vfpFy] . dflg;sf] xft kg{] xf] eg] g]kfnsf 8fF8fkfvfdf ;'g kmNg]
b]lvof] .
xfdL gf} ah]lt/
kms{]/ hLjghLsf 3/} cfOk'Uof}F . ca vfglkgsf] a]nf eof] . xfdLn] db];sf rfdnsf]
eft kxf8sf /fof], 6df6/ / b"wsf kl/sf/;Fu vfof}F . kxf8sf] xf]rf] / k/Dk/fut
3/ /x]5 . hLjghLnfO{ cfkm\gf] 3/ k'/fgf] ePsfdf c;lhnf] nflu/x]sf] k|:6
a'lemof] . pxfFn] o; ljifodf :ki6Ls/0f lbg k|oTg ug'{eof] . xfdL eg] kxf8L
kfvfdf k/Dk/fut 3/df cfpg kfpFbf v';L lyof}F .
a"9Lcfd}
cyf{t\ lji0f';/sL km'k";f;"n] xfdLnfO{ ToxfFsf] kl/jt{gsf syf
eGg'eof] . ToxfFsf b'Mv / ;'v s]s] x'g\, cfkmGtx¿ db]; embf{ s:tf] nfU5 cflb
cg'ej ;'gfpg'eof] . ToxfF vfg]kfgLsf] sl7gfO slt 5 Tof] klg eGg'eof] . pxfFn]
eGg'eof]– ‘tkfOF{x¿n] cl:t lzj/flqdf cfpg'kg{] lyof] . l5Gtfªb]jLsf] dlGb/df
x'g] lzj/flqsf] pT;j x]g{ sxfFsxfFb]lv dflg; cfpF5g\ .’
kmnk"mnsf
nflu of] 7fpF cToGt pko'St /x]5 . ;'Gtnfsf nflu k|Voft of] kfvf] csa/]
vf];f{gL, 6df6/, /fof], l;dL, sfutL / Hofld/sf nflu klg gfd'b /x]5 . oxfFaf6
db]; nUg}kg{] pTkfbgsf] ;"rL nfdf] x'G5 .
af/Lsf af]6df
;'Gtnf cem} s]xL afFsL ar]sf lyP . c;f]hb]lv kfSg] ;'Gtnf kmfu'gsf] of]
clGtdlt/ klg b]lvPsfn] d 5Ss kl//x]sf] lyPF . hLjghLn] eGg'eof]– ‘o; u/fdf
kmn]sf] csa/] vf];f{gLaf6 aQL; xhf/ cfDbfgL eof] . oL cf7 af]6sf ;'Gtnfaf6 5
xhf/ ?lkofF cfof] .’
xfdL lkmg'{kg{]
a]nf eOxfNof] . xfdL af]6}df kmn]sf b'O{b'O{ ;–;fgf ;'Gtnf / b'O{b'O{ Hofld/
af]s]/ labf eof}F . hLjghL xfdLnfO{ k'¥ofpg tnsf] wf/f;Dd cfpg'eof] . xfdL clg
cg'ej ;f6f;f6 ub{} lkm¥of}F . o; 3/sf] e|d0fn] xfdLnfO{ :yfgLo hghLjgnfO{
glhs}af6 5fDg] cj;/ k|fKt ePsf] lyof] . hLjghLn] xfdLnfO{ l5Gtfªsf] /fd|f]
kl/ro u/fpg'eof] . kmGkmgL 3'd]/ / cfFvfn] lemlnldnL b]v]/ dfq of] 1fg kfOFb}g
.
hLjghL rf/
5f]/Lsf afa' x'g'x'Fbf] /x]5 . ;flxFnL 5f]/L ckfª\u /lx5g\ . d}n] lj/f6gu/df
Pp6f ;LaLcf/ gfd ePsf] u}/;/sf/L ;+:yfn] ckfª\ux¿sf] pkrf/sf] If]qdf sfd u5{ /
db]; em/]sf] a]nf ToxfF k'Ug' a]; x'G5 eg]F . hLjghLsL sfG5L 5f]/L eg] cToGt
af7L lyOg\ .
o; ufpFsf Psflt/
/fO{x¿sf] a:tL lyof] . ltgLx¿sf af/L gfª\uf, ;'Svf / p/f7nfUbf lyP . csf{lt/
5]qLx¿ a;]sf lyP, ltgsf af/L rflxF dlnnf, /l;nf, afnL nfu]sf / xl/ofel/nf lyP .
/fO{x¿n] ;'Fu'/ / s'v'/f kfn]sf lyP eg] 5]qLx¿n] ufO{uf]? kfn]sf lyP .
ufO{uf]?sf dnn] ltgsf af/L nf]enfUbf] u/L dlnnf / pj{/ ag]sf lyP .
clg xfdL /ft jf;
a;]sf] xf]6ndf cfof}F . k|ltJolSt vfgf ;Q/L ?lkofF, jf;sf] b'O{ ;o krf;, cG8f
tLgcf]6fsf] k}FtfnL; ?lkofF u/L hDdf kfFr ;o kfFr ?lkofF ltg'{kg{] eP5 . kfFr ;o ?lkofF dfq lbFbf lgs} ufx|f]
dflgg\ ;fx'gLn] . xf]6nsf] lan lt¥of}F,
df]6/;fOsn lemSof}F / l5Gtfª 5f8\g tof/ k¥of}F . xf]6n 5f8\g'cl3 xfdLn] To;
xf]6njfnfsf] kmf]g gDa/ lng la;{]gf}F M )@% ^(%)$^ /fdk|;fb /fO{ .
;lxb kfs{df k'gM
kmf]6f] lvRg Eofof}F . lxhf] kmf]6f] lnFbf PG6LnfO6 k/]/ eg]h:tf] u/L kmf]6f]
lng kfOPsf] lyPg . clxn] lwt d?Gh]n kmf]6f] lvFRof}F . vf]s'sf] ;x/ufpFdf cfP/
k'gM l5Gtfªlt/sf] kmf]6f] lng yfNof}F . l5GtfªnfO{ 5f]8]/ cufl8 w'n] / psfnf]
;8sdf nfUof}F . cg'e"lt /dfOnf] /x\of] . af6fsf] xfjf / w'nf] eg] s8f
nfUof] . p/fl7nf kfvfdf dflg; lxF8]sf] klg plt b]lvPg .
xl/hLsf]
df]6/;fOsn lxhf] ;'s]cfxfnlg/ kN6Fbf xg{sf] tf/ km':s]sf] lyof] . lxn] cfOk'Ubf
8]9 ah]sf] lyof] . lxn]df cfOk'u]kl5 Tof] dd{t ug'{ lyof] . nueu cfwf 306fdf
dd{tsfo{ ;DkGg eof] . xfdL ca cf]/fnf] emg{ yfn]sf lyof}F . lgufn]df cfP/ ;l/tf efGhLsf] 3/df
k:of}F . ;l/tf lg/f}nf eg]sL uª\uf alxgLsL 5f]/L, Gof}kfg] y/sL . HjfOF
sf7df8f}Flt/ gf]s/L ug'{x'Fbf] /x]5 / ;f;" klg pt} a:g'x'Fbf] /x]5 . efGhL
otf a"9f;;'/f / a"9L;f;";Fu a:g'x'Fbf] /x]5 . ;;'/f klxNo}
SofG;/n] lat]sf /x]5g\ . ;l/tfsf 3/df /ftf] lrof vfP/ dfq labf kfof}F .
clg xfdL wgs'6fdf
cl8g] ;Nnfx u/L cl3 a9\of}F . wgs'6fdf eLdgf/fo0frf]sdf la;fof}F . pgsf dfdfsf
5f]/fl;t e]6\g] of]hgf lyof] xl/sf] . sf];]nLsf] ef/L k7fP ltgn] xl/nfO{ . clg
xfdL wgs'6faf6 otf O6x/Llt/ nfUof}F .
d"n3f6
cfOk'Ubf d cufl8 lyPF . xfdLaLr lj>flGt dlGb/df cl8g] eGg] k"j{;Nnfx
geP klg d lj>flGt dlGb/lt/ nfu]kl5 xl/;/n] klg cfkm\gf] df]6/;fOsn Tot}
df]8\g'eof] . lj>flGt dlGb/sf] af/]df Pshgf uf}tdn] lgs} hfgsf/L lbg'eof] .
Ps JolStaf6 lbgsf] Ps ?lkofF kfFr jif{;Dd p7fP/ Ps s/f]8 k'¥ofpg] dxŒjfsfª\IfL
of]hgf /x]5 . clxn];Dddf nueu rfnL; nfv p7fO;lsPsf] klg /x]5 .
o; /sdaf6
j[4f>dnfO{ Jojl:yt kfg{] of]hgf /x]5 . xfdL dlGb/ / o;sf] cf;kf;df /dfP/
3'Dof}F . s]xL kmf]6f] lvFRof} . clg tDd/lt/ nfUof}F . tDd/sf] gLnf] kfgL x]/]/
;kmf s~rg afn'jfdf s]xLa]/ cl8of}F . ddf crfgs kf}8L v]Ng] ;'/ rNof] . Ps}l5g
kfgLdf k;]F . ;fgf s]6fx¿ gbL jf/kf/ ul//x]sf lyP . pgLx¿;Fu v]Ngsf nflu xfjf
el/Psf] Pp6f 6\o'a klg lyof] . xl/ ;/ / lji0f';/n] xfF;f]76\6f ul//xg'eof] eg]
d ptf afn'jfsf] Sof;n agfpg yfn]F . lji0f';/sf nflu Tof] sf;n ‘hol:ylt dNn’
eof] c/] .
e]8]6f/ cfpFbf
tLg ah]sf] lyof] h:tf] nfU5 . laxfg l5Gtfªdf u}l/3/]sxfF vfPsf] vfgfn]
5fl8;s]sf] lyof] . e]8]6f/df eg]h:tf] ;fbf vfhf st} gkfOg] . Pp6f xf]6ndf k;]/
lrof / la:s'6df lrQ a'emfpg'k¥of] . vfhf vfFb} ubf{ d}n] 8fF8fahf/ 3'Dg hfg]
k|:tfj u/]F . ;fyLx¿ gfDh];Dd dfq hfg tof/ eP . gfDh];Dd eP klg k'uf}F g t eg]/
uof}F . ToxfFaf6 ptf af6f] sRrL lyof] . To;} eP/ 8fF8fahf/ k'uL Tof] blIf0f
Pl;ofs} ;aeGbf 7"nf] ¿v x]g{ EofOPg . ;do klg sd /x\of] . kmsL{ 3/
cfOk'Ubf kfFr ah]sf] lyof] . b'O{ lbgsf] o; lxF8fOn] yfs]/ n:t eOof] .
d}n] ofqfel/
cfkm\gf] df]afOn kmf]gn] kmf]6f] lvFr]sf] lyPF . tL kmf]6f sDKo'6/df ;f/]F .
kmf]6f]x¿ ldnfPkl5 x]g{ yfn]F . ofqfsf kmf]6f]n] dnfO{ ;w}F To;sf] k'gtf{huL
/fV5g\ .
w/fgaf6 ;f]em}
l5Gtfª a; ef8f ? #)) c/] . cft]hft] ? 5 ;o eP df]6/;fOsndf l;ª\un hfFbf klg
Tolt vr{ x'Fb}g . xf]l;of/L;Fu la:tf/} df]6/;fOsndf ofqf ug'{sf] dhf a;ofqfdf
x'Fb}g . d df]6/;fOsn x'g]x¿nfO{ eG5'– g]kfnsf ufpFufpF 3'Dg'sf] dhf 3'd]kl5
dfq a'lemG5, t/ df]6/;fOsndf 3'Dbfsf] dhf a;ofqfsf] eGbf bf]Aa/ x'G5 .
gf]6 M l5Gtfª ofqfsf] vr{
e]8]6f/df lrof tLg sk M ?=
#)
7"nf] wgs'6] la:s'6 M ?= $%
d"n3f6df pv' ?=
$)
l5Gtfªdf ;'Gtnf ! s]hL ?=
$)
k"mn, dfnf, k|;fb, cla/ cflb ?= ^%
xf]6n jf; ?=
@%)
vfgf ?=
&)x#±!%x#≠@%%
kms{Fbf e]8]6f/df lrofvfhf ?= ====
hDdf k|ltJolSt ?= @*) . dfq .
%= sLrsjw, srgsjn / afx|b;Lsf] ofqf
–lbg]z kf}8]n
ofqf eGgf;fy d]/f] hLp h'?Ss p7\5 . ofqfn] lbg] ;'v d]/f nflu
c¿yf]seGbf w]/} u'gf Hofbf x'G5 . Psbd 6f9f g} hfg'k5{ eGg] s] 5 /, cfkm\g}
ufpF6f]naf6 clns klt{/ hfgf;fy cg]s cg'xf/sf dflg; e]l6G5g\, b]lvG5g\ . cg]s
¿vj[If / r/fx¿ b]vf k5{g\ . tfKn]h'ªsf] rfFu] ufpFsf] dflg; / alb{ofsf]
/fhfk'/sf dflg;sf aLr s]s] ;dfgtf 5g\ / s]s] cGt/ 5g\ hfGg ;s] d /dfpF5' . gofF
7fpFsf l9:sfl9:sL / vf]nf–vf]N;f x]/]/ d dGqd'Uw x'G5' . afnLgfnL, kz'kG5L /
;8sn] klg d]/f] dg ToxLF afFW5g\ .
d st} hfFbf 3/sf tnf uGg hfGgF, ToxfFsf dflg;sf] hLjgb[li6 / ljZjb[li6
a'em]/ cfkm"nfO{ t[Kt kf5{' . d}n] w]/}k6s eg]sf] 5', jiff}{F ;Fu} a;]sf
kltkTgL ofqfdf lg:sFbf klg leGgfleGg} ofqf ul//x]sf x'G5g\ . cfkm"leqsf]
ofqfrflxF jf:tljs ofqf xf] . xfdL hlt k/ k'u] klg cfkm\g} dgleq ljr/0f ul//x]sf
x'G5f}F .
cfkm"leqsf] b'lgofFsf] ofqf ug'{ cem sl7g 5 . slxn]sfxLF
cfkm"leq lrxfpg] km';{t lgsfNg 5f]6f5f]6f ofqfsf] kl/sNkgf u5'{ d .
cfFvfn] aflx/L b'lgofF x]b{5g\, sfgn] aflx/L ;+;f/sf] cfjfh ;'G5 t/ dgleq cs{}
Pp6f ljzfn / kl/k"0f{ b'lgofF a;]sf] x'G5, ofqfdf dgsf] cfFvfåf/f ToxL
;'Gb/ b'lgofF b[li6uf]r/ eO/x]sf] x'G5 .
dnfO{ cfkm\g} j/k/sf 7fpFx¿sf] ofqfdf /dfpg dg nfU5 . df]/ª / ;'g;/Lsf
;a} ufpFx¿ 3'd]sf] 5' d}n] k6sk6s u/]/, emfkfsf klg nueu ;a} ufpFdf kfOnf
6]s]sf] 5' . b]zbz{gsf] dfldnfdf ;fgfltgf ufpF3/;d]t g5f8L 3'Dg] dflg; da/fa/
lgs} sd x'G5g\ . dnfO{ glhs}sf ckl/lrt dflg;x¿ b]v]/ hLjg lrxfpg kfPsf] cg'e"lt
x'G5 . ckl/lrtx¿sf aLrdf hlQsf] v'nfkg, v'nf dg / v'nf gh/ cfkm\gfx¿;Fu /xFbf
sxfF k|fKt x'G5 / . cfkm\gfx¿sf aLr t :kwf{, cf8Da/ / O{iof{x¿ k|efjL x'G5g\ .
s]xL lbgcl3 rf/hgfsf] 6f]nL pbok'/sf a]nsf / a]N6f/sf] e|d0fdf uPsf]
lyof] . To;df xfd|f lk|lG;kn ;/ zflGt/fd ltlD;gf, efO; lk|lG;kn ;/ zlzs'df/
pkfWofo, d]/f ;f9'efO clegf/fo0f e08f/L / d lyof}F .
æo; ofqfsf] lk|lG;knrflxF d}n] x'g kfpg'k5{ lg .Æ af6fdf d}n] xfF:t}
eg]sf] lyPF .
To; lbgsf] ofqfn] xfdLnfO{ Ps–csf{;Fu hf]8\g, ;xsfo{ ug{ / ;Fu}
xfF:g–/dfpg cj;/ lbof] . pbok'/sf a]nsf / a]N6f/lt/sf] To; ofqfsf] ;'vb cg'ejn]
o:t} vfnsf] csf{] ofqf ug{df d tlD;Psf] lyPF . zlz;/ / x]8;/;Fu ePsf s'/fsfgLn]
xfdL kxf8sf] km]b}km]b w/fgaf6 kfgjf/L, ofªl;nf, 8fFuL, s]/faf/L, en'jf,
a'wjf/], n]6fª, v]?jf, hfFt], 6fF8L, dw'dNnf, 9's'/kfgL x'Fb} bds;Dd k'u]/
kms{g] of]hgfdf lyof}F . ;xh ofqf ug{] xf] eg] of] cf7306] ofqf xf] .
dbg e08f/L dfu{df kg{] tL 7fpFsf] ofqf w]/} jif{cl3 k|sfz ltlD;gf ;/ /
d}n] a8f] si6k"0f{ tl/sfn] ;DkGg u/]sf lyof}F . p;a]nf af6f] v/fa lyof], zflGt;'/Iffsf]
l:ylt klg ;'lw|;s]sf] lyPg . ca oltsf jif{kl5 Tof] af6f] k'gM lxF8\g kfOg]
ePsfdf d ljz]if xlif{t lyPF . z'qmjf/sf] ck/fGx xfdL tLghgfsf aLr s'/f eof] .
x]8;/sf] lghL Jo:ttfsf sf/0f To; ;do pSt ofqfof]hgf sfof{Gjog x'g ;s]g .
x]8;/nfO{ crfgs zlgjf/ wgs'6f hfg] sfd cfOnfu]sf] x'gfn] xfdLnfO{ ;fy lbg g;Sg]
x'g'eof] . cle ;/n] klg c;dy{tf hgfpg'eof] .
æxfd|f] ‘/f]l8h Sna’sf] ‘sf]/ u'|k’sf ;a} hfg gkfpg] eOof] . dhf ePg
.Æ zlz ;/n] eGg'eof] . xfdL lg/fz eof}F .
æs;n] s;}sf nflu ;w}Fsf nflu ofqfdf ;fy lbg ;S5 / < c¿ sf]xL hfg
g;Sg] eP klg xfdL b'O{ hfcf}F .Æ d}n] zlz ;/nfO{ k|:tfj /fv]F . zlz ;/ / d}n]
kxf8sf] km]b}km]b ul/g] To; ofqfdfu{nfO{ kl5 x]8;/;lxtsf] 6f]nLn] ofqf ug{sf
nflu 5'6\ofof}F . clg xfdLn] csf{] Pp6f gofF dfu{ to u¥of}F– O6x/L–latf{df]8–eb|k'/–k[YjLgu/–sLrsjw–srgsjn–hnyn–afx|b;L–/fhu9–
O6x/L . xfdL o; ofqfdf uP x]8;/sf] s'g} u'gf;f] /xg] b]lvPg .
cfh laxfg cf7 ah] xfdL b'O{ h'6\g] eof}F . b'j} efOn] cfkm\gf–cfkm\gf
df]6/;fOsndf hfg'k5{ eGg] xfd|f] ;f]r eof] . Psn ;jf/ a9L ;'/lIft x'G5 .
–––––
@)&& ;fn kmfu'g @( ut] zlgjf/ . laxfgsf] cf7 aHg b; ldg]6 5Fb}
zlz ;/sf] kmf]g cfof]– æ;/ Û nf}, d t lg:s]F
x} <Æ
;do cem} afFsL 5 eG7fg]sf] d em:s]F . zlz ;/ ;dosf] kSsf dflg; . ;dodf
sfd ug{] dfldnfdf drflxF ;w}F sdhf]/ 5' . uLtf eG5–
ljiffbL bL3{;"qL r stf{ tfd; pRot] ..!*–@*..
cyf{t\ bL3{;"qL -;dodf sfd g;Sg]_ JolSt tfd;L xf] h;sf] ktg x'G5
. oxL bL3{;"qL kf/fsf sf/0f w]/} dxŒjk"0f{ cj;/x¿ u'dfPF xf]nf, w]/}
sfdx¿ ug{} kfOgF xf]nf, ;lsgF xf]nf . e/] u¿Fnf, e/] u/] s;f] xf]nf eGb}eGb}
;do 3ls{O/x]sf] 5 . xfdLn] of]hgf u/]sf] ;dod} sfd ug{ ;Sof}F eg] ;kmntf 6f9f
5}g .
otf gofF pkGof; n]Vg] sfd /f]lsPsf] w]/} dlxgf ePsf] lyof] . ns8fpgsf]
;dodf n]v]sf] 5hgf kfqx¿sf] syf ;d]6]/ tof/ kf/]sf] k|]dofqf TolQs} cnkq lyof]
. To;nfO{ s]xL kl/jt{g u/]/ ;'Gb/ agfpg sf]l;; rln/x]sf] lyof] .
æl5M o:tf] a"9fn] klg s]sf] ne:6f]/L n]Vg'k/]sf] < b'lgofF
xfF:t}g tkfO{Fh:tf] dflg;n] o:tf syf n]Vof] eg] <Æ ;Ltfn] u'gf;f] u/]sL
lyOg\ .
æpkGof;df lghL ef]ufO / cg'ejsf s'/f gk/]kl5 ultnf] sxfF x'G5 / <Æ
;Ltfn] km]l/ elgg\ . syftŒj sdhf]/ b]lvPsf] / n]vg klg cgfjZos nlDaPsf] 5 eg]/
pgn] k6sk6s elgg\ .
;Ltfsf] :jLs[lt gldn]kl5 Tof] TolQs} ylGsPsf] lyof] . lxhf] a]n'sf
k'gM To;sf] k'gu{7g ug{ yfn]sf] lyPF .
zlz ;/n] kmf]g ugf{;fy d}n] sDKo'6/ 5f8]F .
;Ltfn] tof/ kf/]sf] vfhf xtf/xtf/ vfPF M b"w / cf]6sf lrp/f . d
8fOlal6hsf] la/fdL x'gfn] ;Ltfn] cToGt ;x\of/ ul//x]sL 5g\ . d]/f] :jf:Yos}
lrGtfn] pgnfO{ d]/f] of] ofqf k6Ss dg k/]sf] lyPg . t/ d]/f] x7sf cufl8 pgsf]
s] nfUYof] / .
d}n] zlz ;/nfO{ kmf]gdf hafkm kmsf{PF M æx;\ ;/, cf]d k]6«f]n kDkdf
e]6f}F g t .Æ
xfd|f] 3/af6 b'O{ ;o krf; ld6/hlt dfq k/ 5 cf]d k]6«f]n kDk, h'6ljsf;
rf]sdf . 3/af6 glhs} k]6«f]n kDk x'gfn] t]nsf] ;'ljwf dfq xf]Og, slxn]sfxLF
e]63f6 ug{]x¿ jf 3/7]ufgf vf]Hb} cfpg]nfO{ atfpg klg ;lhnf] 5 .
cf]6sf] lrp/f l;WofPkl5 xtf/xtf/ n'uf le/]F . hf8f] vf;} gePsfn] Gofgf
n'uf nufpg' cfjZos lyPg . n'ufaflx/ /]gsf]6 nufpgfn] xfjf / w'nfaf6 /Iff x'g]
ePsfn] nfdf] ofqfdf lg:sFbfv]l/ em/Lavf{sf] 8/ gx'Fbf;d]t /]gsf]6 le5'{ . cfh
klg le/]F .
lxhf] kfFr ;o ?lkofFsf] k]6«f]n nufPsfn] cfh b'O{ ;o krf; lsnf]ld6/sf
nflu Tof] kof{Kt x'G5 eGg] nfUof] . clg lg:sG5' t kDkg]/ zlz ;/ cfkm\gf] ;]tf]
afOsdf /ftf] ljG8lr6/ nufP/ clu g} tDtof/ .
æd]lS;dd l:k8 krkGg, Psbd v'nf 7fpFdf rflxF ;f7L . lemlNemn]df lrof .Æ
d]/f] ofqf of]hgf k|s6 eof] .
o:tf ofqfdf dflg;leq bldt k|lt:kwf{Tds efjgf yfx} gkfO{ lapFlemg] vt/f
x'G5 / ult a9\g ;S5 . olt cgfjZos ultdf uOof] eg] b'3{6gfsf] hf]lvd a9\5 .
g]kfndf ;8s b'3{6gfsf k|d'v sf/0f clt cfTdljZjf;, 8«fOe/aLr cgfjZos :kwf{ /
tLj| ult klg x'g\ . To;}n] ;8sdf k'u]kl5 ljz]if ;ts{ x'g}k5{ xfdLsxfF . ;8s
v/fa x'G5, k'n v/fa x'G5, ;jf/L ;fwgx¿ lau|]/ ;8sd} x'G5g\, :yfgLon] ;8ssf]
b'?kof]u ul//x]sf x'G5g\, 5f8f s's'/ / c¿ kz'x¿ cfpF5g\, kbofq'sf] cg'zf;gxLgtf
p:t} x'G5, o'jfx¿ cl3 / kl5af6 df]6/;fOsndf ;s{;df em}F x'OFlsG5g\ . Hofg
hf]ufpg} uf/f] . 7"nf ;jf/L;fwgsf 8«fOe/x¿sf] kfunkg p:t} x'G5 . o:tf]
nfU5, ;8sdf lg:s]kl5 g]kfnLx¿ ax'nfpF5g\ .
d cufl8 nfu]F clg pxfF kl5kl5 . xfdL ;/b/ rfnL; lsnf]ld6/ k|lt306fsf]
b/n] lj/f6rf]s;Dd uof}F . To;kl5 ;/b/df k}FtfnL;–krf;sf] l:k8df uof}F .
a]naf/Lb]lv klt{/sf] a]tgf l;d;f/ s6]kl5 ky/L;Dd rflxF df]6/;fOsnx¿ ;/b/
krkGg–;f7Lsf] l:k8df s'b] .
ev{/} cl;gfkfgL k/]sfn] w'nf] sd lyof] . ;j{q b[Zo ;kmf lyof] .
rf/sf];] emf8Ldf ;8slsgf/sf ljzfn ;fnsf ¿vaf6 kft emg{] qmd clncln rNb} lyof] .
k'/fgf kftx¿ nueu eml/;s]sf lyP . gofF d'h'/f knfP/ ¿vx¿ xl/of aGb} uPsf lyP .
dnfO{ o; df};ddf ;v'jfsf ¿v v'a} dgk5{ . ;v'jfaf6 lg:sg] rf]knfO{ ;fnw'k elgG5
. ;fnw'ksf] jf:gf dnfO{ v'a dgk5{ .
jgdf ;8ssf] lsgf/df gofF kfplnPsf lgu'/fsf d'G6f a]Rg], xl/of ds}
a]Rg]x¿ b]lvP . cr]n ;8sdf s]/f, cfFk, ds}, lgu'/f], l;d;fu cflb a]Rg]x¿ w]/}
x'G5g\ . ;8sdf lghL ;jf/L ;fwgsf ofq'x¿nfO{, vf;u/L df]6/;fOsn / sf/jfnfnfO{,
nlIft u/]/ oL bf]sfg yflkPsf x'g\ . cfhrflxF af6fdf l;d;fu, lgu'/f] / ds}
a]Rg]x¿ dfq b]lvP . laxfgkv x'gfn] w]/}h;f] 7fpFdf Jofkf/Ldfq lyP .
ul/a g]kfnLnfO{ oL jgn] /f]huf/L lbPsf 5g\ . cfddflg;sf nflu j}slNks
;fu;AhL pknAw ePsf] 5 .
xfdL cl3 a9\b} uof}F . a]nfa]nf zlz ;/ cl3 nfUg'eP klg w]/}h;f] pxfF
d}nfO{ cl3 nfUg 5fl8lbg'x'GYof] . ;8sdf ;jf/L ;fwg kftnf lyP, laxfgkvsf] zLtntf
/ zflGtdf df]6/;fOsn u'8fpgdf v'a} dhf 5 .
ky/L s6]kl5 clns klt{/ cyf{t\ ;Gemf]/f -xfdL ;'gemf]8f elglbG5f}F_
vf]nfg]/ k'u]kl5 ;8ssf] blIf0fk6\l6 ;fnsf] ;'Gb/ afSnf] jg 5 / jgsf] aLr}aLr
;Lwf ;fgf] ;8s blIf0f nfU5 . To; ;8snfO{ cr]n l6s6s–k|]dLx¿n] ;]NkmL/f]8 gfd
lbPsf 5g\ . ;fFRr} ;'Gb/ nfU5 Tof] 7fpF . To;n] ;]NkmL /f]8 gfpF kfpg'eGbf w]/}
cufl8 To; af6fsf] ;'Gb/tfdf nf]leP/ ;fgL 5f]/L cg'hf / d}n] lgs}a]/ kmf]6f]
;];g u/]sf 5f}F .
To; ;]NkmL/f]8df /f]s]/ s]xL kmf]6f] lng] dg lyof] dnfO{, t/ Tof] 7fpF
k'Ug] a]nfdf zlz ;/n] pl5g]/ cl3 nflulbg'eof] . d]/f] xg{sf] ;ª\s]t pxfFn]
;'Gg'ePg . Tof] 7fpF s6]kl5 eg] d r'krfk uO/x]F, e/] kms{Fbf ;do ldn] lg:sf}Fnf
eg]/ .
tf/faf/Ldf k'u]kl5 Psl5g cl8of}F . d}n] xfd|f] tf/faf/Lsf] 3/lt/
;ª\s]t ub{} eg]F–
æoxfFaf6 nueu !@) ld6/ blIf0fdf 5 xfd|f] 3/ . 3/x¿n] 5]n]/ clxn]
gb]lvPsf] xf] . cfdf a:g'x'G5 . cfdfsf ;fydf sfG5f] efO hxfg–5f]/f5f]/L;lxt a:5
. efOsf] d[uf}nfdf kTyl/of eP/ ev{/} ck/];g u/]sf] 5 . cfdf / efOsf] kl/jf/ ;a}
tn O6x/fdf 5g\ cfh . sfOFnf] efO 5 ptf .Æ
xfdL t'?Gt} cl3 al9xfNof}F . bdsdf ;fdfGo eL8ef8 lyof] . Tof] cJojl:yt
6«flkms eL8 l5rf]n]/ cl3 a9\of}F . oxfF xfdLn] /f]lsg] of]hgf lyPg . s]/vf
s6]kl5 zlz ;/n] eGg'eof]–
ælrof vfpFm g ca .Æ
æca clnslt cufl8 lemlNemn] ahf/ 5 . ToxLF vfg] xf] lrof .Æ
8F'8fdf/L k'u]kl5 xfdL Psl5g cl8of}F . ljzfn o'SoflnK6;sf ¿vx¿aLr k;]/
n3'zª\sf ;DkGg u¥of}F . d}n] zlz ;/nfO{ ;f]w]F– æoL a8]a8] ¿vx¿sf] gfd s] xf]
< s'g hftsf ¿v x'g\ <Æ
;/nfO{ Vofn ePg jf lsg xf], pxfFn] eGg'eof]– æv}, yfxf 5}g kf] t .Æ
æoL o'SoflnK6; hftsf j[Ifx¿ x'g\ . o'SoflnK6;x¿ c:6«]lnog jg:klt x'g\
. k/b]zL j[If eP klg oL oxfF /dfP . x]gf{];\ g, e'OFdf /}yfg] hftsf emf/kft /
emf8L klg pd|g ;s]sf 5}gg\ .Æ d}n] eg]F .
æP xf] / < c:6«]lnog kf] x'g\ oL ¿v < clg htftt} b]lvG5g\ t oL
xfd|f] b]zdf klg ÛÆ
æcfofltt x'g\ . c:6]«lnofaf6 xfdLn] Olkn–Olkn / o'SoflnK6; Nofof}F .
sª\uf?n] vfg] 3fF; . xfdL o'SoflnK6;nfO{ d;nf eG5f}F . kft df8]/ ;'F£bf Psvfn]
s8f uGw cfpF5, d;nfx¿sf] h:t}, To} eP/ xf]nf .Æ
æof] t alnof] sf7 xf] lg, xlu <Æ
æxf] ;/ . lah'nLsf kf]n agfpg v'a sfd nfU5 . o;sf] kftaf6 cQ/ agfpg
;lsG5 . g]kfnsf] jgdf o;n] k|j]z kfPsf] krf; jif{ x'g nfUof] Sof/ .Æ
zlz ;/ Joj:yfkg ljifosf] k|fWofks x'g'x'G5, :s'nsf] efO; lk|lG;kn klg
. sfdn] hf]t]/ ;f; km]g{] klg km';{t lgsfNg sl7g 5 . hLjgsf] bf}8df efUbfefUbf
slxNo} hLjgtkm{ kms{]/ x]g{ kfOFb}g . g[To, xf:o / 76\of}nLdf pxfF kf]Vt
x'g'x'G5 . zlz ;/sf] l;h{gzLntf, snf / ljgf]blk|otfn] dnfO{ hlxNo} pxfFsf] glhs
k'¥ofpF5 . pxfF /fd|f] syfsf/ / cg'jfbs klg x'g'x'G5 . t/ b'O{ ufF; / ;fgf]
jf;sf] aGbf]a:tsf nflu bf}l8g'kbf{ l;h{gzLntf, sNkgfzLntf / efj'stfsf nflu ;do
g} g/xg] . pxfFsf sndaf6 csf{] gofF syf slxn] lg:s]nf <
d s'g} 7fpFsf] ofqfdf lg:sg nfu]]F eg] To; 7fpFsf] af/]df OG6/g]6df
pknAw hfgsf/L / ;"rgf vf]H5' . cfkm"n] ghfgL gx'g] s'/f a6'n]F eg]/
9'Ss ePkl5 dfq d ofqfdf lg:sG5' . o;kN6sf] ofqfdf klg d}n] emfkfsf ;a}
ufpFkflnsf / gu/kflnsfsf cfwf/e"t ;"rgfx¿ a6'n]sf] lyPF . af6fdf kg{]
ufpFkflnsf / gu/kflnsfsf d]o/–pkd]o/, hg;ª\Vof, Joj;fo, s[lif pkh, pBf]u,
Jofkf/, ;++:s[lt / Oltxf;;d]tsf] hfgsf/L af]s]/ d lxF8\5' . e/;s tL gofF 7fpFsf
hgk|ltlglw, k|x/L sfof{no / kqsf/sf kmf]g gDa/;d]t lnG5' . s'g} sf/0fjz ;d:ofdf
kl/of] eg] o:tf] hfgsf/Ln] 7"nf] d2t x'g ;S5 eg]/ xf] . cr]n t o'6\o'a /
ljlslkl8ofdf x/]s 7fpFsf] af/]df s]xL g s]xL hfgsf/L kfOxflnG5 . ;lhnf] 5 .
;8ssf] pQ/k6\l6 hª\un / blIf0fk6\l6 ufpF 5 . ufpFn]x¿n] 3/af6 lg:s]sf]
g;8\g] kmf]xf]/ NofP/ otf hª\un5]pdf kmfNbf /x]5g\ . o;/L cJojl:yt 8lDkª ugf{n]
7fpFsf] ;'Gb/tfdf wSsf nfu]sf] /x]5 . o;kl5 xfdL l;;fsf af]tn, Knfl:6ssf af]tn,
k'/fgf sk8f / s]s] kmf]xf]/ s'NrFb} / ltgaf6 hf]lug] sf]l;; ub{} k'gM ;8sdf
lg:Sof}F . s]xLa]/d} xfdL lemlNemn] ahf/leqsf] Pp6f ;–;fgf] t/ ;kmf lrofk;ndf
k'lu;s]sf lyof}F . lrofdfq xf]Og oxfF rfprfp, dd, y'Skf cflb klg tof/ x'Fbf]
/x]5 . ;f]s];df hfthftsf dlb/fsf af]tnx¿ ;hfOPsf lyP . lah'nL;a{tsf ;f}lvgx¿sf
nflu ;fFemkv of] ultn} c8\8f x'g'k5{ eGg] b]lvof] . lemlNemn]df t k|0ffdL ;Dk|bfosf
dflg;n] ;d]t dhfn] lkpF5g\ eGg] ;'g]sf] 5' .
æoxfFaf6 Ps lsnf]ld6/hlt blIf0fdf d]/L ;flxFnL lbbLsf] 3/ 5 . olta]nf
lbbL cd]l/sfdf x'g'x'G5 . legfh' / efGhf dfq oxfF 5g\ . d]/f s]xL elthfx¿ /
efGhLx¿ klg Psbd glhs} 5g\ oxfFaf6 . d]/f bfh'efO / lbbLalxgLx¿ clg w]/}h;f]
cfkmGtx¿ emfkf, df]/ª / ;'g;/Lel/ 5l/Psf 5g\ . Æ
æclu tf/faf/Ldf efO x'g'x'G5 eGg'x'GYof] . bdsdf lbbL, oxfF klg lbbL .
slthgf lbbLx¿ xh'/sf <Æ
ærf/hgf . 7"nL lbbL bdsdf, cl:t % ut] legfh' v:g'ePsf] . dflxnL
lbbL ul5ofdf . ;flxFnL lbbL o;} lemlNemn]df clg sfG5L alxgL uf}/fbxdf . xfdL
kfFr efO . 7"nf] bfh' / sflxFnf] efO O6x/fdf, ;flxFnf] efO k[YjLgu/df,
sfG5f] efO cfdf;Fu bdsdf / d O6x/Ldf . cfh xfdL ;flxFnf] efOsf] 3/df k'Ug]jfnf
5f}F .Æ
æ3/}df hfg] / <Æ pxfFsf] clgR5f b]lvof] .
æaf6}df k5{, o:;f] lg:sg] dfq xf] .Æ
pxfF clns cfZj:t x'g'eof] . lrofgf:tfs} l;lN;nfdf d}n] s]/vf ahf/ s;/L
;'Sof] / bds s;/L km}lnof] eGg] syf eg]F–
æ:yfgLo o'jfju{sf] rl/qcg';f/ ;x/sf] cfsf/ / :jefj tof/ x'G5 . s'g}
a]nf s]/vfahf/ rNtLsf] xf6 lyof] . ToxfFaf6 blIf0fdf ef/t / pQ/df kxf8;Ddsf]
sf/f]af/ x'GYof] . df/jf8L Jofkf/Lx¿ oxfF sk8f, cGg / d/d;nf cflbsf] yf]s /
v'b|f sf/f]af/ uy{] . oxfFaf6 kxf8sf cb'jf, clDn;f], d;nf, a];f/, afF;sf]
rf]ofaf6 aGg] gfª\nf–8fnf, 8f]sf clg :yfgLo pTkfbg h'6, tf]/L, ds} / wfg vl/b
ug{sf nflu ef/tLo Jofkf/Lx¿ cfpFy] / uf]?uf8fdf nfb]/ ef/ttkm{ nUy] . oxfFsf]
lgsf;L–k}7f/L ahf/ lgs} dxŒjk"0f{ lyof] . t/ :yfgLo o'jfx¿n] Jofkf/Lx¿nfO{
b'Mv lbg yfn] . elnan cflb v]ns'bsf] cfof]hgf ug{] lgx'F agfP/ tL o'jfx¿n]
Jofkf/Lju{af6 hah{:tL rGbf lnGy] . Jofkf/Lx¿ o:tf rGbfaf6 cflht x'Fb} uPkl5
ljsNksf] vf]hLdf nfu] . pgLx¿ bdsdf sf/f]af/ a9fpg yfn] . la:tf/} tL Jofkf/Lx¿
bdslt/} knfog eP . bds a9\g yfNof] / l56} ToxfFsf] ahf/ a9]/ ;x/ aGof], s]/vf
lvOFb} uof] .Æ
æa8f] rfvnfUbf] s'/f kf] /x]5 . klxNo} o:tf] s'/f yfxf kfPsf] eP d}n]
Pdlkmnsf] s'g} k|f]h]S6 js{ ug{] lyPF . y]l;; n]Vgsf nflu olt ljifo kof{Kt
gxf]nf .Æ
æ;/n] lsªsª / bf/fl;+xsf] gfd ;'Gg'ePg xf]nf . p;a]nf ltgLx¿ otfsf
;fF9] lyP, 7"nf] bAbaf lyof] . ltg} o'jfsf sf/0f Jofkf/Lx¿ qmdzM bdslt/
knfog ePsf x'g\ . gq b'O{ vf]nfsf aLrsf] To; bdsn] cfh oqf] ;x/ aGg] df}sf
kfpg] g} lyPg . s]/vf p;a]nf ef/t;Fu /fd|/L ;8s ;~hfnn] hf]l8P klg cefuL 7fpF
7xl/of] .
d}n] s;/L ;x/ ;5{ eGg] af/] c¿ klg pbfx/0f lbPF . s;/L a6\of}nL ;x/
v'Dr]/ vf]nfjfl/sf] v:of}nL a9\of], s;/L vF8\k' ahf/ ;'s]/ klt{/sf ag]kf /
w'lnv]n km}lnP eGg] syf klg eg]F . s'g} a]nf kfNkfb]lv a'6jnsf] Jofkf/sf] s]Gb|
a6\of}nL ahf/ lyof], ;'Sof] . ha l;4fy{ /fhky e}/xjfaf6 ltgfpsf]
k"j{k6\l6af6 uof], klZrdk6\l6 /x]sf] a6\of}nLsf Jofkf/Lx¿ la:tf/}
v:of}nLtkm{ cfP/ Jofkf/ ug{ yfn] . la:tf/} a6\of}nL cfjf;Lo a:tL / v:of}nLrflxF
Jofkfl/s gu/sf] ¿kdf ¿kfGtl/t eof] eg]/ syf xfn]F .
o:tf] ljifodf d]/f] s'g} cWoog 5}g, t/ cfkm\g} cfFvfn] b]v]sf]
vF8\k'sf] syf w]/} hgfnfO{ eg]sf] 5' . s'g} ;dodf vF8\k'df k/Dk/fut ljzfn 3/x¿
lyP . kfFr–5 tn] tL 3/x¿ vfnLvfnL lyP / :yfgLo ls;fgx¿n] ltgdf k/fn vfFb]sf lyP
. ha c/lgsf] /fhdfu{ aGof], To;n] vF8\k'sf] kk/Dk/fut dfu{ gkqm]/ ag]kfk6\l6af6
uPsf] lyof] . p;a]nfsf] ag]kfeGbf 7"nf] Jofkfl/s s]Gb| vF8\k' ;x/sf
Jofkf/Lx¿ /fhdfu{ vf]Hb} ls t ag]kflt/ ;/] ls t w'lnv]nlt/ . htf uP klg otf
vF8\k' To;} cnkq 5fl8of] . la:tf/}–la:tf/} vF8\k' ;'g;fg x'g k'Uof] . sf7df8f}F
ljZjljBfno ToxfF k'u]kl5 dfq vF8\k'n] k'ghL{jg kfPsf] xf] . ;x/ ;g{ ;Sg] To:tf
pbfx/0fx¿dfly d}n] clns lj:t[t b[li6sf]0f /fv]F . zlz ;/n] rfv lbP/ ;'Gg'eof] .
;+;f/sf e'tfxf ;x/x¿af/] s]xL 8s'd]G6/L x]/]sf] 5' d}n] . dnfO{ o:tf ljifodf
clncln rfv nfU5 .
lemlNemn]n] klg ef}uf]lns lx;fan] kfos 7fpF eP/ klg cfkm"nfO{
pGgt ug{ ;s]g . lzjuGhaf6 lemlNemn] cfpg'kg{] d'Vo ;8s :yfgLosf] Wofg gk'u]/ jf
/fhgLlts bfpk]rsf sf/0f b"w]tkm{ uof] . :yfgLo wgLdfgLx¿ a; Joj;fo /
s[lif–pkhsf] pBf]u cflbdf b]zs} gfd'b lyP . clxn] tL ;a} cf]OnfP, lemlNemn]
cf]em]ndf 5 . /S;L, u'G8fubL{ / csd{0otfsf sf/0f klg of] ahf/ kl5 k/]sf]
x'g'k5{ . wGg ;tf;Lwfd ;Lwf pQ/df 5 / o;sf] clnslt eP klg ul/df sfod 5 .
xfdL k'gM k"j{ nfUof}F . zlz ;/ deGbf klxNo} lg:sg'eof] . t/
dnfO{ kv{g' g} pxfFn] pko'St 7fGg'ePsfn] xf]nf, d}n] cf]e/6]s ug{ kfOxfn]F .
s]xLa]/df b"w] clg dfO{wf/ cfOxfNof] . sgsfO{sf] k'ndf k'Ubf dnfO{ c6\7fO;
;fndf sgsfO{ dfO{ t/]sf] ofb cfof] . p;a]nf a'afn] Pshgf l;kfn' o'jsnfO{ b'O{
?lkofF lt/]/ xfdLnfO{ gbL tg{ d2t lng'ePsf] lyof] . gbL tbf{ dnfO{ a'afn]
cfkm\gf alnof xftn] kqmg'ePsf] lyof] . dnfO{ 3fF6L;Dd cfPsf] lyof] kfgL .
afa'sf xftsf] cf8 kfPkl5 hq} gbL tg{ klg cfF6 cfpg] .
k'n ag]s} lyPg, ev{/} k'n agfpgsf nflu s]xL d'8\sfx¿ 78\ofOPsf lyP .
;fob ;ft–cf7cf]6f d'8\sf tof/ eO;s]sf lyP / c¿ s]xL ev{/ lgdf{0fsf] r/0fdf lyP
. xfdLn] gbL t/]sf] 7fpFaf6 s]xL blIf0fdf tL d'8\sf b]lvGy] . s]xL d'8\sf
lgdf{0fsf] r/0fdf lyP . p;a]nf vf]nf] tbf{ df3 dlxgfdf klg 3fF6L3fF6L kfgL
cfPsf] lyof], cr]n t of] gbL Psbd ;fgf] nfU5 . gbL t s] 36\Yof], 36]sf] kSs}
5}g xf]nf t/ d cfkm" kfgLdf kf}l8g ghfGg] / ;fgf] afns x'gfn] To;a]nf Psbd
ulx/f] nfu]sf] x'g'k5{ .
d}n] p;a]nfsf] 36gf ;'gfpg kfOgF . dfO{sf] k"j{k6\l6 lsgf/df
lrofk;NgLn] u/]sf] ddflysf] l6Kk0fL klg ;'gfpg kfOgF . dfO{wf/df d]/L alxgL
;Ltf sfsL{ -dflxFnL 7"nLcfdfsL 5f]/L_ sf] 3/ 5 eGg] af/]df klg eGg kfOgF .
c¿ w]/} s'/f eGg kfOgF . pxfFsf s'/f ;'Gg klg kfOgF .
Ps} df]6/;fOsndf ePsf] eP w]/} syf lyP d]/f, zlz ;/nfO{ ;'gfpg ;lsg] .
pxfFnfO{ ToxfFsf cg]s dlGb/x¿sf af/]df yfxf 5 xf]nf, ToxfFsf] sf]6Lxf]dsf]
af/]df / wg'ifsf]6L tLy{:ynsf] af/]df klg yfxf 5 xf]nf, t/ Tof] klg ;'Gg df}sf
ldn]g . pxfF k9fOsf] l;lN;nfdf, a'afsf] hflu/s]f l;lN;nfdf ef/tsf s}of}F 7fpF
k'Ug'ePsf] 5, a:g'ePsf] 5, tL cg'ej klg ;'Gg kfOgF .
xfdL l56\6} ;'?ª\uf k'Uof}F, clg g/f]lsO{sg lal/ª vf]nf] tl/xfNof}F .
af6faf6 glhs} kg{] /fhdfu{sf] pQ/k6\l6 /x]sf] emfkfsf] rlr{t kfs{ hfd'gvf8L /
lghL pBfg x\ofKkLNofG8 klg xfdL gx]/L cl3 al9/x]sf lyof}F . hfd'gvf8L t d
s]xLk6s k'u]s} x'F / zlz ;/ klg kSs} k'Ug'ePsf] xf]nf, t/ x\ofKkLNofG8 d]/f
nflu gofF g} x'g]jfnf lyof] .
xfdL s]xLa]/df nIdLk'/, b'uf{k'/ cflb ahf/nfO{ klg 5f8]/ k"j{
nfluxfNof}F . rf/kfg]af6 s]xL blIf0fdf d]/f sfG5f ;;'/f a:g'x'G5 . clg
latf{df]8df d]/f sfG5f dfdfsf sfG5f 5f]/f vf]d bjf8L a:5g\ . vf]d efOsf] 3/
latf{df]8af6 clnslt pQ/k6\l6 5 eGg] dfq yfxf 5, cfkm}F hfg kfPsf] x}g . o;kN6
;d]t xfdL Totf hfg ;Sg]jfnf lyPgf}F .
latf{df]8 rf]ssf] pQ/L efudf d]/f efO n]vgfy kf}8]nsf] k':ts k;n 5 M
k|ult k':ts e08f/ . k|ult gfdsf 5j6f k|lti7fg 5g\ pgLx¿sf M k':ts k;n sf7df8f}F
/ bds clg latf{df]8df . h'QfrKkn / c¿ k;nx¿ bdsdf . xfdL efOsf] k;ndf k:of}F .
s]xLa]/ kfl/jfl/s b'Mv;'vsf s'/f u/]kl5 d}n] pgsf] k;naf6 b'uf{ ;'j]bLsf]
cfTds[lt ljdfg ckx/0f lsg]F .
d}n] zlz ;/nfO{ n]vgfy efOsf] af/]df vf;} kl/ro lbg kfOgF . pgsf
a'afcfdf cyf{t\ d]/f 7"nf sfsf–sfsLsf] ;Demgfdf Ps a[xt\ :d[ltu|Gy lg:sg
nfu]sf] / To;sf] ;Dkfbgsfo{ d}n] ub{} u/]sf] klg eGg 5'6fPF . sfsf–sfsL
kz'{/fd–/]0f'sfb]jLsf] ;Demgfdf To; kl/jf/n] :d[ltu|Gy lgsfNg] c7f]6 u/]kl5 d
To;df ;xefuL ePsf] x'F . clg To;df d]/f kfFr efO xh'/afx¿sf / pxfFx¿sf ;Gtltsf
syf 5g\ . sfG5f sfsf lzj/fhn], b'uf{ bfOn] / d}n] nfdfnfdf n]v /fv]sf 5f}F .
;fOFnf sfsf–sfsL, /gdfof lbbL, lji0f'dfof lbbL, xfd|L cfdf / c¿ w]/}hgfsf
nfdf–5f]6f :d[ltx¿ lnlka4 ul/Psf 5g\ To;df . Tof] lstfa xfd|f] kl/jf/sf] Oltxf;
xf] .
clg xfdLn] n]vgfy efOsf] ;Nnfx lnP/ glhs}sf] ‘s'zn xf]6n’df laxfgsf]
vfgf vfof}F . vfgf /fd|f] /x]5, ;kmf;'U3/ klg . d eG5', latf{df]8df laxfgsf]
vfgf vfg' 5 eg] s'zn xf]6ndf k;] pQd . of] xf]6n aflx/af6 x]bf{ ;fgf] nfUnf t/
leq /fd|f] 5 .
;f9] b; alh;s]sf] lyof] laxfgsf], vfgfkl5 xfdL k"j{ xflGgof}F /
a'6faf/Ldf k'u]kl5 u|fe]n af6f] kqm]/ blIf0f nfUof}F . lsg hlxNo} ToxL
rf/cfnLsf] jf latf{df]8sf] af6f] kqm]/ eb|k'/ hfg' eGg] eof] .
af6f] st}st} clns v/fa eP klg xfdL v';L;fy gofFgf}nf ufpFx¿sf /ldtf
x]b{} blIf0f al9/x\of}F . af6f] s]xLa]/ cln lgs} v/fa /x]5 lgdf{0ffwLg x'gfn],
af6fsf] k"j{k6\l6 jg b]lvGYof] / ufpFsf 3/x¿ ;kmf;'U3/ lyP . v]taf/Ldf
ds}sf xl/of af]6 nxnxfpFbf lyP . zflGt / zLtntf eg]s} o:tf 7fpFdf kfOg] xf] .
s]xLa]/df eb|k'/ hfg] kSsL af6fdf k'luxflnof] . xfdL rGb|u9L x'Fb}
eb|k'/tkm{ nfUof}F . eb|k'/sf] ahf/df rflxF k;]gf}F, rGb|u9Laf6} ptf
k[YjLgu/sf] af6f] ;dfTof}F xfdLn] . To;kl5 e]l6g] lkrrflxF Psbd /fd|f] /x]5 .
ca oxfFb]lv ptf zlz ;/sf nflu Psbd gofF 7fpF x'gfn] d ko{6g–kyk|bz{s x'g
yflnxfn]F .
1fg]rf]s x'Fb} b]plgofF vf]nfsf] k'n;Dd af6f] Psbd dhfsf] 5 .
df]6/;fOsndf ;//–x// uof}F . b]plgofF k'n tgf{;fy xfdLn] df]6/;fOsn c8\ofof}F .
d}n] eg]F– æoxfF klxn] sf7] k'n lyof] / To; sf7] k'nnfO{ g]kfnsf] ;a}eGbf nfdf]
sf7sf] k'n xf] eGy] . ca oxfFb]lv ptfsf] cUnf] hldg x]gf{];\ / af6f] psfnf] klg
Vofn ugf{];\ . Psbd crDdnfUbf] 5 . db]; eP klg kxf8sf] cfef; x'g]u/L .Æ
ptf blIf0f k6\l6 ;u/dfyf lyof] . ;u/dfyf eGg] ufpF klxn] k[YjLgu/df
kYof{], clxn] eb|k'/ gu/kflnsfsf] j8f gDa/ Ps jf b'O{ k5{ . xfdL s]xLa]/df
;u/dfyf ufpFdf pSNof}F . oxfFsf] hldg j/k/eGbf lgs} cUnf] 5 . t/fO{df o:tf]
cUnf] e"efu x'gfn] dflg;n] ;u/dfyf gfd lbPsf xf]nfg\ .
;u/dfyfaf6 k"j{ hfg] af6fsf] d'v}df Pp6f cUnf] / ;'Gb/ k|j]zåf/
/x]5 . To; k|j]zåf/df n]v]sf] /x]5 M ‘k'/ftflŒjs :yn sLrsjwdf oxfFnfO{ :jfut 5
.’
æsLrsaw cfOk'luxflnP5 lg .Æ zlz ;/n] Tof] k|j]zåf/ b]v]kl5 eGg'eof] .
xfdL ToxfFaf6 ;f]em} sLrsjwlt/ uof}F . sLrsjw eb|k'/af6 b;–P3f/
lsnf]ld6/ blIf0fdf 5 . dxfef/tsfnsf] syf;Fu hf]l8Psf] x'gfn] :yfgLon]
sLrsjwnfO{ 7"nf] dxŒj lbG5g\ . ToxfF sLrsjw kf]v/L 5 . d"nsf] kfgL
e'ne'n pd|]/ /x/nfUbf] aG5 . kf]v/L Psbd ;fgf] 5 t/ ;'Gb/ 5 . of] x]l/;s]kl5
xfdL l9:sfdf r9\of}F / eLdn] sLrsnfO{ df/]sf] 7fpFdf ag]sf] eLd / sLrssf]
d"lt{ x]¥of}F . zlz ;/n] eGg'eof]–
æ;f]N6L;Fu b'j}hgfsf] kmf]6f] lvRg'k5{ .Æ
t/ s;n] lvRg] / . xfdL lg/fz x'Fb} s]xLa]/ v08x/ ePsf] v08df k'Uof}F .
s]xLa]/ v08x/sf] cjnf]sg u¥of}F .
ækfFr xhf/ jif{cl3 klg oxfF 3/ lyof] /x]5 xlu <Æ zlz ;/n] v08x/sf]
cjnf]sg u/]kl5 eGg'eof] .
æcfjf;Lo 3/ eGg'eGbf klg oxfF s'g} dlGb/, ;}lgs c8\8f jf ;/sf/L ejg
x'g'k5{, p;a]nf ;j{;fwf/0fn] o:tf 7fpFdf 3/ agfpgsf nflu OF6sf] k|of]u u/]sf]
cg'dfg ug{ sl7g 5 . sf7, sfF; cflb kof{Kt 5Fb} lyof], ltg}n] agfpFy] xf]nf
dflg;n] 3/ .Æ d}n] d]/f] cg'dfg k|s6 u/]F .
o;kl5 xfdL kms{]/ eLd / sLrssf] d"lt{ ePsf] 7fpFdf cfOk'Uof}F .
xfdLh:t} s]xL :yfgLo ko{6s cfPsf lyP . d}n] ltgLx¿nfO{ ;f]w]F, ltgLx¿ k[YjLgu/,
eb|k'/ cflb 7fpFsf /x]5g\ . Pp6f km'Rr]n] xfd|f] kmf]6f] lvlrlbof] . d ;]NkmL
lvRg'df eGbf c¿n] lvlrlbPsf] kmf]6f] dg k/fpF5' .
o;}aLr d}n] gf/fo0fnfO{ kmf]g u/]F . d]/f] ;flxFnf] efO gf/fo0f k[YjLgu/sf]
;Ltfrf]sdf a:5 / lxdfnL df=lj=df k9fpF5 .
æsxfF 5;\ <Æ d}n] ;f]w]F .
æ;u/dfyfdf .Æ
æ;;'/fnL 3/df <Æ
æcF . ev{/} cfOk'u]sf] . eb|k'/af6 . ef]nfnfO{ eb|k'/ c:ktfndf k'¥ofP/
cfPsf] . ;f;"cfdf la/fdL . xl:k6ndf .Æ
æP . clg 3/ sltv]/ k'Ug] <Æ
ælsg / < ca Psl5gdf hfg] .Æ
æd sLrsjwdf 5' . :s'nsf efO; lk|lG;kn ;/ / d 5f}F .Æ
æP, To;f]eP d ToxLF cfOxfN5' lg .Æ
xfdLn] otfptf 8'Nb} kmf]6f]x¿ lvRof}F .
æx}6 Û 7fpF t emsf; /x]5 . 3'Dg} kg{] vfnsf] lg
.Æ zlz ;/n] j/k/ x]/]/ eGg'eof] . xfdL cUnf] l9:sfaf6 ;a}lt/
cfFvf 8'nfO/x]sf lyof}F, ptf pQ/sf] sRrL ;8sdf Pp6f df]6/;fOsn b]lvof] . d]/f]
cg'dfg ;xL /x]5, gf/fo0f b]vf kl/xfNof] .
æd}n] cg'xf/af6} lrg]F . tkfO{Fx¿sf] cg'xf/ 7\ofSs} ldNof] . xf] .Æ
zlz ;/n] eGg'eof] .
xfdL gf/fo0f ePsf] 7fpFdf k'Uof}F . kf]v/Lsf] l8ndf k'u]kl5 p;n]
e'ne'n kfgL pd|g] To; kf]v/Lsf] dlxdf atfof] . kSsL l8n;Dd kfgL l6nlkn 5,
jl/kl/ rp/sf] aLrdf crDdsf] e'Ns] kf]v/L 5 . ToxfF >f4 ug{ cfpg] rng /x]5 .
ev{/} sf6]/ 5l/Psf] 5f]6f] skfn e'OFdf htftt} /x]5, cl3 Vofn} u/]sf] lyOgF . ef/tLox¿
7"n} ;ª\Vofdf oxfF cfO{ s]zd'08g u/L lkt[>f4 ubf{ /x]5g\ .
j/k/ ;j{q xl/ofnL lyof] . To; xl/ofnLaLr s]xL kmf]6f lvRof}F .
gf/fo0fsf ebf pT;j ltlD;gf klg cfPsf lyP . ltgn] klg s]xL kf]h kmf]6f] lvlrlbP
. gf/fo0f efO cfOlbP/ xfd|f] ofqf cem /dfOnf] eof] .
dxflzj/flqsf] cj;/df ToxfF 7"nf] d]nf nfUbf] /x]5 . Pp6f afn pBfg
klg /x]5 . ;'Gb/ 5 Tof] afn pBfg . ko{6sx¿sf] ;'ljwfsf nflu s]xL xf]6nx¿ klg
/x]5g\ . To; 7fpF;Dd hfgsf nflu pQ/k6\l6af6 ;f]emf] u|fe]n af6f] /x]5 .
sLrsjwnfO{ xl/ofnLk"0f{ agfpg] sf]l;; u/]sf] b]lvof] . cr]n klxn]sf x]/L
w]/} kl/jt{g ePsf] /x]5 . v';L nfUof] .
d}n] k"j{tkm{ km}lnPsf] ljzfn km}nfj6lt/ cf}FNofpFb} zlz ;/nfO{
eg]F– æd]rL gbL .Æ
æxf] < P . ef/tLo ;Ldf t oxLF;Dd kf] /x]5 t xlu <Æ
ægbLn] wf/ abNgfn] ;Ldf st} gbLjfl/k6\l6 5 t st} gbLkfl/ k'U5 .Æ
s]xLa]/kl5 xfdL kms{g nfUof}F . blIf0fk6\l6af6 oxfF;Dd cfpgsf nflu
;'Gb/ kSsL af6f] agfOPsf] /x]5 . pQ/k6\l6sf] k|j]zåf/af6 k:g'eGbf o; 7fpFaf6
k:g' 7Ls x'g] /x]5 . t/ dflg;x¿ k[YjLgu/sf] ;u/dfyfdf pSng]lalQs} b]lvg]
k|j]zåf/sf sf/0f Totfsf] sRrL af6f] eP/ ;d]t otf cfpg] /x]5g\ .
clg gf/fo0fsf] 3/ k'Uof}F . 3/df sf]xL gx'gfn] klg xf], ToxfF Ps}l5g
dfq a:of}F . lr;f] kfgL lkP/ xfdL gf/fo0f;Fu labf dfuL ptf algofgLtkm{ nfUof}F
. d}n] Totfsf ;f]emf;f]emf af6fx¿ Vofn ug{ zlz ;/nfO{ eg]F . /fhf dx]Gb|n]
of]hgfa4 a:tL a;fPsf x'g\ oxfF . To;}n] otfsf af6f Psbd ;f]emf / plrt cGt/df
lgdf{0f ul/Psf 5g\ .
æg]kfnsf 6Lsfk'/, d]3f}nL–l6sf}nL / /fhlj/fh dfq olt of]hgfa4 5g\ .Æ
zlz ;/n] eGg'eof] .
k[YjLgu/sf] lxdfnL df=lj=cufl8 k'u]kl5 d}n] pxfFnfO{ gf/fo0fsf] :s'n
oxL xf] eg]F . xfdL g/f]lsO{ cl3 a9\of}F . algofgL ahf/sf] rf}af6fdf k'u]kl5
xfdL cl8of}F / s]xL kf]h kmf]6f] klg lnof}F . gf/fo0fn] xfdLnfO{ srgsjn hfg]
5f]6f] af6fsf] af/]df atfPsf] lyof] . d kf]xf]/–k/f/ hfFbf 3'dfp/f] af6f] eP/
uPsf] lyPF / o;kN6 Tof] q'l6 gbf]xf]¥ofpg] ljrf/n] p;sf] /fo dfu]sf] lyPF .
algofgL ahf/af6 s]xL blIf0f nfu]kl5 xfdLn] :yfgLo dflg;nfO{ ;f]w]/ srgsjnsf]
af6f] kQf nufof}F . To; :yfgLon] eGof]–
æclns cufl8 hfg'xf];\ . Pp6f cUnf] k'n cfpF5 . Tof] k'n tgf{;fy
b]a|]k6\l6 hfg] af6f] 5 . Tof] af6f] g5f8L hfg'xf]nf . srgsjn k''luxflnG5, st}
cndn x'Fb}g .Æ
xf] /x]5 . k'n s6\gf;fy af6f] 5'6\l6of] . xfdL d"n af6f] 5f8]/
b]a|]k6\l6sf] clns ;fgf] af6fdf df]6/;fOsn s'bfpg yfNof}F . clns tn k'u]kl5
lkraf6f] ;lsof] / u|fe]n cfpg yfNof] . af6f] lgdf{0ffwLg /x]5 . s]xLa]/df Pp6f
7"nf] lrof aufg cfof] . xfdLn] df]6/;fOsn /f]s]/ kmf]6f] lvRg] ljrf/
u¥of}F . kmf]6f] lvRt} hfFbf zlz ;/n] uLt ufpg'eof]–
ælrofaf/Ldf xf] lrofaf/Ldf ======.Æ
pxfFn] eGg'eof]– æemfkfdf t slt w]/} lrof v]tL /x]5 . t/ olt ;'Gb/ / Jofks
lrofv]tLsf] af/]df Psbd} sd uLt /lrPsf /x]5g\ . slt 5g\ / g]kfnLdf lrof–uLt
<Æ
pxfFn] dnfO{ lrofv]tLsf] af/]df hfg]sf] eGg eGg'eof] . d}n] lrofsf]
kft s;/L l6lkG5, o;sf] af]6sf] cfo' slt xf], oxfF l;FrfO / hnlgsf;sf] k|aGw
s;/L ePsf] 5, lrof aufgn] oL v]t s;/L k|fKt ub{5 cflb hfg]sf] eg]F . pxfFnfO{
emfkfdf olt w]/} lrofv]tL 5 eGg] yfxf lyPg /x]5 . tfKn]h'ª, kfFry/, t]x|y'ddf
klg lrofsf] v]tL km}lnPsf] af/]df klg d}n] eg]F .
ælrof t ef]hk'/ / wgs'6fdf klg yf]/}yf]/} v]tL x'G5 . ptf u'NdLlt/
skmL v]tL km}lnPem}F otf lrof km}lnPsf] 5 .Æ d}n] eg]F .
clg xfdL blIf0ftkm{ df]l8of}F . s]xLa]/df kfgL l56\ofpg yfNof] .
klZrdL cfsfz Psbd w"ldn lyof] . lgs} cFWof/f] lyof] cfsfz . Tof] wldnf]kg
xfjfdf p8]sf] w'nfsf sf/0f dfq lyPg . kfgL kg{ yfn]kl5 xfd|f] ;ftf] p8\of] .
kfgL kl/lbof] eg] xfd|f] ofqfsf] lahf]u x'g] lyof], lsgls af6f] vg]/ ;8sel/
ev{/} df6}df6f] 5l/Psf] lyof] . ;fgf]ltgf] em/L kgf{;fy Tof] df6f] lunf] eP/
df]6/;fOsn rnfpg clt sl7g kg{]jfnf lyof] .
t/ xfdL blIf0ftkm{ uO/x\of}F . af6fdf a'n8f]h/x¿ gfnf vGg], gfnf vGbf
lg:sg] df6f] ;8sdf lkmFhfpg] / Tof] df6f] ;Dofpg] cflb sfo{ ul//x]sf lyP .
;8sdf lkmFhfPsf] To; df6fsf sf/0f xfdLnfO{ df]6/;fOsn xfFSg c;lhnf] eO/x]sf]
lyof] t/ s]xLa]/df srgsjn b]lvOxfNof] . xfdL v';L eof}F .
g]kfnsf] ;a}eGbf xf]rf] dflgg] To; v08df Pp6f :df/s 5 . xf]rf] 7fpF
xf] eGg] hgfpg] :tDe;Dd k'Ug] a]nfdf Pp6f k|j]zåf/ 5 . blIf0fk6\l6 csf{] åf/ 5
. Pp6f df5f] cfsf/sf] dfa{nsf] rf}tf/f] agfP/ To;sf] cfFvf] x'g] u/L :tDenfO{
pEofOPsf] 5 . d klxn] hfFbf klg of] :tDe lyof] t/ ToxfF;Dd hfg] af6f], ToxfFsf
6x/f, åf/x¿ s]xL lyPgg\ . v'nf hldgsf] aLrdf Tof] :tDe 7l8Psf] b]lvGYof] p;a]nf
.
s]xLa]/ kmf]6f] lnof}F . /dfOnf] eof] . clncln l56\ofO/x]sf] kfgL kg{]
qmd k"/f /f]lsof] . clg xfdL blIf0ftkm{ nfUof}F .
æca stf hfg] xf] <Æ zlz ;/n] 38L x]b{} eGg'eof] . kms{g] a]nf ePg /
ca < 3/ k'Ubf t /ft kf] kg{] xf] ls <Æ
æx]x] .Æ d xfF;]F .
ca g]kfn–ef/t ;Ldf;Dd hfg' lyof] . d}n] pxfFnfO{ stf hfFb} 5f}F eGg]
af/]df s]xL eg]sf] lyOgF . Ps}l5gdf xfdL ;Ldfdf k'Uof}F .
æg]kfn ef/t ;Ldf .Æ d}n] df]6/;fOsn 7Ls;Fu /f]s]kl5 ;j{q v'nf 7fpF
b]vfpFb} eg]F . ;Ldfsf] v'nf hldg k"j{klZrd cnkq 5f8]sf] v'nf rp/h:tf]
b]lvGYof] .
æcR5f ÛÆ zlz ;/sf] cfZro{ k|s6 eof] . o;kl5 xfdL cGt/f{li6«o ;Ld}–;Ldf Ps
lsnf]ld6/hlt df]6/;fOsndf uof}F . To; gf]–DofG; NofG8nfO{ b;uhf elgG5 . clnslt
klt{/ k'Ubf g]kfnk6\l6 b'O{hgf ;z:q k|x/L xftdf aGb's af]s]/ plePsf b]lvP .
xfdL clns k/;Dd df]6/;fOsn la:tf/} rnfpFb} uof}F clg Pp6f ljzfn ;Ldf:tDe;Dd
k'Uof}F . df]6/;fOsnnfO{ ToxLF la;fP/ xfdL clns klt{/sf] vf]nfdf k'Uof}F .
ToxfF vf]nfsf sf/0f s]xL :tDe 9Ng nfu]sf / s]xL 9n]sf klg /x]5g\ . kmf]6f]
lnof}F . clg kms{]/ df]6/;fOsn /fv]sf] 7fpFlt/ nfUof}F .
;z:q k|x/Lx¿ xfd|f] df]6/;fOsn ePsf] 7fpFdf lyP . d]/f] dgdf cg]s s'/f
v]n] . klxn] d oxfF cfpFbf ;Ldfkf/ ck/fwsf] Ps s]Gb| lyof] of] 7fpF . clxn]
g]kfnk6\l6 ;Ldfdf ;z:q k|x/L 5, ck/fw x'g] ;Defjgf w]/} 6/]sf] x'g'k5{ .
ætkfO{Fx¿ kqsf/ xf] <Æ b'O{hgf aGb'swf/L k|x/Ln] xfdLg]/ cfOk'u]kl5
;f]w] .
æx}g . xfdL :s'nsf lzIfs xf}F . lghL e|d0fdf lg:s]sf . oxfFsf]
cGt/f{li6«o ;Ldf x]g{ cfPsf . g]kfns} xf]rf] 7fpF xf] lg t of], To} eP/ .Æ d}n]
eg]F .
k|x/Lx¿ /dfOnf dflg; /x]5g\ . t/ ltgLx¿n] xfdLnfO{ ;Ldf:tDex¿sf]
kmf]6f] lvRg ldNb}g eg] .
æ;Ldfdf a;]/ kmf]6f] glvrfpg'xf]nf . oxfF kmf]6f] lvRg otf / ptfsf
;}Gox¿sf] ;femf ;xdlt rflxG5, xfdLn] dfq eg]/ x'Fb}g .Æ pgLx¿dWo] Pshgfn] eGof]
.
æx;\ . xfdL kmf]6f] lvRt}gf}F To;f]eP .Æ zlz ;/n] eGg'eof] . t/ ltgLx¿
clnslt klt{/ k'Ugf;fy pgLx¿af6 5]lnP/ :tDesf] kmf]6f] lnOxfNof}F .
To;kl5 xfdL k'gM algofgLtkm{ df]l8of}F . af6fdf wfg xl/o} nxnxfO/x]sf
b]Vof}F . kmfu'gdf otf O6x/Llt/ o:tf] b[Zo b]Vg kfOFb}g .
æof] kmfu'gsf] dlxgf xf] . otf avf{df em}F wfg /f]kfO eO/x]sf] 5 .
o:tf] ;Dej 5 O6x/Lsf] j/k/ <Æ d}n] zlz ;/nfO{ ;f]w]F . aNn pxfFn] ljrf/
ug'{eof]– xf] t . xfd|flt/ t oltv]/ st} klg wfg /f]lkFb}g .
æxf] t . ;fFRr} . otf t crDd} x'g] /x]5 . logn] aLp slxn] /fV5g\ <
slxn] /f]K5g\ < wfg t xl/of] eO;s]sf] b]lvG5 .Æ
æxfdL aª\unfb]zsf] glhs} 5f}F . oxfFaf6 ;q–c7f/ lsnf]ld6/ g xf] .
aª\unfb]zdf jif{sf] rf/k6s wfg v]tL ug{ ;lsG5 . aL; lbgsf] aLp /f]lkG5 /
/f]k]sf] ;f7L lbgdf wfg kfS5 .Æ d}n] eg]F .
æjif{df rf/k6s <Æ rf/ afnL cGg kmNg] s'/f ;'g]/ pxfF rlst kg'{eof]
.
ætLg afnL wfg t oxLF kmnfpg ;lsG5 . kmfu'gdf /f]k]sf] j}zfv–h]7df
sfl6G5 . h]7df /f]k]df ;fpg–ebf}df sf6\g ;lsG5 / ebf}df nufP wfg dª\l;/df sf6\g
;lsG5 . tLg afnL ePg wfg <Æ ;fdfGo1fgdf ePsf] d]/f] ?lrn] cfh dnfO{ dHhfn]
kyk|bz{s agfO/x]sf] lyof] .
æxf] lg, g]kfn hqf] If]qkmnsf] d'n'sdf ;q s/f]8 dfG5]n] gq s] vfg]
<Æ zlz ;/n] eGg'eof] .
zlz ;/n] ?lrk"j{s wfg v]tLdf kmf]6f] lvRg'eof] . xfdL b'j}n]
kfn};Fu Ps–csf{sf] kmf]6f] lnof}F .
kfgL knf{knf{h:t} lyof] . df};dsf] zLtntfn] ;xh lyof], olta]nf 3fd
nfu]sf] eP lgs} kf]Ng] lyof] . em/L cf]Ol/Olbof] eg] slt c;'ljwf x'g] xf] To;
s'/faf6 k"0f{tof a]dtna /x]/ xfdL cfkm\g} nx8df algofgLtkm{ xflGgof}F .
clg s]xLa]/ pQ/ nfu]kl5 xfdL d'Vo af6f] 5f8]/ zfvf af6f] ;dfTg k'Uof}F . s]xL
3'dfp/f] lxF8]/ ufpFufpF x]b{} cGTodf xfdL k'gM k[YjLgu/sf] algofgL /f]8d}
cfOk'Uof}F . clg 1fg]rf]sdf cfP/ ‘e]gfsf] xf]6n’df rfpldg vfg yfNof}F .
o;kl5 klZrd nfUof}F / hnynsf] af6f] klqmof}F . af6f] ev{/ lkr ePsf]
/x]5 . st}st} t :6f]g 8:6 5s{Fb} dfq lyP . s]xLa]/ pQ/klZrd nfu]kl5 eb|k'/af6
lj/f6gu/tkm{ cfpg] x'nfsL dfu{ e]l6of] . Tof] af6f] clxn] km/flsnf], /fd|f] /
Psbd 7Ls;Fu lkr ul/Psf] /x]5 . df]6/;fOsndf ofqf ug{ ;Sg] xf] eg] b]zbz{gsf]
cfgGb n'6\g ;lsG5 .
s]xL klZrd nfu]kl5 xfd|f] 6f]nL x'nfsL dfu{ 5f8]/ 58\s] af6f] kqmL
xNbLaf/Llt/ df]l8of] . Pp6f ;'Gb/ lrofaf/Ldf cfOk'u]kl5 k'gM kmf]6f] ;];g ;'?
eof] . cfgGb eof] . ToxfFsf w]/} b[Zox¿sf] cjnf]sg eof] . clg ToxfFaf6 glhs}sf]
lrofaf/L l;FrfOsf] l:k|ª\sndf Psl5g /dfOnf] eof] . t/ ca oxfF al;/xg' 7Ls lyPg
. cem} afx|b;Lsf] l9:sf], Eo' 6fj/ / ;fw's'6L klg x]g'{ g} lyof] .
ca s]s;f] sfo{qmd afFsL 5, tL ;aaf6 a]va/ zlz ;/ ToxLFsf] /dfOnf]df
x/fO/xg'ePsf] lyof] . d}n] eg]F– æhfd\ . ;/, ca lxF8d\ . l9nf] x'G5 . cem} s]s]
x]g{ afFsL g} 5 .Æ
æca cem} <Æ zlz ;/ em:sFb} p7\g'eof] .
;f]wLvf]hL ub{}ub{} xfdL 5f]6f] af6f] ;dft]/ afx|b;Lsf] l9:sfdf
cfOk'Uof}F . crDd nfUbf] /x]5 o:tf] kxf8em}F l9:sf] b]Vtf . 9'ª\uf gePsf] kxf8
5, xf]rf] 5 t/ ;v'jfsf 3gf jgn] ;'Gb/ kf/]sf] 5 . /dfOnf] nfUof] .
ToxfF ev{/} 6fj/ aGg nfu]sf] /x]5 . xfdLn] ToxfFsf] ?Fufnf] dflg;nfO{
O6x/Laf6 6fj/af6 b[Zofjnf]sg ug{ eg]/ cfPsf eGof}F . clg To; dflg;nfO{
6\ofª\sLdf r9]/ j/k/sf] b[Zo x]g{ cg'dlt dfUof}F . clg To; vfg]kfgLsf]
6\ofª\sLdf r9]/ b[Zofjnf]sg ug{ Eofof}F . nueu !#) lkm6 cUnf] /x]5 Tof] kfgL
6\ofª\sL . ;a}lt/sf] /ldtf x]¥of}F . pFrfOdf k'Ubf Psvfn] lrpFlrpF nfUbf] /x]5
.
nf]rgLdf 5Fbf 8ª\lsgLyfgsf] a]nsf] ¿vdf r9\bf o:t} cg'e"lt ePsf]
lyof] . p;a]nfsf] 36gf, d To; a]nsf] cUnf] ¿vdf r9\b}–r9\b} uPsf] lyPF .
dflydfly r9\b} hfFbf slt dfly cfOk'luof] kQ} ePg5, o;f] tn x]/]sf] t
;ftf]k'\Tnf] efUof] . xftuf]8f y/{ sfd]sf lyP . clg xfFuf alnof] u/L ;dfTb} d
la:tf/} em/]sf] lyPF To; cUnf] a]nj[Ifaf6 . cfh 7Ls To:t} cg'e"lt eO/x]sf]
lyof] . h;/L a]nsf] af]6 xNnGYof] To; pFrfOdf, of] 6fj/ klg xNn]em}F eO/x]sf]
lyof] .
s]xLa]/ otfptf u/]/ kmf]6f] / lel8of] lnPF . kfgL6\ofª\sLsf] /]lnª
kqm]/ j/k/sf] lel8of] lnFbf v'a} dhf nfUof] . ptfk6\l6 ;fw's'6L / ;+:s[t ljBfno
b]lvof] . rp/df dflg;x¿ sldnfem}F otfptf ub{{} b]lvP . :s'nsf] rp/df km'6an
v]Nb} u/]sf s]6fx¿ klg e'OFd} y]lKrPsf em}F b]lvP .
;fob o:t} tLgrf/ ldg]6 laTof] xf]nf, t/ zlz ;/ cem} 6'Kkfdf
cfOk'Ug'ePg . pxfFnfO{ af]nfpg Psbd s/fPF . pxfF gcfpg'ePkl5 d k'gM l;F9Llt/
a9]F . pxfF :ofF:ofF ub{} dfly cfOk'Ug'eof] . pxfFn] leQfsf] cf8 lnPsf] b]v]kl5
d}n] lel8of] lnFb} ;f]w]F– æs:tf] nflu/fv]sf] 5 <Æ
æef] Û cf]nf{}F . d]/f] t efn] ;ftf] pl8;Sof] .Æ pxfFn] Psl5g Zjf; /f]St} xfF:g sf]l;; ub{} eGg'eof] . pxfFsf]
:ofF:ofF / cTof; x]g{nfos lyof] .
km]l/ s]xL kmf]6f] / lel8of] lnPkl5 la:tf/} tn em¥of}F .
æx}6 Û emGg} d/]F lg 8/n] . To:tf] a]nfdf klg
lel8of] lvRt}, tkfO{Fn] d'6'rflxF ot} rp/df 5f8]/ r9\g'ef lyof] ls Sof xf]
<Æ e'OFdf cf]n{]kl5 cfsfzlt/ x]b{} / xfF:t} pxfFn] eGg'eof] . d}n]
6\ofª\sLdf ;a}eGbf dflyaf6 j/k/ ;a}lt/ 3'dL3'dL lel8of] lvRt}, kmf]6f] lvRt}
/dfPsf] b]v]/ pxfF 5Ss kg'{ePsf] /x]5 .
ælep 6fj/ t !^) lkm6 cUnf] x'g]5 .Æ kfgL 6\ofª\sLsf] ?Fufnf] ag]/
a;]sf] dflg;n] eGof] .
æoxfFaf6 bdssf] 6fj/;d]t b]Vg ;lsG5 . cfh df};d Psbd wldlnP/ dfq, gq
w]/} k/k/;Dd b]Vg ;Sg'x'g] lyof] .Æ ToxfFsf] /vjf/L ug{] dflg;;Fu} a;]sf] csf{]
dflg;n] eGof] .
/ft kl/xfNg] 8/n] ToxfFsf] ;+:s[t ljBfno x]g{ ;s]gf}F . ToxfFsf]
;fw's'6L gx]/L kms{g'k/]sfdf dnfO{ ysysL nflu/x\of] .
cw'/f / ck"/f kl/l:yltsf] qmdxLg ;"rL xf] Sof/ lhGbuL .
kkm{]S;lg:6 dflg;, h] klg kkm{]s tl/sfn] ug'{k5{ eG5' cfkm", t/ s]xL klg
kkm{]S6 x'Fb}g clg layf]lnG5' . kkm{]S6 tl/sfn] ug{] ;f]Rtf;f]Rt} ;do 3ls{;S5
clg Tof] sfd cw'/} 5f8]/ lxF8\g afWo x'G5' . htf uof] pt} x/fpg] afgLn] ;dosf]
7Ls Joj:yfkg x'g ;s]g, hlt;'s} /x/ eP klg ;fw's'6L / ljBf>d x]g{] kfOPg .
h;/L hLjgsf w]/} OR5fx¿ k"/f geO{ xfdLn] d/]/ hfg'k5{, o;kN6sf] ofqf klg
To:t} eof] .
;do eGg] 8f]/Ln] ca xfdLnfO{ l3;fg{ yflnxfNof] . r}t'af/L x'Fb}
rf/kfg] cfof}F . rf/kfg]af6 k"j{klZrd /fhdfu{df klZrd df]l8Pkl5 xfdL x/]s
;]s]G8df 3/sf] b"/L 5f]6\ofO/x]sf x'GYof}F . cFWof/f] e'OFdf v:g gkfpFb}
klZrdaf6 jfo'ultn] cfO/x]sf df]6/sf x]8nfO6n] xfd|f cfFvfdf cfqmd0f ;'? ul/xfn]
. xfd|f df]6/;fOsnsf sdhf]/ x]8nfO6 7"nf df]6/sf s8f pHofnfsf cufl8 lg/Lx
x'G5g\ t/ klg /f]lsg] s'/f t ePg . bdsdf cfOk'Ubf /fd|} u/L /ft v;]sf] lyof] .
;8slsgf/sf] Pp6f lrofk;ndf k;]/ yfs]sf] Hofg la;fpFb} lrof vfof}F clg O6x/Lsf
nflu xfdL ;f]lemof}F .
3/af6 lxF8]sf] nueu afx| 306fdf kms{]/ xfdL O6x/L cfOk'Uof}F .
5'6\l6P/ cfkm\gf–cfkm\gf 3/lt/ nfu]kl5 o; :jflbnf] ofqfdf ;fy lbg'x'g] zlz
;/nfO{ dgdg} k6sk6s wGojfb lbFb} 3/ cfOk'u]F .
3/df ;fgL 5f]/L cg'hf / >LdtL ;Ltf sltv]/ cfOk'Unf eg]/ kv]{/ a;]sf
/x]5g\ . hLp yfs]sf] 5 t/ dg ev{/} k"/f rfh{ ePsf] Aof6/Lem}F ePsf] 5 .
cfhsf] lbg /dfOnf] eof] .
-@)&&–!!–@(
zlgjf/, O6x/L_
)))
No comments:
Post a Comment