आपत्तिहरू
-lgaGw–;ª\u|x_
lbg]z kf}8]n
s[lt M cfklQx¿ -lgaGw–;ª\u|x_
s[ltsf/ M lbg]z kf}8]n
kqfrf/7]ufgf
M O6x/L—$, gf/fo0fuf]kfn6f]n
;'g;/L
6]lnkmf]g M )@%–%*$%!(
Od]n M dnspdl@yahoo.com
;+:s/0f M k|yd -@)^* j}zfv, !))) k|lt_
k|sfzs M
;flxTo;~rf/ k|lti7fg, O6x/L
;jf{lwsf/
© M n]vsdf
d"No
M ?= %)÷—
6fOk,
k]h;]l6ª M n]vs :jod\
d'b|0f M efujt k|];, lj/f6gu/
I S B N
...........................
APATTIHARU
(A Collection of Essays in
Nepali )
by Dinesh Poudel
Itahari-4, NEPAL
cfklQj|md
!= nId0f/]vf— %
@= lnª\ue]b / ‘dlg{ª jfs’—
*
#= Ifdf / 1fgsf] vf]h — !!
$= k':ts laSt}g —!$
%= sljtf vf]O <— !&
^= s[lt;Dkfbg— @!
&= efUodf 3f]8f— @$
*= /fd|f] ljBfno— @^
(= ;lhnf] 5 ;dfwfg— @(
!)= a]gfd] ljBfyL{sf] syf— #@
!!= ;kgfsf] Jofkf/— #%
!@= rf]/L—8s}tLsf] d'Vo lg;fgf— #*
!#= df:6/sf] 58L— $)
!$= cfdfsf] ;f]wLvf]hL— $#
!%= e'6fgLx¿ xf] Û— $%
!^= dlb;] cfGbf]ng lsg <— $(
!&= gbLlsgf/af6—
%$
!*= dhL{sf] dflns— %^ -k/b]zL
laDax¿ jif{ !^ cª\s !^ df k|sflzt_
!(= dlb;]— ^#
@)= j]bk|;fb bfO—^%
!= nId0f/]vf
;+;f/sf] Oltxf;df b'O6f dft| /fi6« ;bf :jtGt| pleO/xg ;s]sf 5g\,
b'O6f dft| emG8f ;bf ;uj{ kmx/fpg ;s]sf 5g\— Pp6f emG8f a]nfotsf] / csf{] g]kfnsf]
. ljhosf] syf af]s]sf] Pp6f /fi6«sf] emG8f af]ls/xg kfp“bf h;nfO{ klg uj{ x'G5
.
;j{k|yd g]kfn / g]kfnL efiffsf] vf]hcWoog ug{], g]kfnL zAbsf]z /
Jofs/0fsf k':ts lgdf{0f ug{], xfd|f] e"uf]n, Oltxf;, /fhgLlt / hghLjgsf]
Jofks cWoog ug{] ljb]zLx¿ lyP . b]zsf s'gfs'gfdf Hofgsf] afhL yfk]/
vf]hcg';Gwfg ug{]x¿ ljb]zL lyP . Pp6f k|Zg p7\nf, ;j{k|yd g]kfnL efiffsf]
zAbsf]z lgdf{0f ug{] / Jofs/0f n]Vg] tL ljb]zLx¿n] lsg Tof] sfd u/] xf]nfg\
< p2]Zo k|:6 5— To; vf]hcg';Gwfgaf6 s;/L g]kfnL /fi6«nfO{ pgLx¿sf] lxtdf
k|of]u ug{ ;lsG5 eGg] .
xfd|f] ;fdflhs agf]6, kfl/jfl/s 9f“rf, xfd|f] ;+:s[lt, kf6Lkf}jf,
k'nk'n];f, s'nf]k}gL, gbLgfnf, kfvfkxf8, hfthflt, efiffeflifsf, rf8kj{, vfgkfg
cflb k|To]s kIfdf Jofks cWoog–cg';Gwfg eO/x]sf] 5 . xfd|f] 3/aflx/sfn] olt
ldlxg tl/sfn] xfd|f] ;Gtf]if, c;Gtf]if, ;kgf, eo, cfzf / lg/fzfsf] cWoog
ul//x]sf 5g\, lsg <
ljBfnosf] kf7\ok':tsdf xfdLn] lem“ufsf] hLjgrj|m / nfdv'6\6]sf]
hLjgrj|m klg k9\g'kYof{], cem} k9\g'k5{ Tof] . d 5Ss ky{]“— gfy] lem“uf /
dR58sf] af/]df lsg ot|f] ?lrk"j{s vf]hlag, lrGtgdgg / k7gkf7g ug'{k/]sf]
xf]nf xfdLn] < xfd|f lj1fglzIfs eGg'x'GYof]— lem“uf / nfdv'6\6]n]
dfgjhfltnfO{ cToGt b'Mv lbG5g\ . gAa]–kGrfGgAa] k|ltzt ;?jf /f]u / dxfdf/L
log}sf sf/0fn] nfU5g\ . logsf] cWoog ugf{n] logsf] sdhf]/L yfxf kfOG5 . s;/L
lognfO{ tx nufpg ;lsG5, s;/L /f]uJoflwaf6 dfgjhfltnfO{ hf]ufpg ;lsG5 eGg] pkfo
kQf nufpg o:tf] cWoog ug'{k/]sf] xf] .
ahf/df nId0f/]vf gfdsf / To:t} vfnsf cg]s ljif kfOG5g\ . tL
ljifsf] /]vf gf£gf;fy lsg ;fª\nf] dl/xfN5 < tL ljiffn' rsn] Pp6f ;]tf] w;f{]
sf]l/lbof], /]vf gf£of] ls ;fª\nf] d¥of] . ToxL /]vf kf/ ug{] d';f, 5'r'Gb|f,
lem“ufx¿nfO{ s]xL gx'g] t/ ;fª\nf]rflx“ 9lnxfNg] .
;fª\nfsf] Oltxf; chDd/Lsf] syf xf] . s/f]8f}“ jif{cl3 of] w/tLdf
8fOgf];f}/ eGg] ljzfnsfo hLj lglj{£g ljr/0f uYof{] . Tof] b}Tofsf/ hLj nfvf}“
jif{ k[YjLdf /huh u/]/ af“Rof], k[YjLel/ gfRof], /fhf eof] / cGTodf cfkm}“ x/fof]
. ;fª\nf] Tof] eLdsfo k|f0fL k[YjLdf cfpg'eGbf s/f]8f}“ jif{cl3 klg oxL“ lyof],
8fOgf];f}/nfO+{ :jfut u/]/ p;};“u klg of] af“Rof] / p;nfO{ labfO u/]kl5 klg
;fª\nf] r'krfk af“lr/x\of] .
h'u laTof] . w/tLsf] pn6km]/ eof] . slt hLj cfP, slt uP . st} hldg
wl;P/ ;d'b|df efl;of], st} ;d'b|sf] lk“w p7]/ hldg eof] . t/ ;fª\nf] h:tfsf]
t:t} r'krfk ot} st} /lx/x\of] .
km]l/ ;+;f/ x/fe/f eof] . dfG5] eGg] Pp6f 8/kf]s, sdhf]/ / c;xfo
hLj la:tf/} xRs“b}, bRs“b} b]vf k¥of] . u'kmf, sGb/f / eL/kfvfdf ;f/f k|fs[lts
ljklQ / hLjhGt'af6 5]ln“b} / efUb} cl3 a9\of] . hf8f], udL{, /f]uJoflw,
ef]sltvf{, v8]/L, jiff{ / xfjfx'/Ln] o; lgwf{] hLjnfO{ ;w}“ ;tfP . o;n]
O{Zj/sf] ;[li6 u¥of] / cfkm\gf] /Ifs agfof] . cfh dfG5] lgs} alnof] x'g vf]Hb}
5 . ;fª\nfn] o; dflg;nfO{ klg r'krfk :jLsf/ u¥of] .
w/tLsf Tot|fTot|f pynk'yn Aoxf]/]sf], Tot|f] nfdf] Oltxf;
ef]u]sf]–af]s]sf] ;fª\nf] nId0f/]vf kf/ ug{ ;St}g . xfdLnfO{ yfxf 5 ;fª\nf]
hxf“ klg a:g ;S5, / h] vfP/ klg af“Rg ;S5 . h] eGgfn] emf/kft, df;',
kmnkm"ndft| xf]Og sfut, sf7, d}g, d6\l6t]n / ;fa'g;d]t Û kfgLdft| vfg kfP pm Ps jif{ af“R5 /
kfgL;d]t vfg gkfp“bf klg pm 5 dlxgf db{}g . t/ ;fª\nf] nId0f/]vf kf/ ug{ ;St}g,
d5{ .
hlt;'s} lr/~hLjL b]lvP klg, hlt;'s} xf]l;of/ / af7f] elgP klg,
hlt;'s} zfGt / ldng;f/ dfg] klg, s'g} hLjhGt';“u em}emu8f gu/] klg vf;df Tof]
;fª\nf] 8/kf]s, eu'jf / cGwf] 5 . c“Wof/f s'gfdf a:g] Tof] b'u{GwL ;fª\nf]
cfkm\gf] ;/;kmfOdf eg] lgs} Wofg lbG5 . pm lbgsf] xhf/f}“k6s cfkm\gf xftv'6\6f
k'5]/ ;kmf kf5{ . cfkm\gf xftuf]8fdf s'g} kmf]xf]/ 6f“l;of] eg] pm rf6]/} eP
klg Tof] kmf]xf]/ x6fp“5 . oxL :jefj xf] p;sf] sfn Û nId0f/]vf 6]Stf nfu]sf] ljifsf]
w'nf] x6fpg rf6\gfn] d5{ ;fª\nf] . o'uf}“o'usf] Oltxf;
af]s]sf], w/tLdf xhf/f}“–nfvf}“ k|f0fLx¿sf] pbo—c:tsf] ;fIfL Tof] ;fª\nf] nId0f/]vfdf k/]/ d5{ . dflg;n]
p;sf] sdhf]/L kQf nufof] .
cfh g]kfnL ;dfhsf] ;dfhzf:t|Lo, /fhg}lts, eflifs, ef}uf]lns,
cfly{s, wfld{s, ;f+:s[lts / hLjgsf cg]s kf6fx¿sf] ;"Id cWoog ug{]
dfG5]x¿n] xfd|f nflu To:t} nId0f/]vfx¿ vf]lh/x]sf x'g ;S5g\, sf]l//x]sf x'g
;S5g\ . ul/aL, s';+:sf/, cgf:yf, ljs[lt, ;fDk|bflostf, cltJolStjfb / ljrngh:tf
gof“k'/fgf /f]ux¿n] xfdLnfO{ j|mdzM nId0f/]vflt/ ws]ln/x]sf 5g\ . xfdL xfd|f
jl/kl/sf] lemlnldnL b]v]/ /dfO/x]sf 5f}“ aQLsf] k'tnLem}“, xfdL cfkm\gf] hftLo
cl:tTj ;dfKt ePsf] v'l;ofnLdf gfrufg ul//x]sf 5f}“ / xfd|f] efiff, ;+:s[lt,
wd{, klx/g / k/Dk/fsf cg]s ;'Gb/ kIf eTsfpg cfkm}“ t“5f8\d5f8\ ub{} 5f}“ .
Oltxf;df slxNo} k/fwLg x'g'gk/]sf] /fi6«, Oltxf;df slxNo}
lgx'l/g'gk/]sf] emG8f cfh dxf;ª\s6df 5 . eL/kx/fdf ef]s} af“Rg ;Sg], ltv{}
xf“:g ;Sg], gfª\u} lx“8\g ;Sg], l/Q} xft cfTd/Iff ug{ ;Sg] ;fª\nf]em}“ chDd/L
jL/ hflt g]kfnL xfdL cfh h;sf cufl8 klg bofsf] eLv dflu/x]sf 5f}“ . b'O{ uf“;sf
nflu cfh xfdL h;nfO{ h] klg ;'Dkg–a]Rg a]r}g 5f}“ .
s] xfdL cfkm"nfO{ nId0f/]vflt/ o;/L 3r]l6gaf6 arfpg
;S5f}“ <
-@)^)
sflt{s, O6x/L_
@= lnª\ue]b / ‘dlg{ª jfs’
d nueu lgoldt ¿kdf …dlg{ª jfsÚdf lg:sG5' . laxfgsf] zLtntf, zflGt,
tfhfkg / k|s[ltsf] ;ª\uLt s'g} ;kmntfeGbf klg :jflbnf x'G5g\ . cf]5\ofgsf]
kIff3ftaf6 d'St eO{ v'nf cfsfzd'lg tfhf xfjf ln“b} b"/ lIflth;Ddsf] r9\bf]
laxfgLsf] ;'Gb/tf / ;'uGwdf /dfpg kfpg' 7"nf] :jtGt|tf / efUo xf] . d]/f]
b[li6 j/k/ ljr/0f ubf{ub{} ;8sdf dh:t} …dlg{ª jfsÚdf lg:s]sf dflg;x¿df k5{ . t/
dflg;x¿sf x"ndf dlxnfx¿ vf]O < kmf6\6km'6\6 dft| 5g\ . ls …dlg{ª jfsÚ
k'?ifx¿sf] dft| cfjZostf xf] < ls …dlg{ª jfsÚ gf/LnfO{ lgif]w 5 < cl:t d'Vo
rf]sdf /Stbfg sfo{j|md x'“bf ;}“tL; k'?ifn] /ut lbP eg] kf“r–5hgf dft| dlxnfn]
. ;+:s[lt / k/Dk/fn] g5]Sg] o:tf ultljlwdf lsg gf/Lju{, vf;u/L dlxnf pTyfgsf
nflu vf]lnPsf elgg] ;ª\3;+:yfx¿ pbf;Lg 5g\ < o;/L xfd|f] gf/L hflt k5fl8
kg'{sf k5fl8 gf/LjfbLx¿s} ckof{Kt / ¿l9jfbL ;f]r klg Ps d'Vo sf/stŒj xf] eGg]
dnfO{ nfUg yfn]sf] 5 .
n}ª\lus lje]b x6fpg] xfd|f k/Dk/fut tl/sfx¿ Pskl5 csf{] ub{} c;kmn
x'“b} uPsf 5g\ . n}ª\lus /fhgLltsf] v]tL km:6fpg' xfd|f nflu ;'vb va/ xf]Og .
g]kfnsf] n}ª\lus ;dfgtfsf] n8fO“ xfd|f gf/Lju{sf] cGtk|{]/0ffn] clek|]l/t
cleofg xf]Og . afx\o b'lgof“df rn]sf] xfjfn] xfd|f /fhgLltsdL{x¿n] b'lgof“sf]
Wofg tfGg dft|} n}ª\lus ;d:of;d]t p/fn]sf x'g\ . To;} ;d"xlet| jf:tljs
gf/LjfbLx¿sf] k|j]z ePkl5 dft| of] :j/ :j:y aGb} uPsf] 5 . To;f] ePsfn] xfd|f]
b]zsf] n}ª\lus cfGbf]ng cGo b]zx¿sf] eGbf k[ys\ :j¿ksf] 5 . o;nfO{ xfd|}
cy{Joj:yf, k/Dk/f, ;+:s[lt / e"/fhgLlts ljlzi6tfsf cfwf/df k}bf ePsf
ljrf/n] 8f]/\ofpg'k5{, xfd|} j:t'ut ljlzi6tfx¿n] lgb{]lzt ug'{k5{ .
wgL dlxnfeGbf pkfh{gzLn dlxnf a9L :jfwLg, ;r]t, pbf/ / 7Ls lg0f{o
ug{ ;Sg] b]lvG5g\ . sf7df8f}“sf uNnLx¿df dlxnfåf/f u'8fOPsf lghL / ef8fsf
uf8Lx¿n] r]tgfsf] 7"nf] lau'n km'St} 5g\ . w/fg] dlxnfx¿n] /flt|a; rnfP/
b]znfO{ ;'Gb/ ;Gb]z af“8]sf x'g\ t/ Tof] cleofg To;} t'lxof] . of] g]kfnL
dlxnfx¿sf lglDt gdL7f] wSsf xf] . o;af6 kf7 l;sL cl3 a9\g'k5{ . ca ;fKtflxs
klt|sf ;'? u/]/ s]xL dlxnf km]l/ hfUb} 5g\ . o;nfO{ ;a}n] 6]jf ug'{k5{ .
v';Lsf] s'/f xf]– lzIff, :jf:Yo, snf, ;flxTo, Jofkf/, pBf]u, ;~rf/, s[lif,
;'/Iff cflb cg]s If]t|df dlxnf ;xeflutf a9\bf] 5 . dlxnfx¿sf] of] a9\bf] / ;zSt
pkl:yltnfO{ lg0ff{os 7fp“ lbg ;Sof}“ eg] dft| dlxnfd'lStsf] n8fO“ l56} 6'ª\luG5
.
ljk/Lt lbzfaf6 Pp6f l/S;f cfO/x]sf] 5 . Pp6f b'Anf]kftnf],
sfnf]sfnf], yf¿h:tf] b]lvg] a"9f] r'O“r'O“ l/S;f tflg/x]sf] 5 / p;sf]
jfxgdf Pp6L afO;kRrL;] t?gL a;]sL 5] . pm xtf/ eP/ l/S;f r9]sL xf] eGg] dnfO{
nfu]sf] 5}g / pml;t l/S;fdf af]sfP/ nUg'kg{] ux«f}“ ;fdfg klg 5}g . Tof] t?gL
k|;Gg d'b|fdf 5] . Tof] Ps k'?ifn] :t|Lhfltsf] ;]jfdf kl;gf r'xfpg'k/]sf] xf]
eGg] dnfO{ nfUb}g . ;8sdf l/S;f r9\g]x¿sf] ;ª\Vof x]g{] xf] eg] t'ngfTds ¿kdf
dlxnf g} a9L x'G5g\ . o;n] pgLx¿nfO{ canf / cN5L b]vfp“5 . dnfO{ xfd|f dlxnfx¿
lsg o:tf lemgfdl;gf s'/fdf Wofg lb“b}gg\ eg]/ l/; p7\5 . slxn] xfd|f dlxnfx¿
k'?if;/x x'g k|oTg unf{g\, v} <
cr]n hfgLghfgL gf/LjfbL cleofg l5d]sLsf] aRrf;“u h]h] 5 ToxLToxL
rflxof] eg]/ lh2L ug{] Pp6f sNofxf aRrfsf] x7h:tf] kf] x'g] xf] ls eGg] vt/f
a9]sf] 5 . 5f]/fn] afa'sf] >f4 ubf{ 5f]/L tD;g', 5f]/f] lsl/of a:tf 5f]/L
cl3 ;/]/ skfn;d]t vf}/fpg' h:tf sfo{x¿nfO{ jfxjfxL ldNg yfn]sf] 5 . 5f]/fsf]
KofG6 / h'Qf 5f]/Ln] nfp“b}df ;dfgtf k|fKt x'g] d[ut[i0ff b]vf kg{ yfn]sf] 5 .
a? o:tf s'/fn] ;f+:s[lts ljrng, ;fdflhs pR5[ª\vntf / g}lts ktgsf] vt/f a9\5
eGg] dnfO{ nfU5 . dflg;sf] ;+:s[lt d]l6lbof] eg] Tof] hflt g} ;dfKt x'G5 . clg
s]sf] k'?if, s]sf] gf/L Û
;+;b\df ljz]if sf]6f, gf]s/Ldf ljz]if cf/If0f / ;'ljwfn]
gf/Lju{nfO{ cl3 a9\g s]xL d2t t k'/\ofpnfg\ t/ o:tf …bofÚn] bL3{sfnLg ¿k lnof]
eg] k|To'Tkfbs x'g]5 . cfp“bf b;kGw| jif{;Dd eg] dlxnfx¿n] jf:tljs lg0ff{os
e"ldsf lgefPsf pBf]u, s[lif, Jofkf/, kt|sfl/tf cflb If]t|df s/df ljz]if
5'6 / ljz]if ;x'lnot k|bfg ul/g'k5{ .
cfkm\g} Hofg xhf/f}“ dfOn k/ k'/\ofOP/ df;'sf] bfddf a]lrPsf]
yfxfkQf] gkfpg] xfd|f dlxnfx¿nfO{ s'g} xfntdf clxNo} xtfl/P/ ;DklQsf] Psnf}6L
xs lbOg' eg] x'Gg . ToxL xs kl5 To:tf caf]w / lg/Lx ju{sf] yk aaf{bLsf] sf/0f
aGg ;S5 . To; a]nf s;}n] s]xL d2t ug{ ;St}g . a? To; ;DklQsf] ;'/Iff / ;d'lrt
pkef]u ug{ g;Sg] hflt, ju{ / If]t| klxrfg u/L r]tgfsf] ljz]if sfo{j|md
NofOg'k5{ / gf/Lju{sf] ;DklQ ef]urng / a]rlavgdf ;fd"lxs xs jf To:t}
ljz]if Joj:yf ug{'k5{ .
cfh laxfg o; dlg{ª jfsdf pAh]sf] d]/f] cfu|xrflx“ s] eg] xfd|f]
gf/L ;d'bfon] k'?ifju{n] pkef]u ub{} cfPsf k/Dk/fut ljz]ifflwsf/x¿dfly klxnf]
cfj|md0f gu/L To; ju{n] Psnf}6L kfg{ af“sL /x]sf e"ldsfx¿ vf]hLvf]hL
k:g'k5{ / g]t[Tj lng vf]Hg'k5{ . sfd of] ;lhnf] kSs} 5}g . bf}8df kl5 k/]sf]
k|ltof]uLn] cl3 s'b]sfx¿nfO{ e]6\g cltl/St d]xgt ug{}k5{ . ca sf]xL s;}nfO{
kv{g]jfnf 5}g . gf/Lju{n] ;kmntfsf] cfkm\g} Oltxf; gagfpGh]n s] cfwf/df of] ljZj
rnfpnfg\ eGg] cfzf ug'{ <
…d dlxnf pleO/x]sL 5', t“ k'?if eP/ klg l;6df 9;d:; a:g ;'xfp“5
<Ú eg]/ a;df k'?if al;/x]sf] l;6 dfUgfn] gf/LnfO{ Tof] l;6sf] ;f“rf] clwsf/L
agfp“b}g, a? cem canf / bofsf kft| agfpg]5 .
@)^), O6x/L -…gj
;~hLjgLÚ gf/Lk|wfg å}dfl;sdf k|sflzt_
#= Ifdf / 1fgsf] vf]h
æzAbsf]zdf xlnuf]8] xb]lv ptfsf cIf/af6 aGg] t zAb} x'“bf /x]g5g\
.Æ of] gof“ vf]h–cg';Gwfgsf] kl/0ffd xf] lt|e'jg ljZjljBfnoaf6 g]kfnL ljifo
lnP/ k|yd >]0fL;lxt Pd=P8=pQL0f{ u/L sfdsf] vf]hLdf nfu]sf xfd|f Ps ljåfg\ o'jssf]
. s'/f] g]kfnL a[xt\ zAbsf]z kN6fP/ æIfdfÆ zAbsf] cy{ vf]Hg nufp“bfv]l/ s]xL
jif{cl3, sf]6]Zj/ sf7df8f}“sf] xf] . kf]v/]n y/sf tL ldq clxn] k"jf{~rnsf]
s'g} lhNnfdf ;/sf/sf] /fhkt|fª\lst clws[t eO{ ;]jf/t 5g\ .
tL lar/fn] Pp6f :t/Lo zAbsf]zdf æxlnuf]8] xb]lv ptfsf zAbÆ sxf“g]/
vf]Hg'k5{ eGg];Dd l;Sg} gk/L Tot|f] æof]UotfÆ xfl;n ul/;s]5g\ Û a8f] lj:dosf ;fy cfkm\gf] æl8:se/LÆ k|:t't ub}{ u/]sf a]nf ltgn] Tof]
cfkm\gf] nfhdbf]{ c1fgtf xf] eGg];Dd a'lem/fv]sf lyPgg\ Û g]kfnL ;flxTodf PdP u/]/ g]kfnL
;flxTod} gfd sdfPsf lj/f6gu/sf Pshgf rlr{t o'jf ;flxTosf/nfO{ …1fgÚ zAb
zAbsf]zdf sxf“ vf]Hg'k5{ eGg] yfxf /x]g5, s'/f] Psbd} ev{/sf] .
g]kfnL ljifo lnP/ aL=P=, Pd=P= k9\g]x¿sf] 7"nf] lx:;fn]
g]kfnL zAbsf]z lsg]sf] x'“b}g eg] s;}s;}n] t cem lhGbufgLdf PskN6 klg To:tf
sf]z 5f]Ps} x'“bf /x]g5g\ Û xfd|f c¿ ljifo k9\g]
ljBfyL{sf] t s'/} 5f8f}“ .
æcf== rlnxfN5 lg===Æ eGg] ult5f8f k|j[lQ x'g]sf] g zAbe08f/, g
1fg, g af]wIfdtf g t lxHh];DaGwL z'4tf g} ultnf] x'G5 . zAbsf]z k|of]u ul//xg]sf]
zAbe08f/ 7"nf] x'G5 / cleJolStdf :ki6tf cfp“5 . s'g} klg efiffsf] zAbsf]z
d"ntM ToxL efiffefifLsf] vf“rf] x]/L tof/ ul/G5 . bf];|f] efiffsf] ¿kdf
l;Sg]sf nflu eGbf Tof] efiff af]Ng]sf nflu w]/} zAbsf]z aG5g\, 5flkG5g\ /
laS5g\ . h:tf] M cª\u|]hL dft[efifLn] g} cª\u|]hL zAbsf]zsf] k|of]u a9\tf u5{g\
. xfdLdf xfd|f] cfkm\gf] efiffsf ;a} zAbsf] kof{Kt 1fg sxf“ 5 / <
g]kfnsf ax';ª\Vos n]vs, /fhg]tf, kt|sf/, jlsn, ;/sf/L sd{rf/L,
lzIfs, Jofkf/L, 8S6/, OlGhlgo/, ljBfyL{ / cGo k];fsf lzlIft elgg] JolStx¿sf
x:tlnlvt jf d'lb|t ;fdu|Lx¿ x]/f}“ g, xfd|f] eflifs nfkaf{xL / lxHHf];DaGwL
c1fg slt 3[0ff:kb / nHhf:kb 5 Û g]kfnL efiff;DaGwL o:tf] c/fhs k|j[lQ xfd|f] e|i6 dgf]j[lQ, e|i6
cfr/0f, cg'zf;gxLgtf, xLgtfaf]w, x'ltxf/fkg, lg/fzf / cgf:yfsf] k|ltlaDa xf] . æh:tf] n]Vtf klg eOuf] lg, a'lemG5
eg]Æ eGg] 5f8fjfbL ts{ 3f]/ c/fhs
s'ts{afx]s s]xL xf]Og . …h:tf] n]Vtf klgÚ a'lem“b}g . ;+;f/sf] s'g} klg ;Eo
efiffdf o:tf] c/fhstf x'“b}g . efiffsf] lzi6 k/Dk/f x'G5 . efiffsf] cg''zf;g
x'G5 . k/Dk/fsf] cy{ x'G5 . cg'zf;gsf] cy{ x'G5 .
a9\bf] ;fIf/tfk|ltzt / k|ljlwsf] ;'netf;“u} k':ts / kt|klt|sf
k|sfzgsf] af9L g} cfPsf] 5 . g]kfnL zAbsf]zx¿sf] ;ª\Vof klg ca ckdfghgs 5}g,
u'0f:t/ ;Gtf]ifhgs geP klg . b]zlet| / aflx/} klg JolStut tyf ;+:yfut k|of;x¿
x'“b} cfPsf 5g\ . Pskl5 csf{ zAbsf]z lgl:s/x]sf 5g\ . tL k|of;nfO{ :t'To
dfGg'k5{ . efiffsf] ljsf;df logsf] 7"nf] of]ubfg 5 . xfd|f] /fHon] Pp6f
ultnf] zAbsf]z lgdf{0f ug{ Pp6f ultn} sf]if vr]{/ 7"n} 8km\kmf kfn]sf] klg
xf] . ul/a g]kfnLsf] s/df t/ df/] klg ltgn] xNsfkm'Nsf sf]7] cWoog u/L Pp6f
;ª\lIfKt sf]z tof/ kf/L æg]kfnL a[xt\ zAbsf]zÆ gfd lbPsf 5g\ . t/ h] eP klg
x'“b} gePsf] 7fp“df olQ t eof] . ;do;fndf ;f“Rr}sf] a[xt\ zAbsf]z aGnf g} . h]
lg:s]sf] 5 To;}sf] klg ;b'kof]u eg] ePsf] 5}g . Tof] ;j{;'ne klg 5}g cem} .
sd;] sd b]zel/sf k|To]s ljBfno, 5fkfvfgf, ;/sf/L, ;fd'bflos / ;+:yfut
sfof{nox¿df Tof] Ps–Psk|lt k'¥ofpg ;s] efiffsf] jt{dfg eb|uf]n s]xL 36\Yof] ls
<
sf]zsf/sf] csf]{ ju{rflx“ cefjsf] o; wldnf] kfgLdf df5f dfb}{ Pp6f
dfd'nL lstfa 5fk]/ To;df hyfefjL cg]kfnL zAb xfNg] clg Ps} zAbsf cg]s lxHh]df
k|ljli6 lbP/ æ;aeGbf a9L zAb ;ª\sng u/]sf]Æ eGb} Pp6f 3/af/L lsGg k'Ug] bfd
tf]s]/ Ps}k|lt dft|} laSof] eg] klg ;Dk"0f{ nufgL p7fp“nf egL h's] bfpdf 5
. To:tf gfy] lstfasf] df]n klg b'O{tLg xhf/ /fVg ;'xfp“5 xfd|fdf < k':ts h:tf]
eP klg æh;sf] lax] p;}nfO{ x]g{ glbPÆ x'g'k5{ ljBfyL{, lzIfs, sd{rf/L /
cfdkf7sn] . tL sf]zsf/ tyf cg';Gwftf dxfzox¿nfO{ cfkm\gf] afof]8f6fdf
Pp6f csf]{ ljz]if0f yKg eg] cjZo} sfd lbG5 h] eP klg . h] p2]Zo eP klg To:tf
æcgdf]nÆ u|Gyn] xfd|f] efiffsf] ;]jfrflx“ x'“b}g .
ljrf/sf] k|;f/, ljsf; / ;~rodf zAbsf] dxŒj cxd\ 5 . zAbsf] dd{
7Ls;“u ga'emL ljrf/sf] ;d'lrt ;Dk|]if0f x'g ;St}g . ;xL zAb, ;xL lxHh];“u ;xL
jfSodf /fVg ;s]dft| ;xL cy{ lg:sg ;S5 . zAb g} c:ki6 / cz'4 ePkl5 To;af6 JoSt
x'g] x/]s cleJolSt To;} lx;fan] sdhf]/ x'g k'U5 . /]l8of] g]kfn, g]kfn
6]lnlehgh:tf /fli6«o k|;f/0f;+:yfsf ;dfrf/jfrs / sfo{j|md–k|:tf]tfx¿sf] eflifs
:t/ x]/f}“ g, oL ;+:yfn] rfx]df pTs[i6 hgzlSt gkfpg] s'/f] s] 5 /, t/ Toxf“
l5g{sf nflu of]Uotf klg Pp6f cfwf/
x'g] eOlbPsf] eP æpBtÆ, æP]gÆ, / æk|ToIfÆ h:tf ;fdfGo zAb pRrf/0f ug{ ;Sg]
sf]xLsf]xL t k'Uy] xf]nfg\ Toxf“ Û ;fdfGo ;ts{tf ckgfOlbP k|1fk|lti7fg / ljZjljBfnosf k|sfzgx¿ jf
k|f1dxf]box¿sf x:tlnlvt jf d'lb|t lr7Lkt|, n]v/rgfsf kf08'lnlk z'4 x'Gy]
xf]nfg\ Û gful/stfsf] k|df0fkt|,
hUufwgL k|df0fk'hf{h:tf dxŒjk"0f{ sfutkt|df JolStsf gfd / cGo ljj/0f n]lv/xg'kg]{ ;/sf/L
clws[tx¿n] n]v]sf] x]gf]{;\ t < slt
;/dnfUbf] c1fg 5 g]kfnL efiffsf] xfdLdf < slt l3gnfUbf] nfkaf{xL 5 cfkm\gf]
efiffaf/] xfd|f] < lxHh]sf] dft| s'/f] ul//x]sf] 5}g d .
tLtf] ;To s] klg xf] eg] xfd|f] ;dfhsf cu'jf ju{sf] Pp6f Hofb}
7"nf] lx:;fdf hlt cz'4 g]kfnL af]Nof] jf n]Vof] Tolt cfkm"
7"nf], hfGg];'Gg] / cfkm\gf] ljifosf] ljz]if1 7fGg] k|j[lQ;d]t
em\ofª\lu“b} 5 . of] SofG;/eGbf vtgf{s /f]u xf] . SofG;/n] tkfO{“sf] z/L/ gi6
ug{ ;Snf, t/ o; /f]un] t tkfO{“nfO{ j|m"/td tl/sfn] lg:;Gtfg agfP/ dfg]{5
. dfG5]sf] efiff vf]l;lbof] jf laufl/lbof] eg] pm ;d"n gi6 x'G5 . ;+;f/df
o:tf] ePsf k|z:t pbfx/0f 5g\ .
tkfO{“sf] 3/df ;lhn} e]6\g ;lsg] 7fp“df Pp6f g]kfnL zAbsf]z
5 <
-@)^), O6x/L_
$= k':ts laSt}g
xfdLsxf“ k':tsk;naf6 uxg ljifosf k':ts ;fx«} ;fgf] ;ª\Vofdf dft| laS5g\
. k':ts, kt|klt|sfsf] kf7s;ª\Vof ;fIf/tfb/sf] cg'kftdf x]bf{ xfdLsxf“ cToGt sd
5 . t/ k':ts sd laSg'sf sf/0f / To;sf ;dfwfgtkm{ s;}sf] uDeL/ Wofg uPsf]
b]lv“b}g .
sljn]vsx¿, ljleGg ljifosf cg';Gwftf / s'g} klg ljwfsf k':tsn]vsx¿
kf7snfO{, ljleGg ;~rf/dfWod / dgf]/~hgsf ;fwgnfO{ -vf; u/L 6]lnlehg, lel8of]
cflbnfO{_ bf]if lbP/ kG5g] u/]sf] kfOG5 . t/ ltgn] k':ts sd laSg'sf sf/0fx¿
cfkm\gf] k':ts jf s[ltsf/ cfkm}“let| vf]h]sf] sd} kfOG5 .
klZrdL b]zx¿df clxn] klg 1fg / dgf]/~hgsf nflu 5fkfdfWod /f]Hg]sf]
;ª\Vofdf slQ sdL cfPsf] 5}g . To;f] eP xfd|f] b]zdf k':ts glaSg'sf sf/0f s]s]
x'g ;S5g\ t <
;fdfGotof kf7\ok':tsafx]s cGo k':tsx¿ k|yd ;+:s/0f 5flkPkl5
bf];|f] ;+:s/0f lgsfNg} kb}{g xfdLsxf“, lsgls kf7ssf] ?lr, af]wIfdtf / vf“rf]
gx]/L vfln n]vs aGg] / cfkm\gf] afof]8f6fdf Pp6f s[lt yKg dft| w]/}h;f] k':ts
5fKg] ul/G5 . 5flkg] k':tssf n]vsx¿n] kf7s;“u ;+jfb gu/L, vf; k"j{tof/L
gu/L, cfkm"n] k':ts n]v]sf] ljifodf kof{Kt cWoog–vf]h klg gu/L xtf/xtf/d}
5fKg] u/]sf] kfOG5 . lsg t|'l6 eof] eg]/ kf7sn] ;f]Wbf gof“ k|of]u ul/Psf]
eGg], 5fkfvfgfnfO{ bf]if lbg], cfkm" gePsf] jf cfkm"n] gEofPsf] a]nf
5flkof], o;kN6nfO{ o:t} eof] eGg] ul/G5 . o;n] ubf{ s[lt Psaf/sf] h'gL kfP klg
ljdf]rgs} lbg dl/xfN5 . o:tf s[lt;“u} s[ltsf/sf] klg eljio ckfª\u x'g k'U5 .
;a}vfn] kf7snfO{ x'g] u/L k':ts n]Vgfn] Tof] s'g} klg vfn] kf7ssf
nflu aGb}g . k':ts vf; nlIft ju{, pd]/;d"x jf z}lIfs :t/sf kf7ssf nflu
eg]/ tof/ ugf{n] nlIft ju{ nfeflGjt t x'G5 g} cGo ljifosf] ?lr /fVg] kf7sn]
em'lSsP/ k':ts lsg]/ To; k':tsnfO{ a]sf/sf] /x]5 eGg'kg{] vt/f sd x'G5 .
em'lSsP/ unt kf7ssxf“ k'Ugfn] k':tsnfO{ g} pN6} xflg k'lu/fv]sf] x'G5 . ha/h:tL
k':ts le8fpg] ugf{n] n]vssf] 5kfOvr{ t p7\nf, t/ n]vssf] k|lti7fdf uDeL/ cf3ft
k'lu/fv]sf] x'G5 .
xfdLsxf“ k':tssf] d"No /fVbf ;a}eGbf sd Wofg lbPsf] kfOG5 .
d"No kf7ssf] cfly{s x}l;ot;'xfp“bf] ePg eg] /fd|} k':ts klg laSg ;St}g .
k':ts tof/ ubf{, 5kfp“bf / laj|mLljt/0f ubf{ u|fxssf] cfly{s:t/ ljrf/ gu/L
ul/G5, h;n] nlIft ju{ g} k':ts glsGg afWo x'G5 . Hofb} vlr{nf] x'g] u/L uftf
/fVgfn], ;fx«} ultnf] sfutdf 5fKgfn] k':ts t /fd|f] aG5 t/ nfutvr{ a9\g uO{
Tof] kf7ssf] j|mozlStaflx/ uP/ kf7s;Dd k'Ug} ;St}g . sd k|lt laSg] ePsfn]
k|ltk':ts d"No a9L /fVg'kg]{ / a9L d"No ePsfn] sd k|lt laSg]
bf]xf]/f] df/df k':ts k/]sf 5g\ .
n]vssf] csf{] ju{ 5 h;n] cfkm\gf] k':tssf] bfd cToGt dx“uf] /fV5g\
/ cfkm\gf cfkmGt, ;fyLefO / z'e]R5'sx¿sf] cfly{s zf]if0f u5{g\ . o;n] k':ts To;
;fgf] 3]/faflx/ lg:sg} ;St}g . b; k|ltdfq las]df klg 5kfOvr{sf] cfwf /sd
pl7xfN5 eGg] n]vssf] klg xfdLsxf“ sdL 5}g . Pp6f pkGof;sf] df]n kf“r ;o, Pp6f
;fwf/0f g]kfnL zAbsf]zsf] df]n afO;kRrL; ;o / cf7kGg] afnsyfsf] ;fwf/0f
k'l:tsfsf] df]n rfnL;krf; /fv]sf] xfdLn] b]v]sf 5f}“ . To:tf n]vsn] kf7ssf]
afWotfsf] zf]if0f ug{ / z'e]R5'sx¿nfO{ b'Mv lbg dft| ;S5g\ . df]n hlt a9L eof]
Tolt Tof] lstfa ultnf] x'g] xf]Og . a? To:tf k':tsn] n]vsn] hlt klg oft|f ug{
;St}gg\ .
g]kfnLx¿df k9\g] ;+:s[lt ag]s} 5}g . k|fl1s If]t|d} nfu]sf,
ljBfnosf / ljZjljBfnosf lgs} lzIfsx¿sf 3/df x]¥of] eg] klg l3gnfUbf] /fhgLlt
5fKg] ;:tf klt|sfrflx“ ;lhn} e]l6g] 7fp“df /fv]sf] kfOG5 t/ cfkm"n] cWoog
u/]sf] jf ug{'kg{] ljifosf k':ts b/fhlet| jf cUnf] 7fp“df a8f] htgk"j{s
/fv]/ yGSofOPsf]] x'G5 . k':tssf] pkof]ueGbf ;'/Iffdf Hofbf lrlGtt eP/ xf] jf
tL k':ts k9\g] w}o{ af“sL g/x]/ xf], plxNo} lslgPsf tL lstfa lemSg klg sl7g kg{]
7fp“df ;lhP/ ylGsPsf x'G5g\ .
t/ x]g/L 8]le8 yf]/f]n] …yf]t|f] sf]6 nufpm, gof“ k':ts lsgÚ eg]/
To;} eg]gg\ . klZrdLx¿ 5f]/f5f]/L hGdg] a]nfdf afns hGd]kl5 gfd s]s:tf] /fVg'
7Ls x'G5, gfd / hLjgsf] ;kmntfdf s] ;DaGw 5 h:tf ljifodf ;d]t uxg k':ts k9\5g\
eg] c¿ ljifosf] t s'/} 5f]8f}“ . To;} pGglt x'G5 JolSt / ;dfhsf] <
aLP, PdP kl9;s]kl5 xfd|fx¿ ca cfkm\gf] ljifodf kl9/xg' cfjZostf g}
b]Vt}gg\ . To:tf …kl9;s]sfÚx¿ g} xfd|f] ;dfhsf] g]t[Tjdf 5g\ clxn] .
…kl9;s]sfÚx¿ / lg/If/df s]xL km/s x'Gg . rf/kf“r tf]nf ;'g gaf]sLsg
;fdflhs–kfl/jfl/s hd36df hfg ;/d dfGg] canf cfOdfO{ / sf/ jf df]6/;fOsn lnP/
To:tf cj;/df hf“bf cfkm\gf] OHht a9]sf] 7fGg] sfk'?ifx¿ htftt} kfOG5g\ t/
cfkm\gf] 3/df Ps kGgf lstfa gx'“bf nfh;/d gdfGg] g} oxf“ a'l4hLjL elgg vf]H5g\
. 5 dlxgf;Dddf klg Pp6} k':ts gk9\g] …k|fWofksÚ, cfkm"n] n]v]sf] afx]s c¿
s'g} lstfa gk9]sf n]vs / cfkm\gf] gfd cfkm\gf] /fi6«efiff g]kfnLdf lxHh] ldnfP/
n]Vg ghfGg] …ljåfg\Úx¿ g} ;aeGbf 7"nf] :j/df s'n{G5g\ oxf“ . logn] k':ts
k9\g'sf] kmfObf s;/L a'emfpg ;S5g\ / ;dfhnfO{ < clg k':ts s;/L lasf];\ t
oxf“ <
tkfO{“n] rflx“ gof“
k':ts glsg]sf] slt eof] <
@)^!, O6x/L
%= sljtf vf]O <
ha dflg; cfkm\gf] dgsf] s'/f ;aeGbf k|efjsf/L 9ª\un] k|:t't ug{
vf]H5 p;n] cfkm\gf] efjgf sfJofTds 9ª\udf /fVg vf]Hbf] /x]5 .
xfd|f /fhgLltsdL{x¿ slxNo} ;flxTosf] gfd ln“b}gg\ . t/ ha
cleJolStsf] ;l6s / ;zSt ¿k rflxof] ltgLx¿ klg sljtfsf] ;xf/f lng k'Ubf /x]5g\ .
o;kN6 nf]stGt|sf] kIfdf ePsf] ljzfn hgcfGbf]ngdf b]zel/sf c¿ efudf h:t} O6x/Ldf
klg of] cj:yf b]lvof] . ;flxTonfO{ cg'Tkfbs jf cgfjZos dft| xf]Og b'Jo{;gs}
sf]l6df /fVg vf]Hg] xfd|f /fhgLlts kf6L{x¿sf :yfgLo g]tfx¿n] o;kN6 ;flxlTos
cleJolStnfO{ k6sk6s d~r lbg vf]h]sf] b]Vtf xf“;f] p7\Yof] . efif0fåf/f slxNo}
eg]/ g;lsg] s'/f Pp6f 5f]6f] sljtfn] eGg ;S5 eGg] r]t logdf klg knfPh:tf] t
lyof] t/ logn] 5fg]sf slj b]Vtf km]l/ csf{] xf“;f] p7\Yof] .
x/]s lbg cfof]hg x'g] tL lj/f]w;efx¿df Pp6f klg …sljtfÚ eGgnfos
sljtfjfrg ePgg\ . Pshgf klg slj d~rdf sljtf lnP/ k'u]gg\ a? /fhfnfO{ tNnf]
:t/sf] ufnLunf}h ul/Psf 9ª\u g /ª\usf e2f clg 5f8f zAbnfO{ sljtfsf] gfd lbP/
ss{z :j/df jfrg ul/P . tL …sljtfÚn] sljtfsf] x'g;Dd OHht t lnP g}, ot|f]
hgcfGbf]ngnfO{ x'Nofxf / 5f8fx¿sf] clgolGt|t eL8h:tf] ;d]t b]vfP . sljtf
nf]stGt|df To:t} x'g] x'g\ eg] sljtfsf lbg /fhtGt|;“u} ;lsP eGg] <
O6x/Ldf ;zSt, ;lj|mo sljx¿ dgUu] 5g\ . o; ;x/df /fli6«o /
cGt/f{li6«o klxrfg agfO;s]sf lgs}hgf lhp“bfhfUbf sljn]vsx¿ 5g\ . dg' dlGhn, clgn
kf}8]n, gl/g ;'Aaf, >Lw/ zdf{, ab|Lljzfn kf]v/]n, s[i0fljgf]b nD;fn,
r"8fj;Gt nD;fn, 7dgfy nD;fn, gj/fh d}gfnL, ;f]dgfy e6\6/fO{, >j0fs'df/ e6\6/fO{,
Zofd e6\6/fO{, g/b]jL /fO{, ;Ltf;GWof /fO{, ljzfn tfdfª, ljof]u ;fksf]6f,
ljj|mdl>, hLjgfy g]kfn, ;Ltf/fd l3ld/], n]vgfy l3ld/], s]jn k'mofn, g/]z
v8\sf, hLaL n'u'g, /fwf/df g]kfn, pld{nf sf]O/fnf / c¿ b;f}“ anzfnL sljsjloqLx¿
O6x/Ldf a;]/ sljtfsd{ ul//x]sf 5g\ . logsf sfnhoL sljtfx¿n] sfo{qmdx¿df 7fp“
kfPgg\ . ;a} tx / tKsfsf hgtf ;lDdlnt o; cfGbf]ngsf ;efx¿df ltgnfO{ sljsf]
kl/ro lbP/ d~rdf pEofpg' s;}n] cfjZos 7fg]gg\ . sljtf eg]kl5 6fpsf] b'V5 eGg]x¿
cfkm}“ slj eOx]/] .
O6x/Llet|} klg ;flxTo;~rf/ ;d"x, O6x/L ;flxlTos ;d"x,
cR5f /fO{ /l;s ;flxTo–k|lti7fg, k|:km'6g snf;flxTo–k|lti7fg, sfJojfl6sf,
lt|j]0fL ;flxlTos ;d"x, k|n]; cflb ;lj|mo 5g\ eg] O6x/Ls} cf;kf;sf
;'Gb/k'/, b'nf/L, vgf/, ef=l;=, t/x/f cflb 7fp“df y'k|} ;flxlTos ;+:yf /
JolStx¿ 5g\ . tL ;+:yf / ltgL;“u ;Da4 snfdd{1 / ;flxTosf/x¿nfO{ ;+:yfut ¿kdf
hgcfGbf]ngdf ;xefuL u/fpg k|of; ul/Psf] b]lvPg .
/dfOnf] s'/f s] 5 eg] dfly plNnlvt ;flxlTos ;+:yf;“u ;DalGwt
ztk|ltzt ;|i6fx¿ nf]stGt|sf] kIfdf 5g\ / lg/Gt/ nf]stGt|sf nflu 86]/ nl8/x]sf 5g\
. t/ 3/7]ufgf, hft jf ju{ / Joj;fosf] cfwf/df dft| h'n'; / ;efx¿df ltgLx¿sf]
klxrfg b]lvof] . Toxf“ slj–;flxTosf/sf] klxrfg;lxt s'g} sljn]vsnfO{ pEofOPg .
o; If]t|af6 dft| 5–;ftj6f ;flxlTos klt|sf lg/Gt/ lg:s/x]sf 5g\ t/ ltgsf s'g}
;h{sn] sxL“st} ;flxTosf/sf] bhf{ kfPsf] ;'lgPg . ;flxTo;~rf/ ;d"xn]
cfGbf]ngdf P]Soa4tf / ;lj|mo ;xeflutf k|s6 ub{}} lgsfn]sf] k|];lj1lKt kf7
ul/lbg'x'g eg]/ d~rdf pknAw u/fp“bf klg To;sf] gfd;Dd pRrf/0f ul/Pg .
xfd|f /fhgLlts kf6L{x¿sf sfo{stf{x¿ snfsf/, sfg'gljb\, ;flxTosf/,
g]tf, ljsf;ljb\, of]hgfsf/, /fhgLlt1, cy{zf:t|L, lzIfs, jftfj/0fljb\nufot ;a}
bIftf / 1fglj1fgsf 1ftf x'“ eG7fG5g\ .
;flxTon] cfhsf] ;donfO{ g]t[Tj ug{ ;S5, o;n] cfhsf] cfjfhnfO{
af]Sg ;S5 / cfhsf] xfd|f] ef]ufOnfO{ efjL ;Gtltsf nflu ;'Gb/td >Job[Zo
;fdu|Ln] eGbf hLjGt 9ª\un] lrt|0f / ;'/Iff ug{ ;St5 eg] cfufdL lbgdf ;a}nfO{
cfhsf] lbgaf6 kf7 l;sfO{ lg/Gt/ lbzflgb{]z ug{ ;S5 . t/ xfd|f ;flxTosf/x¿n]
kfpg'kg{] Tof] e"ldsf lgefpg sf]xL lg:s]sf] 5}g cfh . cfhsf] b'Mv cfh}
o;/L la:of}“{ eg] ef]ln xfdLn] t'?Gt csf{] dxfsi6 em]Ng'kg{]5 .
xfd|f] ;x/df ePsf lj/f]w;efx¿df hLjgdf Pp6} sljtf klg Wofg lbP/
gk9]sf sljx¿n] klxnf] kN6 wf/]xft–sljtf n]Vtf klg jfxjfxL kfO/x]sf 5g\ . logn]
hLjgdf km]l/ slxNo} csf{] sljtf n]Vg]jfnf 5}gg\ . sljx¿sf] cg'kl:ylt, / hLjgdf
cfh} sljTjefj knfPsfx¿n] kfPsf] jfxjfxL b]Vtf km]l/ klg xfdLn] k|hftGt|sf nflu
csf{] n8fO“ n8\g'kg{] lbg 6f9f 5}g h:tf] nfu]/ cfp“5 .
;ft ;fnsf] j|mflGtnfO{ g]kfnL ;flxTon] lnlka4 u/]g5 . To;}n] Tof]
j|mflGt / To;cl3sf] hLjgnfO{ g]kfnLn] e'n] . kGw| / ;t| ;fnnfO{ klg xfdLn]
;flxTodf ptf/]gf}“ . km]l/ b]z e8\vfnflt/ hflsof] . 5QL; / 5ofnL;nfO{ eg]
g]kfnL sndn] yf]/} eP klg lrt|0f u/]sf] 5 . o;n] gof“ k':tfsf] :jtGt|tfk|]d,
k|hftGt|k|ltsf] df]x / b]zelStefjnfO{ kof{Kt dnhn u/]sfn] g} xfdL cfh oxf“ cfOk'u]sf
xf}“ .
afpGg ;fnotfsf] æd"nwf/Æsf] ;flxTon] ;w}“ lg/k]If zflGtsf]
kIfdf jsfnt u¥of] . Psf]xf]/f] …a'4 cfpmÚ cnfk]sfn] xf]nf xfd|f
cfGbf]ngsf/Lx¿df ;flxTosf/x¿k|lt cljZjf; / lgM:k[xefj k|s6 ePsf] xf] . t/
cfhsf] of] ;ª\lug /fhg}lts df};ddf sljn]vsx¿ df}g 5}gg\ . pgLx¿sf snd slt
cfGbf]lnt 5g\ Tof] t ;don] d"Nofª\sg unf{ t/ pgLx¿sf] ef}lts pkl:yltdfly
eg] ;a} cfGbf]ngsf/Ln] uj{ u/] x'G5 .
g]kfnsf] ;flxlTos Oltxf;df dxfslj nIdLk|;fb b]jsf]6f, uf]kfnk|;fb
l/dfn, s[i0fe"if0f an, o'4k|;fb ld>, uf]s'n hf]zL, df]bgfy k|l>t,
Zofdk|;fbnufotsf w]/} sljsjlot|Ln] hgclwsf/, Gofo, :jtGt|tf / ;dfgtfsf] lau'n
km's] . t/ g]kfnsf] lg/ª\s'z /fhtGt|sf] ljkIfdf n]lvPsf cfh;Dd d}n] ;'Gg–k9\g
kfPsf g]kfnL efiffdf n]lvPsf sljtfx¿dWo] dg' dlGhnsf] …af3Ú ;a}eGbf anzfnL / ;'Gb/
xf] . dnfO{ s] nfU5 eg] cfhsf k|To]s o'jfo'jtLn] Tof] sfnhoL sljtf s07:y kf/]/
d]rLb]lv dxfsfnL;Dd 3Gsfpg'k5{ . slj dg' dlGhnsf] cf]hgbf/ / dL7f] :j/df Tof]
b]zel/ k|rf/k|;f/ ug'{k5{ . of] o'usf] cfjfhnfO{ dg'n] hlQsf] c¿ s;}n] l6k]/
zAbdf ptfg{ ;s]sf 5g\ eGg] dnfO{ nfUb}g . o'usf] cfx\jfg af]Ng] sljsf sljtfnfO{
vf]nfsf] uLtem}“ x'g lbg'x'Gg .
xfdLn] o;} h'gLdf d'lSt kfPgf}“ eg] km]l/ rf}/f;L nfv h'gL
clwsf/sf nflu n8\b} latfpg'kg{]5 . sljx¿n] o'usf] uLt ufP/ xfd|f dgx¿ 8f]¥ofpg
;s]gg\ jf kfPgg\ eg] o;kN6sf] cfGbf]ng klg cw'/} /xg]5 . ljZjsf x/]s j|mflGtaf6
dxfg\ sljx¿sf] hGd ePsf] 5 t/ xfd|f s'g} j|mflGtn] slj hGdfPsf] 5}g . ca
k"0f{ d'lStsf] o'4 n8f}“ . ;fy;fy} xfd|f] dxfg\ cfGbf]ngnfO{ ch/cd/ agfpg]
sndsf/ klg lgdf{0f u/f}“ . ;flxTon] d'lStnfO{ :yfloTj lbg bx«f] e/y]u u5{ .
>Lhgdtdf k|sflzt, @)^# j}zfv ^, O6x/L
^= s[lt;Dkfbg
k':tsn]vg
/ k|sfzgsf] Oltxf; xfdLsxf“ 5f]6f] 5 . To;f] ePsfn] n]vs x'g' jf k|sfzs x'g'sf]
uDeL/ cy{, dxŒj, ;fdYo{ cflb af/] xfdL cg'ejL 5}gf}“ . ahf/df k':tssf]
laj|mLk|lt cfZj:t x'g g;s]/ xfd|f k|sfzsx¿ kf7\ok':tsafx]ssf ;fdu|L 5fKg xDd]l;
tlD;“b}gg\ . gof“ n]vsx¿n] k|sfzs kfpg ;fx«} ufx«f] 5 .
cr]n
t n]vsx¿n] k|sfzs vf]Hg klg vf;} d]xgt ug{ 5f8]sf] b]lvG5 . rfnL;–krf; xhf/
?lkof“ h'6fof], cfkm}“nfO{ jf >LdtLnfO{ k|sfzs agfof], 5fKof] . w]/}h;f]
lstfa5kfOsf] tl/sf oxL xf] . k':tssf] laj|mLljt/0f / k|rf/k|;f/nfO{ n]vs
cfkm}“n] k|sfzg ugf{n] 7"nf] afwf k'U5 . k|sfzsLo / ljt/0fIfdtf ePsf n]vs
sd} x'G5g\ . g]kfnL n]vsx¿ k];]j/ n]vs geP/ sd{rf/L, lzIfs, jlsn, kt|sf/,
Jofkf/L, 8fS6/ jf cGo k];fdf nfu]sf x'G5g\ / ltgn] n]vs aGg] /x/df k|sfzs;d]t
aGg'k/]sf] kfOG5 .
k':tssf]
:t/nfO{ n]vssf] cWoog, d]xgt, k|ltef cflbn] k|efljt u/]sf] x'G5 t/ 5kfO:t/,
sfuh, uftf cflbn] klg To;nfO{ yf]/ax't k|efljt kf5{ g} . k':tssf] :t/nfO{
jf:tjdf k|efj kfg{] csf{] tŒjrflx“ To;sf] ;Dkfbg / eflifs z'l4 klg xf] eGg]
tYolt/ cfd n]vs–k|sfzsx¿sf] Wofg k'u]sf] sd} b]lvG5 .
sf7df8f}“aflx/sf
jl/i7, ljlzi6 / cfkm\gf] ljifosf d"w{Gox¿n] ;d]t s[lt–k|sfzg ubf{ eflifs
;ts{tf / ;DkfbgnfO{ k6Ss} jf:tf gu/]sf] e]l6G5 . ;Dkfbg ug{ nufOxfn] klg
:s'n–SofDk;sf g]kfnL efiffsf lzIfsx¿af6 o;f] clncln lxHh] x]/fP/ sfd rnfPsf]
kfOG5 . oxf“ k];]j/ ;Dkfbs vf]Hg] rng} 5}g .
xfd|f
w]/} n]vsx¿ ;a}yf]s cfkm}“ u5{g\ . oL :jfjnDaL n]vsx¿ n]Vg] cfkm}“, ;Dkfbs
cfkm}“, eflifs z'l4 x]g{] cfkm}“, k|'km x]g{] cfkm}“, k|sfzs cfkm}“ / ljt/s klg
cfkm}“ . o;/L ;a} sfd cfkm}“n] u/]sf] k':tssf kf7s klg cfkm}“dft| x'g'kg{]5
eGg]lt/ rflx“ n]vssf] Wofg k'u]sf] b]lv“b}g .
s]xL
jif{cl3 lj/f6gu/sf Pshgf slj;“u w/fgdf e]6 eof] . pxf“ g]kfnL efiffsf k|sf08
ljåfg\ / s'zn k|fWofks dflgg'x'G5 . pxf“sf] sljtf;ª\u|x xftdf k/]kl5 d}n]
eg]“]– …tkfO“{ cfkm}“n] dlxgf}“ nufP/ efiff x]/]sf] sljtf;ª\u|xsf] klxnf]
sljtfsf] klxnf] x/kmsf] klxnf] zAbd} lxHh]t|'l6 5 / klxnf] sljtfsf s'g} x/km
klg lxHh]t|'l6/lxt 5}gg\, s:tf] nfU5 <Ú
g]kfnL
efiffsf] k|f]km];/ x'“b}df sf]xL ;Dkfbs x'“b}g, lxHh] ;'wf/s klg x'“b}g .
;Dkfbg ljlzi6 lzNk xf], lstfa x]g{] 5'6\6} cf“vf xf] . efiff z'4;“u n]Vgk9\g
hfGb}df sf]xL ;Dkfbs eOxfNb}g .
tkfO“{
gof“ k':ts 5kfpg] tof/Ldf x'g'x'G5 eg] d]/f] Pp6f lgMz'Ns ;Nnfx 5 M Pp6f of]Uo
;DkfbsnfO{ b]vfP/ dft| 5kfpg'xf]nf . k|sfzsnfO{ k|ltk':ts Psb'O{ ?lkof“ yk vr{
u/fpg tkfO{“ ;xdt u/fpg'xf];\, k':tssf] :t/ g} dflyNnf] x'g]5 . …cf== clxn]
clns xtf/ klg 5, o;kflnnfO{ o;} rnfpg'knf{, csf{]kN6 /fd|/L 5fk"“nf,
clncln q'l6 t h;sf] klg x'G5, s] km/s kf5{ / ÛÚ eGg
yfNg'eof] eg] To; lstfan] tkfO{“sf] bf];|f] lstfa lgsfNg]
9f]sf y'lglbg]5 . …r+/afb'b{hL{sf3Hjf{`LÚn] pgnfO{ …rGb|axfb'/ bhL{sf 3/HjfO“Ú
eg]/ n]lvlbPsf] a'em\g j0f{ljGof; ldnfP/ n]lvlbPsf] x'g'k5{ .
n]vssf]
kIfdf pleP/ s[ltdf sfd u5{ ;Dkfbsn] . n]vssf cjfl~5t cfu|x / cleJolStx¿ klxrfg
u/L ltgnfO{ k|s6 x'gaf6 /f]Sg'' clg n]vssf /rgfx¿sf] 5gf]6 / qmd lgwf{/0f ug'{
;DkfbsLo wd{ xf] eG7fG5' d . t/ pm ;xn]vs xf]Og, xf]l;of/ kf7s dfq xf] . g]kfnL
efiffsf] k|;ª\udf j0f{ljGof; / k|'km;d]t ;DkfbsLo lhDd]bf/L ePsf] b]lvG5 .
xfd|f] efiffdf lxHh] ldnfpg] sfd emGeml6nf] 5, lxHh];DaGwL e/kbf{] ;km\6j]o/
gag'Gh]n dfgjLo Ifdtfd} e/ gk/L w/ 5}g .
s[lt;Dkfbgdf
of]Uo / cg'ejL JolSt klxrfg ug{], ltgsf] ;Lk>dsf] pkof]u ug{] / ltgnfO{
sfdcg';f/ bfd lbg] dfldnfdf xfd|f k|sfzsx¿ w]/} kl5 5g\ . o;f] ePsfn] xfd|f
s[ltx¿ slxNo} vf]6d'St ‘lkmlg:6 k|8S6’
x'“b}gg\ .
-k|ult kflIfsdf k|sflzt, @)^#_
&= efUodf 3f]8f
Pp6f syf dnfO{ k6Ss} dg kb{}g, To;}n] la;{g klg ;lStg“ . t/ cfhsf]
k|;ª\udf clns ldNg] vfnsf] 5 of], elgxfn“" M
Psfb]zdf Pp6f wgL algoF“ lyof] . ;of}“ gf]s/rfs/, krf;f}“ sfl/Gbf
/ aL;f}“ ;x/df sf]7L ePsfn] To; algof“sf] wfs b]zb]zfj/;Dd km}lnPsf] lyof] .
s'g} b'Mv lyPg . t/ p;sf ;Gtfg cem} hGd]sf lyPgg\, >LdtL ev{/ b'O{ hLpsL
ePsL lyO{ .
Ps lbg algof“sf] 3/df Pp6f hf]uL cfof] . algof“sL >LdtLn]
hf]uL;“u 76\6f ug{ rfxL . p;n] eLv lbg] srf}/fdf 3f]8fsf] clnslt lnbL NofP/
lbO{ . o:tf] eb\bf 76\6faf6 hf]uL g/fd|/L l/;fof] . hf]uLn] l/;n] emf]“lsP/
eGof]– æt]/f] ue{sf] ;Gtfgsf efUodf efjLn] ;DklQsf] gfddf Pp6f 3f]8f dfq n]lvlbpmg\
.Æ
cfOdfO{n] hf]uLnfO{ lrQ b'vfPsfdf k6sk6s dfkm dfuL . lbPsf] ;/fk
lkmtf{ lng ldNb}gYof] . kfgL kf]lvP ;f]xf]g{ ldN5, jrg kf]lvPkl5 ;f]xf]g{
ldNb}g . cfOdfO{ ;/fksf] ef/L af]s]/ 3/leq k;L .
;do laQ} uof] . algof“sf] 5f]/f] hGDof] . Tof] 5f]/f] hjfg eof] .
algof“ afa'cfdf a"9fa"9L eP clg kl5 ltgLx¿ sfnultn] d/] .
algof“sf] 5f]/fn] afa'n] sdfPsf] ;DklQ hf]ufpg ;s]g . Jofkf/df htf
klg 3f6f eof] . ljZjf; u/]sf gf]s/rfs/x¿n] em'SofP . p;sf kTgL / 5f]/f– 5f]/L
cN5L, sfdrf]/ / kmh'nvrL{ lg:s] . pml;t cGTodf Pp6f 3f]8f dfq af“sL /x\of] .
syfx¿df o:tf] eO/fV5 . o; syfdf s'g} gf}nf]kg 5}g . :s'nsf]
kf7\ok':tsx¿df /fVg ldNg] vfnsf] syf eof] of], clns lzIffk|b klg . jf:tljs
hLjgdf o:tf] sxf“ 36\5 / Û
syf ;lsOxfn]sf] 5}g, of] o;/L cufl8 a9\5 M w]/} jif{kl5 Ps lbg
Tof] hf]uL km]l/ 3'Db}lkmb{} To;} 3/df cfOk'Uof] . algof“ / p;sf hxfgkl/jf/n]
hf]uLnfO{ lrg]gg\, lrGg] s'/} lyPg . t/ pgLx¿n] hf]uLnfO{ rngcg';f/
;Ddfgk"j{s Ps d'7L leIff lbg vf]h] .
hf]uLn] eGof]– æcfh d leIff lnGg“ . cfhsf] /ft dnfO{ ltdLx¿n] 3/df
vfg / jf; b]pm .Æ
algof“n] eGof]– æof]uL dxf/fh Û d ul/a 5' . 3/df Ps dfgf rfdn 5}g . a]n'sf cfPsf kfx'gfnfO{ d
ef]s} s;/L /fv"“ Û cfh d]/f] OHht arfOlbg'xf];\ .Æ
hf]uLn] eGof]– æd cfh ltd|} 3/df jf; a:5' . ltdLn] d]/f] /fd|f]
vflt/bf/L ug'{k5{ . Toqf] wgL afa'sf] 5f]/f] eg]/ oxf“ cfP“, ltdLn] h;/L eP klg
cfhsf] ;f“em dnfO{ / cfkm\gf hxfgkl/jf/nfO{ 6Gg vfglkgsf] Joj:yf u/ .Æ
æof]uL dxf/fh Û of] t d]/f nflu 7"nf] cfkt\ eof] . afa'sf kfnfsf] Tof] wfs,
cfh d Ps dfgf rfdnsf nflu ;f“emsf a]nf s;sf 9f]sfdf rfxf¿“ < xfdLdfq ePsf eP t a? tftf] kfgL vfP/ ef]s} ;'Tg ;SYof}“ ÛÆ
ul/a algof“sf] lzi6 af]nLjrg, ljgozLntf / OdfGbf/ Jojxf/n]
hf]uLsf] dg kUNof] . p;nfO{ algof“sf b'Mvsf lbg ;dfKt ug{] dg eof] .
æltdLl;t 3f]8f 5“b} 5 . cfhnfO{ ToxL a]r]/ sfd rnfpm . 3f]8f a]r,
/ cfPsf] k};fn] ;a}nfO{ cfh Ps lbg 6Gg v'jfpm .Æ hf]uLn] eGof] .
æx] ;j{1 1fgL of]uL dxf/fh Û clg ef]lnb]lv oL hxfg–5f]/f5f]/Ln] s] vfg] < 3f]8f a]r]kl5 ef]lnb]lv ahf/df a]Rg nfg]
;fdfg s;/L nfg] < ahf/df lsg]sf] ;fdfg s]df af]sfP/ Nofpg] < 3f]8}
g/x]kl5 t d]/f] sdfO ul/vfg] ef“8f] /xnf / <Æ algof“n] xft hf]8\b} ?Gr]
:j/df hf]uLnfO{ cfkm\gf] cfb]zdfly k'glj{rf/ ug{ cg'goljgo u¥of] .
æef]lnsf] lrGtf ef]ln ug{] . cfhsf] ;d:of 3f]8f a]r]/ 6f/ .Æ
hf]uLn] algof“nfO{ cfb]z lbof] .
s] u/f];\ algof“ lar/f Û pm lg/fz x'“b} 3f]8f lnP/
l5d]sLsf] 3/df uof] . ;f“em kg{ nfu]sfn]
l5d]sL 3f]8f lsGg tof/ ePg . h;/L eP klg a]Rg' lyof], p;n] csf{] Pshgf
l5d]sLnfO{ cg'/f]w u/]/ lgs} ;:tf] df]ndf Tof] 3f]8f a]lrlbof] . o;af6 cfPsf]
k};fn] hf]uLsf] cfb]zadf]lhd cfjZos rfdn–kL7f], g'gt]n, d/d;nf, ;nfO{–;fa'g
cflb lsGof] . pm Ps kf]sf] ;fdfg / Ps 5ftL kL/ af]s]/ 3/ kmSof{] . To; ;f“em
3/sf hxfgkl/jf/n] hf]uL;“u} c3fp“hL vfP .
algof“ cfkm\gf] 3f]8fsf] dfofn] clg eljiosf] lrGtfn] /fte/ lgbfpg
;s]g . laxfgkv PsemKsf] lgbfPkl5 pm p7\of] .
p;n] cf“vf ldRt} cfkm\gf] 3f]8f af“Wg] u/]sf] ta]nflt/ lg/fz cf“vf
8'nfof] . t/ Toxf“ t csf{] p:t} 3f]8f af“lwO/x]sf] /x]5 . pm 5Ss k¥of] .
hf]uLn] Tof] 3f]8f klg a]r]/ To; lbgsf] aGbf]a:t ug{ cfb]z lbof] . o;/L algof“
lbgx'“ 3f]8f a]RYof] . p;n] ca s'g} Jofkf/ ul//xg'k/]g .
algof“sf hxfgkl/jf/ emg\ cN5L / a]sDdf x'“b} uP, lsgeg] pgLx¿n]
hLjg lgjf{xsf nflu s'g} sfd ul//xg' kb{}gYof] . 3/d"nLsf] efUodf Pp6f
3f]8f n]lvPs} lyof] .
syf ;lsof] . ca d]/f] k|Zg 5, xfd|f jl/kl/ o;/L lbgx'“ 3f]8f a]Rg
kfpg] algof“ 5g\ t < xfdLdWo]s} sf]xL Tof] algof“ xf] ls <
k|Zg cK7\of/f] 5, t/ pQ/ ;lhnf] 5 . dnfO{ nfU5, d]/f] b]zsf] ;/sf/
klg ToxL algof“ xf] . xfdLnfO{ yfxf 5 M oxf“ ePsf] ul/aL a]r]/ slxNo} ;lsg]jfnf
5}g, oxL ul/aL a]r]/ dhfn] xfd|f] /fHosf] u'hf/f rln/x]sf] 5 . clzIff,
s'kf]if0f, s'/Llt, b}jL ljklQ, cljsf; cflb cg]s gfdsf] k'gg{jLs/0fLo 3f]8f
xfd|f] efUodf 5 . xfd|f 3/d"nL xfd|f] of] 3f]8f wgL b]zx¿nfO{ b]vfp“5g\ .
ltgn] h]h:tf] df]n lbP klg xfd|f 3/d"nL :jLsf/ u5{g\ . xfd|f] lgjf{x dhfn]
rn]sf] 5 . efjLn] Pp6f 3f]8f laSgf;fy csf{] 3f]8f lbOxfN5 . slxn] ;+ljwfg;ef,
slxn] åGåJoj:yfkg t slxn] s] gfdsf] 3f]8f efjLn] xfdL hxfgkl/jf/ ;'t]s} a]nf
;'6'Ss ta]nfdf af“lwlbG5g\ . xfd|f 3/d"nL laxfg cf“vf ldRt} To; lbgsf nflu
s:tf] 3f]8f cfOk'Uof] eg]/ ta]nflt/ lrxfp“5g\ . xfd|f] u'hf/f o;}u/L rln/x]sf]
5 .
xfd|f] b]zdf lzIffsf] b'u{lt b]v]/ of] x6fpg bftfx¿ cfp“5g\ .
af]/fsf af]/f k};f lbG5g\ . t/ r'Rr] 9'ª\uf] pxL 6'ª\uf], b]zdf z}lIfs b'/j:yf
eGg] 3f]8f t p:tfsf] p:t} . ljB'tLs/0f eGg] csf{] 3f]8f 5, c7f/f}“ ztfAbLsf]
;}lgs ;ª\u7g / k|lt/Iff Ifdtf 5, Hof]ltifL / wfdLemf“qmLsf] cg';Gwfgaf6
rf]/8f“sf kqmg] k|x/L 5g\, ;8s eGg gldNg] eP klg af6f 5g\, k/Dk/fut s[lif /
kz'kfng, jgljgfz, vfg]kfgL, ;/;kmfO, rkL{, c:ktfn / h]n klg 5g\ . oL xfd|f
/fd|f 3f]8f x'g\ . lognfO{ a]r]/ klg /fd|} /sd leœofpg ;lsG5 . dg{ / dfg{
k"0f{ :jtGqtf;lxtsf] dfgj clwsf/sf] l:ylt, cf“vf lemDSofPsf] x]/]/} ck/fwL
xf]–xf]Og kQf nufpg ;Ifd Gofokflnsf / /flzkmn hf“r]/ gf]s/Ldf lgo'lSt lbg]
;+:yfgx¿ cflb klg /fd|} 3f]8f x'g\ . hLjg:t/, a}ª\lsª ;]jfsf] kx'“r, ;~rf/sf]
pkof]u, zf;g–k|zf;gh:tf s'/fdf ljsf; gx'Gh]n xfdLnfO{ clt sd ljsl;t b]zsf]
bhf{df /fVg ljZj afWo 5 .
clt sd ljsl;t b]zn] caf{}“ 8n/ ;xof]usf] clwsf/ /fVt5 .
otf pBf]u, a]/f]huf/L, ko{6g, k'g?4f/ / k'glg{df{0f gfdsf c¿ y'k|}
3f]8f xfdL;“u 5“b} 5g\ . oL hltk6s a]r] klg k'gM ta]nfdf b]vfkg{] 3f]8f x'g\ .
xfdLnfO{ oL 3f]8f ta]nfdf /x'Gh]n Ps 5fs vfgfsf] cefj slxNo} x'g]5}g .
d t eG5', ca xfdL cem ul/a agf}“, cem b'Mv kfcf}“ . xft}n] r'“8]/
afnL leœofcf}“ . xft}n] vf];|]/ v]tLkftL ug{ yfnf}“ . ;x/ 9fnf}“ . em'qf
yfª\gf–6fnf le/f}“ . /]l8of], 6L=eL= eTsfcf}“, 6]lnkmf]g, oftfoft, pBf]uwGbf
;a} aGb u/f}“ . c:ktfn tf]8f}“, lah'nL lgefcf}“ / :s'n n8fcf}“ . lhGbufgL b'O{
lbgsf] 3fd5fof xf], of] Ps af/sf] h'gLnfO{ xf“;]/ latfcf}“ . lax]j|taGwdf Ps
dlxgf, dl/d/fpdf Ps jif{, Gjf/fg–;/fbdf Ps xKtf / jif{df b;–afx«j6f ;Ktfx
1fgdxfo1h:tf] k'0osfo{df cfkm"nfO{ ;dlk{t u/f}“ . xfdLsxf“ ;ft–cf7cf]6f
gof“ jif{ 5“b} 5g\, ltgdf c¿ ;ft–cf7cf]6f gof“ jif{ kQf nufP/ ykL dgfcf}“ . tLhsf
gfddf Ps dlxgf gfrf}“ . ljZjsdf{ k"hfsf gfddf Ps dlxgf, lzj/flqsf gfddf Ps
dlxgf / kmfu' k"l0f{dfsf gfddf Ps dlxgf efª, wt'/f], uf“hf vfP/ n6\7 k/f}“
. xfd|f kfvfx¿df sf]bf] kmlnxfN5, o;sf] tLgkfg]nfO{ /fli6«o k]o agfcf}“ . afx«}
dlxgf em'df}“ .
ljZj /ldtf x]g{ cfpg]5 . xfdLlt/ b'O{rf/ l;Ssf km]l/ x'/{Øfpg]5 .
rf/f] kmfNbf nlntk'/sf] ;/:jtLs'08sf df5fsf] eL8n] kfgLdfly g} pk|m]/ ;dft]em}“
t“5f8\ / d5f8\ u/]/ xfdL tL l;Ssf l6kf}“ . h;n] e]6\5 Tof] l;Ssfsf] wgL x'g'k5{
. af“sL km]l/ pt} kms{]/ x\jf“x\jf“ /f]cf}“ .
8n/ eml/xfN5 . c¿ s]sf] lrGtf <
@)^& r}q !$, O6x/L
*= /fd|f] ljBfno
clxn] ljBfnox¿df ljBfyL{egf{sf] df};d 5 . /]l8of], l6eL /
kt|klt|sfx¿df ljBfnox¿sf lj1fkg ;'g]/ xfdL /ge'Nndf k/]sf 5f}“ . k|To]s ljBfno
Ps;] Ps /fd|f eP/ xfd|f ;fd' cfO/x]sf 5g\ . o; a]nf b'O{ xf]Og b'O{ ;o
5f]/f5f]/L eP klg x'GYof] eg]em}“ kfl//x]sf 5g\ oL :s'nx¿n] . :s'nx¿ l;“uf/k6f/
u/]/ gfgf /ªsf emG8f kmx/fP/ clg ljBfnokl/;/sf ¿vla?jfdf ;d]t r'g kf]t]/ crDd}
cfsif{s kfl/Psf 5g\ . xfd|f cf“vf of] lemlnldnLn] ltld{/fO/x]sf 5g\ . o:tf]
nfU5 oL ;Kk} :s'nx¿n] :ju{sf] au}“rfaf6 Ps 6'j|mf] oxL“ cf]/fn]sf 5g\ . o:tf]
nfU5 h] xf];\ ca xfd|f ;Gtfgsf lbg cfP Û
cfhrflx“ d}n] xfd|f 5f]/f5f]/Lsf nflu s:tf] lghL ljBfno ;jf{]Qd
xf]nf eGg] ljifodf clnslt 3f]l/P/ b'O{rf/ a'“bf l6k]sf] 5' . logdfly ;DalGwt
:s'nx¿ / cleefjsn] Ps;/f] Wofg lbg'eof] eg] d]/f] p2]Zo k"/f x'g]5 . d}n]
o; n]vgdf sIffsf]7fsf] ;fOh 7"nf] x'g'k5{, aflx/sf] cfjfh gcfpg] x'g'k5{,
5fgf l6gsf] 5 eg] l;lnªsf] Joj:yf x'g'k5{, e'O“ kSsL x'g'k5{, k|sfz / xfjfsf]
Joj:yfsf nflu em\ofn / l;lnªkm\ofgsf] aGbf]a:t x'g'k5{, kmlg{r/ pd]/;'xfp“bf]
x'g'k5{, v]nd}bfg x'g}k5{, kfgL / rkL{sf] kof{Kt Joj:yf x'g'k5{ jf lzIfs
tflndk|fKt / cg'ejL x'g'k5{ eGg] ljifodf n]Vg vf]h]sf] xf]Og, oL t ;fdfGo s'/f
x'g\ ;a}n] eGb} cfPsf, / logdf kl/jt{g Nofpg 7"nf] vr{ klg rflxg] x'G5 .
oxf“ drflx“ lemgfdl;gf tYodfly gh/ k'/\ofO/x]sf] 5' M
!= ;bgljefhg M /fd|f ljBfnodf ljBfyL{x¿sf aLr :j:y
k|lt:kwf{, Pstf, g]t[Tj / cg'ofoL k|j[lQsf] ljsf;sf nflu ;bgljefhg ul/Psf] x'G5
/ tL ;bgsf ;bgg]tfsf] 5gf]6 ul/Psf] x'G5 . ;bgljefhg gePsf] ljBfnodf JolStsf]
;jf{ª\uL0f ljsf;nfO{ dxŒj lbOPsf] x'Gg . kf]xf]/;fn h'g ljBfnodf ;bgljefhg
ul/Psf] lyPg To;af6 xfdLn] cfkm\gf gfgL lemsL csf{] :s'ndf nu] x'G5 .
@= tflnd M aLP8 jf Pd P8h:tf] lzIff;“u ;DalGwt tflndk|fKt
k|wfgfWofks ePsf] ljBfno a]; xf] . olb k|wfgfWofksnfO{ ljBfnod} cfjf;Lo ;'ljwf
5 eg] Tof] cem a];, ljBfnod} a:g] k|wfgfWofkssf] Wofg hltv]/} ljBfnosf] pGgltdf
hfg ;lhnf] x'G5 . k|wfgfWofks pBf]uJofkf/df ;d]t nfu]sf 5g\ eg] pgsf] dfgl;stf
ljeflht eO{ ljBfnon] pgLaf6 ;Dk"0f{ Wofg k|fKt ug{ ;St}g . csf{] :s'n jf
SofDk;df k9fpg] k|wfgfWofksn] :s'nnfO{ kof{Kt ;do lbg kfp“b}gg\ . tflnd gkfPsf
k|wfgfWofksn] hlt;'s} d]xgt u/] klg tflnd kfPsfn] hlt ;kmntfk"j{s sfo{ ug{
;St}gg\ .
#= cWoogzLntf M lzIfssf] :yfloTj / cg'ej Wofg lbg'kg{]
csf{] kf6f] xf] . nfdf] ;do;Dd k9fPsf lzIfsn] aLraLrdf tflnd / gof“ of]Uotf
eg]] yk]s} x'g'k5{ . af;L / e'Q] lzIfsn] cfp“bf] o'usf nflu xfd|f gfgLnfO{ tof/
kfg{ ;St}gg\ g t sf“rf p/G7]pnf s]6fs]6Ln] . o;sf nflu lzIfs cWoogzLn x'g}k5{ .
gof“gof“ lstfa gk9\g] lzIfsn] xfd|f 5f]/f5f]/LnfO{ k9\g'sf] dxŒj / dhf ;Demfpg
;St}gg\ . kt|klt|sfdf uDeL/ ljifodf n]v/rgf n]vL 5kfpg], lstfa n]Vg] / k|z:t
cWoog ug{] clg ;fdflhs ultljlwdf ;lj|mo eP/ nfUg] lzIfsn] g} sIfflzIf0fdf klg
;kmntf k|fKt u5{g\ .
$= k/LIff M dlxg}lkR5] k/LIff lng] / w]/} ljBfyL{ km]n ug{]
:s'n g/fd|f] xf] . jif{df tLgrf/kN6eGbf a9L k/LIff lngfn] :jtM:km"t{ x'g]
l;sfOnfO{ afwf k'/\ofp“5 . w]/} k/LIff glnO{sg klg d"Nofª\sg ug{ ;lsxfN5g\
lg lzIfsx¿n] Û k/LIffåf/f l;sfOnfO{
pTk|]l/t ug'{ v/fa xf] .
%= k|sfzg M jflif{s :dfl/sf lgsfNg] :s'n /fd|f] xf] . t/
Tof] vlr{nf] x'gfn] sDtLdf klg rf/kf“r jif{df PskN6 eP klg :dfl/sf lgsfNg}k5{,
;fgf] / yf]/} ah]6sf] eP klg . kf“r–5 xhf/ vr{ ug{] xf] eg] klg ;fgf]ltgf]
:dfl/sf lgsfNg ;lsxflnG5 . :dfl/sfafx]s x/]s ljBfnon] leQ] klt|sf lgsfn]sf]
x'g'k5{ . o;sf nflu slQ klg vr{ nfUb}g . ljBfyL{nfO{ k|]/0ff lbP k'U5 . Ps ;o
ljBfyL{a/fa/ Ps leQ] klt|sf lgsfNg'k5{ . o:tf leQ] klt|sf jif{df sDtLdf rf/kN6
lg:sg'k5{ . leQ] klt|sf ;fwf/0f sfuhdf xft}n] n]v]/ ldnfP/ 6f“;] klg eOxfN5 .
kl5 :dfl/sfsf nflu log} leQ] klt|sfaf6 /rgf 5fGg] u/]df :dfl/sf ljBfnosf]
ultnf] Oltxf; aGg]5 . ;fKtflxs jf kflIfs ljBfno–;dfrf/kt| k|sflzt ug{] rng w]/}
/fd|f] xf] . o:tf] klt|sf ;fwf/0f kmf]6f]skL k]k/df xft}n] n]v]/ leQfdf 6f“;]
klg x'G5 .
^= nfdf] labf M nfdf] labf glbg] :s'n g/fd|f x'g\ . hlt
w]/} lbg k9fO eof] Tolt g} Tof] ljBfno /fd|f] x'g] xf]Og . labfn] ljBfyL{ /
lzIfs b'j}nfO{ dfgl;s lj>fdsf] cj;/ lbG5 . cf/fd l;sfOsf nflu klg cfjZos 5 .
;+;f/sf /fd|f/fd|f :s'nn] jif{df nuftf/ gAa] lbghltsf] labf lbG5g\ .
&= glhssf] ljBfno M xfd|f 5f]/f5f]/L 3/af6 lx“8]/}
k'lug] ljBfno hfpmg\ . zf/Ll/s / dfgl;s :jf:Yosf ;fy} pgLx¿sf] ;dosf] dxŒjsf
lx;fan] klg :s'na; k|of]u ug'{ a]7Ls 5 .
*= cGo M ljBfyL{nfO{ cltl/St sfo{snfkdf cToGt Jo:t /fVg],
z}lIfs e|d0f / dgf]/Ghgsf] k6sk6s cfof]hgf ug{], g]kfnL efiffnfO{ hf]8 lbg],
cGt/ljBfno ultljlwdf ;s];Dd efu lng] ljBfno /fd|f x'g\ . u[xsfo{df hf]8 lbg],
vfln kf7\ok':tssf] k9fOdf dft| lrGtf ug{] / cª\u|]hL efiffnfO{ dft| hf]8 lbg]
lghL :s'n g/fd|f x'g\ . g/fd|f :s'nn] dfq Hofbf lj1fkg ug{]] / xfd|f] 3/df cfP/
gfgL dfUg] u5{g\ .
xfd|f 5f]/f5f]/L k9\g] :s'ndf dfly pNn]v ul/Psf cf7dWo] slt /fd|f
/ slt g/fd|f ljz]iftf 5g\ < :s'nx¿n] oL /fd|f ljz]iftf yKg vf;} yk vr{
ul//xg'–kb{}g .
—O6x/L, @)^@ j}zfv, >Lhgdt ;fKtflxsdf k|sflzt
(= ;lhnf] 5 ;dfwfg
lxhf] ;aeGbf hf]8hf]8n] zflGtsf] kIfdf a'4 cfpm b]z arfpm eg]/
eujfg\sf] k'sf/f ug{]x¿n] a8f] ;'Gb/ efsfdf zflGtsf] uLt ufO/x], sljtf /lr/x] .
t/ zflGtsfdL g]kfnL hgtfsf nflu tL :j/ ;fx«} ss{z nflu/x] . /]l8of] /
6]lnlehgdf efsf ldnfP/ ufPsf tL uLtn] d'tsf] Gofgf]afx]s s]xL lb“b}gg\ eGg] 1fg
ltgsf k|fof]hsx¿nfO{ ;fx«} k|:6;“u yfxf lyof] . kbf{df lxdfnsf] kmf]6f] /fv]/ /
xftdf /fli6«o emG8f af]s]/ ?Gr] uLt ufp“b}df, k/]jf p8fp“b}df jf s;}nfO{ tyfgfd
ufnL ub{}df zflGt cfpg] lyPg .
;/sf/L ;~rf/dfWoddf d[ts ;'/IffsdL{sf cfl>thgsf] cf“;' k|bz{g
ug'{ t kfv08k"0f{ gf6safx]s s]xL lyPg . 6]lnlehgdf b]lvg kfpg] nf]en] tL
zf]sfs'nx¿;d]t cfkm"nfO{ /fHon] b'?kof]u u/]sf] r'krfk ;lx/x] .
hgcfGbf]ngsf] ck/fh]o tfutn] ltgnfO{ w/fzoL agfO;s]sfn] Tof] s'/f
ck|f;ª\lus nfUg ;S5 . t/ zflGtsf] :yfkgfsf nflu g} lgs} sfd ug'{ af“sL 5 eg]
o;sf] :yfloTjsf nflu sfd ug'{ slt xf] slt af“sL 5 .
xfd|f cufl8 ;+ljwfg;efsf] lhDd]bf/L 5 . hgcfGbf]ngsf 3fOt]sf]
pkrf/ / cfGbf]ng bdg ug{]x?dfly sfaf{xL ug'{ afx]s tTsfn /fHosf] csf{] k|d'v
bfloTjrflx“ nueu ;Q/L xhf/sf] ;ª\Vofdf /x]sf gSsnL k|df0fkt|wf/L …/fi6«;]jsÚ
lghfdtL sd{rf/L, lzIfs k|x/L tyf ;}lgsx¿nfO{ kbd'St u/L ltgsf 7fp“df gof“
pT;fxL o'jf k':tfnfO{ egf{ ul/xfNg'kg{] xf] .
b]zel/sf ;/sf/L cg'bfgk|fKt ljBfnox¿df nueu krf; xhf/ lzIfsb/aGbL
l/St /x]sf jf c:yfoLn] cf]u6]sf xf]nfg\ . ltgdf t'?Gt z}lIfs k|df0fkt|sf]
k|fKtfª\snfO{ ;Q/L k|ltzt / cGo of]UotfnfO{ tL; k|ltzt tf]s]/ :yfoL lzIfs egf{
ul/xfNg'k5{ .
oL b'O{rf/ sfd ug{ a9Ldf tLg dlxgf nfU5 . vfln OdfGbf/ k|lta4tfsf]
vf“rf] 5 . oL sfd ug{ ;/sf/n] jflif{s ah]6df kf“r nfv klg yk ug'{kb{}g . dfly
plNnlvt kbdf ;jf nfv a]/f]huf/nfO{ ;Ddfghgs 9ª\un] /f]huf/L pknAw u/fpg ;Sg]
xf] eg] o;n] ;fdflhs l:y/tf, cdgrog / zflGtsf nflu Pp6f P]ltxfl;s sfo{ x'g]5 .
;/sf/n] olt sfd ul/lbg] xf] eg] To;n] hg;dy{gsf] e]n k|fKt ug{ ;S5 .
x/]s jif{ aLP8 k/LIffdf ;jf{]Rr cª\s Nofpg] b'O{ xhf/ o'jf
ljBfyL{nfO{ ;fdfGo k|lj|mof k'¥ofP/ lzIfs kbdf :yfoL lgo'lSt lbOg] gLlt dft|
agfpg] xf] eg] xhf/f}“ ljBfyL{x¿ st} gcNdlnO{ k9\g sDd/ s:g] lyP . o;} u/L
jfl0fHo, lj1fg, snf, k|ljlw cflb ;Dk"0f{ ljifosf ljBfyL{nfO{ of]Uotf dft|
cfwf/ x'g] u/L /fi6«;]jfsf] cj;/ kfpg] s'/fsf] k|Tofe"lt lbg] xf] eg]
ljZjljBfnosf SofDk;x¿df x'g] cgfjZos / c:j:y /fhgLlt ef]lnb]lv g} aGb x'g]
lyof] eg] o'jfx¿n] ;]jfsf] cj;/ kfpg g;s]df klg c¿ s;}nfO{ bf]if yf]kg{] lyPgg\
. nfu'kbfy{, u'G8fubL{, t:s/L / e|i6frf/sf ljs/fn ;d:of ;dfg cj;/sf] ;Defjgf
gePsf] d'n'sdf a9L x'G5g\ . :j:y k|lt:kwf{, ;dfg cj;/, kf/blz{tf / ;Ddfghgs
hLjgsf] s'g} ;Defjgf gePsf] /fi6«df Ps k|sf/sf] ljb|f]x ;dfKt eP klg csf{]
k|sf/sf] ljb|f]xn] hGd lnOxfN5 .
clxn] klg nueu 5—;ft nfv ;ª\Vofsf] o'jf hgzlSt ljb]zdf /f]huf/Lsf
nflu aflxl/Psf] 5 . To; hdftn] aflx/ sdfpg] cj;/ gkfP/ 3/ kms{g' k/]sf lbg
a]/f]huf/Lsf] ;'/;f d'vn] s;}nfO{ gl;WofO{ 5f8\b}g .
w]/}n] cem} dfcf]jfbL ljb|f]xnfO{ a]/f]huf/ / lg/fz 6fpsf -Frustrated Heads_ sf] cfj|mf]zdft| eG7fg]sf
5g\ . jt{dfg kl/k|]Iodf dfcf]jfbLx?sf] ;z:t| ljb|f]x olt alnof] aGg ;Sg'df
l;ª\u} /fHooGt| g} vf; ju{sf] xftdf k/]sf] / To;n] ;d:t ;fwg;|f]tsf] csNkgLo
¿kdf bf]xg u/]sf] b]lv/x]sf] gof“ k':tfdf pTkGg 3f]/ cgf:yfn] ;aeGbf 7"nf]
sfd ul//x]sf] 5 .
;fdfGotof af3n] dfG5]sf] l;sf/ ub{}g . t/ af3 ha cToGt ef]sfp“5,
To;n] dfG5]nfO{ klg cfj|md0f u5{ . dflg;sf] g'lgnf] /utsf] :jfb kfPkl5 To;
af3n] dflg;afx]s c¿ hLjsf] df;'df :jfb kfp“b}g, Tof] g/eIFL x'gk'U5 . cfh b]zdf
ljb|f]x To:t} g/eIfL af3 eP/ cl3 al9/xg] vt/f a9\bf] 5 . /fHorflx“ klxn]em}“
3fOt] / p;sf hxfgkl/jf/sf] /f]bgj|mGbg xfdLnfO{ ;'gfP/ clg k/]jf p8fP/ pkrf/
u5'{ elg/x]sf] 5 . otf aGb's af]s]kl5 dft| cfkm\gf] s'/f c¿n] ;'Gg] /x]5g\ eGg]
8/nfUbf] r]t g]kfnL o'jfk':tfdf k|j]z u/]sf] 5 .
lxhf] To;} ljb|f]x emg\ kl5 emg\ df}nfp“b} cfPsf] xf]Og . ;/sf/
ljb|f]xLnfO{ cftª\ssf/Lsf] cleof]u nufP/ clg ltgsf] ;j{gfz eO;s]sfn] l56k'6
36gfdf ;Lldt x'g k'u]sf] eGg] cfTd/ltdf /dfO/x\of] . To; …l56k'6 36gfÚsf]
jf:tljs cfsf/ hgtfafx]s s;}n] :jLsf/ ug{ ;s]g . To;}n] cfh ;j{t| nyflnª\u /
tx;gx; 5 . ;d:t pBf]uJoj;fo g} w/fzoL x'g nfu]sf] 5 . lxhf];Dd ;/sf/ clgsfndf
aLp hf]ufpg" eGg] a"9fkfsfsf] ctL{ la;{]/ s/dfly s/ yf]k/]/
pBf]uJofkf/sf] ;fp“ g} vfgdf nfUof] . ef]ln b]vfhfPuf eGg] ;f]rsf] cg'Q/bfoL
;/sf/ ag]kl5 o:t} x'g] xf] .
jt{dfg zf;gk|0ffnLdf slxNo} s'g} e"ldsf gkfPsf, ;Dk"0f{
cj;/af6 jl~rt, ljsf; / ;DkGgtfaf6 c5"t kfl/Psf hflt / If]t|n] dfcf]jfbL
ljb|f]xnfO{ ;aeGbf ;fy lbPsf] 5n{ª\u 5 . To; ju{nfO{ ca km]l/ pk]Iff ug{]
e"n u/]df cfhsf dfcf]jfbLsf] aGb's ylGsP klg csf{] emg\ 7"nf]
ljb|f]xn] hGd lng]5 .
@)^@ h]7 !%, O6x/L
!)= a]gfd] ljBfyL{sf] syf
dlR5Gb| df=lj= s]/faf/L df]/ªdf sIff 5df k9\g] Pp6f ljBfyL{ s]6fn]
3/df uP/ ;'gfP5– …yfxf 5 cfdf, kmnfgf ;/n] dnfO{ lrGg'x'G5 . pxf“n] cfh dnfO{
d]/} gfdn] af]nfpg'eof] .Ú 5ofnL; ;fnsf] c;f]hlt/ To; s]6fn] cfkm\gf] gof“
lzIfsn] cfkm\gf] gfd hfg]sfdf cToGt pT;flxt eP/ ;uj{ of] pknlAw ;'gfPsf] lyof]
3/df k'Ugf;fy . sIff Psb]lv 5 k'u'Gh]n p;sf lzIfsn] p;nfO{ s]6f, km'Rr], n'O/],
Njf“b], l;“ufg] cflb gfdn] dft| af]nfpg] uy{] .
lq=lj=sf cfª\lus SofDk;x¿df dfq xf]Og, w]/}h;f] ;/sf/L cg'bfgk|fKt
ljBfnosf lzIfsx¿nfO{ cfkm"n] k9fO/x]sf w]/} ljBfyL{sf] gfd cfp“b}g .
logLx¿nfO{ y'k|} ljBfyL{ slt sIffdf k9\5g\ eGg] yfxf x'“b}g . cfkm}“n] sIff
lng'kg{] ljBfyL{dWo] sltsf] cg'xf/;d]t ckl/lrt nfU5 sltko lzIfsnfO{ .
s;}s;}nfO{ t ;DalGwt sIffsf] ;j{k|yd ljBfyL{ sf] xf] eGg] ;d]t yfxf x'“b}g Û
@)^@ ;fnsf] P;Pn;L k/LIff kl;{kN6b]lv ;'? x'g nfu]sf] lyof] . d
cfkm\gf ljBfyL{sf] k/LIff k|j]zkq lng k/LIffs]Gb| k'u]sf] lyP“ . s]Gb| /x]sf]
ljBfnosf k/LIffyL{ 5fqfx¿sf] Ps x"n …;/ cfp“m’
eGg] zAb lrRofP/ cf“wLh:t} u/L sfof{noleq k:of] .
Ps
5fqfn] elgg\– …k|j]z sf8 vf]O <Ú
Ps lzIfs xftdf k|j]zkqsf] d'7f] af]s]/ a;]sf
/x]5g\ . pgn] 7"nf] :j/df ;f]w]– …s'g :s'nsf] <Ú
5fqfn] elgg\– …o} ====.Ú
lzIfsn] ;f]w]– …/]u'n/ ls PShfD6]8 <Ú
5fqfn] elgg\– …/]u'n/ .Ú
5fqfn]
cfkm\gf] gfd elgg\ . lzIfsn] ltgsf] cg'xf/ x]/], kmf]6f] x]/] clg cg'xf/
ldn]kl5 k|j]zkq lbP . c¿ 5fqfx¿n] klg cfkm"x¿ lgoldt ;d"xsf atfP .
pgLx¿n] klg cfkm\gf] gfd eg] . kmf]6f] / cg'xf/ le8]kl5 pgLx¿ ;a}n] k|j]zkq kfP
. k|j]zkq s'g} emGem6a]u/ / l56} kfPsfdf ;Gt'li6 af]s]/ tL 5fqf nfu] . 5fqfx¿
uPkl5 sf]7fdf k"j{jt\ zflGt 5fof] .
o;df
5Ss kg'{kg{] s'g} sf/0f gb]lvPnf . tL lzIfs To;} ljBfnosf df=lj= sIff lng]
Psdfq lj1fg lzIfs /x]5g\ . o:tf] ;Ton] d]/f] lzIfs dlyª\un vNalnof] .
cfkm"n] b'O{b'O{ jif{ k9fPsf ljBfyL{sf] gfd hfGg' t stfstf, tL lzIfs t“
s'g ljBfnosf] xf];\ eg]/ ;f]lw/x]sf lyP . ca /]u'n/ xf];\ ls PShfD6]8 k/LIffyL{
xf];\ eg]/ ;f]Wg' t ;fwf/0f s'/f eOxfNof] . cg'xf/ x]/]/ kmf]6f] le8fP/ b'j}
ldn]kl5 dfq kl/rokq lbg] tL lzIfs / ljBfyL{sf] ;DaGw d]/f x]/fOdf ckl/rosf]
gd'gf / cljZjf;sf] k/fsfi7f lyP .
cem
kL8f s]df 5 eg] tL 5fqfx¿ cfkm"nfO{ ToxL ljBfnosf 5fqf elg/x“bf s'g}
ckl/lrtnfO{ h:t} u/L ;xh} pQ/ lbO/x]sf lyP . cfkm"nfO{ lj1fg ljifo k9fpg]
lzIfsn] k6Ss glrGbf ltgdf s'g} b'Mv 5fPsf] b]lvPg . lzIfsnfO{ kmf]6f] / cg'xf/ ldnfg
ug{ ;lhnf] xf];\ eg]/ ltgLx¿ lzIfstkm{ 7Ls;“u kms{Gy] . cfkm\gf 5fqf glrGbf tL
lzIfsdf klg s'g} Unflg lyPg .
o;/L cfkm"nfO{ k9fpg] u'?x¿n] gfdy/ hfGg' t stf xf] stf …t“
slt sIffdf k9\5;\ <Ú …t“ klg oxL :s'nsf] ljBfyL{ xf];\ / <Ú h:tf k|Zgn]
xfd|f ljBfyL{nfO{ af/Daf/ hfgL–ghfgL Joª\Uo, lt/:sf/ / ckdfg ul//x]sf] e]l6G5 .
o:tf Jojxf/n] ljBfyL{sf] l;sfOdf s]slt v/fa c;/ k5{ eGg]df xfdL a]dtna 5f}“ .
o:tf ljifodf s;}n] cg';Gwfg u/]sf] dnfO{ yfxf 5}g .
s'g} klg lzIfsn] ljBfyL{nfO{ lrGb}g eg] To;eGbf 7"nf] lt/:sf/
afnaflnsfsf nflu s]xL x'Gg . lt/:sf/n] lx+;f, 3[0ffefj, k|ltzf]w, lg/fzf,
s'07f, xLgtfaf]w cflb a9]/ pgLx¿df bL3{sfnLg Iflt k'lu/x]sf] x'G5 .
cfkm"nfO{ k6Ss} glrGg] lzIfsx¿ ePsf] :s'ndf a]gfd] eP/ lbgx'“ hfg'kg{]
gfgLx¿sf] dgf]bzf xfdLn] a'em\g'kg{] xf] . jiff}{“ ;“u} /x]/ klg cfkm"nfO{
clncln klg glrGg] lzIfslzlIfsf;“u l;Sg afnaflnsfnfO{ cToGt sl7g x'G5 . ef]lnsf
lhDd]bf/ gful/ssf] cj:yf o:tf] uPu'h|]sf] oyfy{n] cfjZostfcg';f/sf] dxŒj / rrf{
gkfpg' pb]ssf] s'/f xf] .
ljBfyL{af6 s'g} ck]Iff g} gug{], pgLx¿nfO{ sIfflet|
lzIf0fsfo{snfkdf ;xefuL u/fp“b} gu/fO{ Psf]xf]/f] k|nfkdft| cf]sNg], ltgnfO{
lrGg;Dd c:jLsf/ ug{] lzIfs j|m"/, st{JoRo't / xflgs/ x'g\ . t/ o:tf lzIfs
klxrfg u/L ;fj{hlgs ug{] sfddf afnaflnsfsf xs;DaGwL ;+:yf / kt|klt|sfx¿ df}g 5g\
. cem ;/dsf] ljifo t s] eg] logLx¿nfO{ of] klg ;d:of xf] eGg] nfu]sf] b]lvPsf] 5}g
.
sltko kt|klt|sfn] ljBfyL{dfly x'g] s'6lk6nfO{ lnP/ ul/Psf
lemgfdl;gf cWoognfO{ k|d'vtfsf ;fy k|sflzt ug{] u/]sf 5g\ . ;fj{hlgs rf;f]sf]
ljifo eP/ dft| xf]Og afnaflnsfsf] slnnf] dl:tisnfO{ 3fts cfj|md0faf6 arfpg klg
tL kt|klt|sfx¿n] ljBfnolet| x'g] lx+:ff /f]Sg] ;bfzon] To;/L 36gfnfO{ ;fj{hlgs
u/L tL / To:tf lzIfsnfO{ lg?T;flxt ug{ vf]h]sf x'g ;S5g\ . t/ ;fdfGotof lghL
:s'nx¿df ;fd'bflos ljBfnox¿df eGbf ef}lts b08 a9L lbg] ul/Psf] kfOPsf] tYonfO{
s'g} Ps ljBfnosf] lj?4 cfj|md0f ug{ klg o; oyfy{sf] k6sk6s b'?kof]u x'g] u/]sf]
5 .
lghL :s'nx¿df ljBfyL{ / lzIfssf aLr lg/Gt/ ;Dks{, s'/fsfgL / ax;
eO/xG5 . lghL :s'nx¿sf lzIfsn] ljBfyL{nfO{ wfk dfg{], xftkfv'/fdf ;dfTg] cyjf
5'g] klg Hofbf u5{g\ . lghL ljBfnosf ljBfyL{x¿nfO{ lzIfsx¿n] xftdf ;dft]/
8f]/\ofPsf], c“ufnf] df/]sf], af]s]sf], ljBfyL{x¿ lzIfs;“u em'lDdPsf] /
g8/fO{sg bf]xf]/f] s'/fsfgL ul//x]sf] b[Zo k|z:t b]lvG5 . lzIfsx¿n] ljBfyL{sf]
gfd / cGo JolStut ljj/0f hfg]sf x'G5g\ . lgs} lzIfsn] t w]/}h;f] ljBfyL{sf]
x:tfIf/;d]t lrGb5g\ .
ljBfyL{x¿sf] gfd k|of]u ug{] lzIfssf] sfo{df a9L k|efjsfl/tf
e]l6G5 . gfdåf/f lzIfs–ljBfyL{sf aLrsf] kx'“r Hofbf x'g' /fd|f] s'/f xf] .
kt|klt|sfx¿n] oL ;sf/fTds Jojxf/nfO{ 7f8} pk]Iff u/L vfln lzIfsn] ug{]
s'6lk6nfO{ dft| k|sfz kfgf{n] lghL ljBfnosf] tl:a/ oftgfu[x aGg k'U5 . xfd|f
lghL ljBfnox¿sf] l:ylt ;Gtf]ifhgs geP klg oL klt|sfx¿n] lrt|0f u/]em}“ eofjx
5“b} 5}g .
;fd'bflos ljBfnon] x/]s jif{ lzIfsx¿df ljBfyL{x¿sf] gfd hfgf}“
cleofg rnfpg' cToGt h?/L b]V5' d . o;af6 lzIfs / ljBfyL{sf aLr ljZjf;, k|]d,
;fdLKo / ;'/Iffefj a9\5 . s]6fs]6LnfO{ k|]dk"j{s :kz{ ugf{n] pgLx¿df k}bf
x'g] ;sf/fTds k|efjn] l;sfO ;/n, ;/; / l56f] x'g] x'G5 . cfkm"nfO{ ;a}
lzIfsn] lrGg'x'G5 eGg] cfTdljZjf; af]s]sf ljBfyL{n] cg'zf;gfTds uNtL klg sd
u5{g\ .
O6x/L, @)^# h]7
!!= ;kgfsf] Jofkf/
lxhf]cfh xfd|f ;x/x¿df 8fO/]S6 ;]lnªsf Ph]G6x¿ lgs} ;NanfO/x]sf
5g\ . k9fn]vf pkef]Stfx¿sf aLr uP/ logLx¿n] casf] o'u 8fO/]S6 ;]lnªsf] o'u xf]
elg/x]sf 5g\ . pgLx¿n] dfs{]6 Osf]gf]dL km]n x'gnfu]sf] eljiojf0fL ul//x]sf 5g\
lsgeg] dfs{]6 Osf]gf]dLdf larf}lnof cyf{t\ pTkfbs / pkef]Stfsf aLr yf]s
Jofkf/L, v'b|f Jofkf/L / sld;gvf]/x¿ x'G5g\ / lar/f pkef]Stf ;w}“ zf]lift
eO/xg] logsf] bfaL 5 . k|lt:kwf{n] pkef]Stfsf] /Iff ug{ g;Sg], lj1fkgdf x'g]
cgfjZos Jooef/ klg pkef]Stfn] g} Aoxf]g'{kg{] / dfs{]6 Osf]gf]dLdf pTkfbgsf]
7"nf] lx:;f slxNo} pkef]u geO{ v]/ hfg] ts{ klg logsf] 5 .
t/ logn] ;dfhjfbL cy{tGt|em}“ lgof]lht pTkfbgsf] klg s'/f ul//x]sf
5}gg\ g t pTkfbgsf aLr x'g] k|lt:kwf{nfO{ g} logn] c:jLsf/ u/]sf 5g\ . pgLx¿
rflx“ g]6js{ lalhg];åf/f pTkflbt ;fdfgdf lj1fkgvr{ gx'gfn] pTkfbgnfut 36\g uO{
pkef]StfnfO{ ;fdfg ;:tf]df k|fKt x'g] bfaL ul//x]sf 5g\ . lj1fkga]u/ pkef]Stf
;r]t x'g ;St}g eGg] tYonfO{ logn] 7f8} gsf/]sf 5g\ .
ptf sd lzlIft / k'm;{ltnf dflg;nfO{ rflx“ logLx¿ k};f sdfpg ;lsg]
gfgfk|sf/sf ;kgf a]lr/x]sf 5g\ . pgLx¿sf xftdf x'g] kt|klt|sfdf s;n] slt
sdfof], slt ;kmn eof] / sf]sf] g]6js{sf] s'g txdf k'Uof] eGg] k|rf/k|;f/nfO{
;a}eGbf dxŒj lbOPsf] kfOG5 . cfkm\gf] sDkgLn] s'g u'0f:t/sf] slt ;fdfg a]r]/
slt /fh:j lt/\of], s'g b/df ;fdfg laj|mLsf] j[l4 eO/x]sf] 5 eGg'eGbf klg s;/L a9LeGbf
a9L ;b:o yKg] eGg]d} nfu]sf] b]lvG5 .
xfd|f ;x/df cr]n 8fO/]S6 ;]lnª jf g]6js{ lalhg];;DaGwL uf]i7L /
k|rf/sf sfo{j|md rln/x]sf 5g\ . s] ;f“Rr} ca pTkfbs / pkef]Stfsf aLrsf cgfjZos
elgPsf k/Dk/fut tGt'x¿ l5Gg} nfu]sf x'g\ t <
d 7fG5'— clxn] eO/x]sf k|rf/k|;f/ cfly{s j|mflGt Nofpg geO{
pkef]Stfsf] c;Gt'li6sf] zf]if0fsf nflu b]lvG5g\ . clxn]sf] ahf/Joj:yf lgs}
k'/fgf] ePsf] 5 . dfS;{jfbL cy{tGt|n] klg ck]lIft kl/0ffd NofOlbPg . kl/jt{g
dflg;sf] :jfefljs rfxgf xf] . hLjgz}nL, cfly{s lgodx¿ kl/jt{g u/L hLjgdf abnfj
Nofpg] dflg;sf] k|fs[lts rfxgfnfO{ gubdf abNg lxhf]cfh cg]s gfddf / cg]s ;fdfg
lnP/ 8fO/]S6 ;]lnª, g]6js{ lalhg]; jf To:t} k|s[ltsf] sf/f]af/sf Joj;foL ;b:ox¿
3/3/df k'uL gof“ ;b:o agfpg hf]/h'n'd ul//x]sf 5g\ .
logLx¿n] eg]em}“ s/f]8f}“, nfvf}“sf] sld;g af“8\g] k};f sxf“af6
k|fKt unf{g\ t < k};f sdfpg] w'gdf xfdLn] cfkm"dfly x'g] gof“ vfn]
zf]if0fsf ¿knfO{ lrGg ;s]gf}“ eg] ca xfdLnfO{ s;}n] hf]ufOlbg]jfnf 5}g .
xfd|f] cy{Joj:yfdf pTkfbsn] cfkm\gf] pTkfbg ahf/df nUg l8n/ cyf{t\
yf]s ljj|m]tfsf] z/0f kg{'k5{ . cfkm\gf] pTkfbgdf pTkfbgd"No / pkef]Stf
d"Nodf clwstd cGt/ Nofpg' pTkfbssf] afWotf x'g yfN5 lsgeg] a9L d'gfkmf
kfpg] ;fdfgd} yf]s tyf v'b|f Jofkf/Lsf] Wofg c8]sf] x'G5 . o;/L Jofkf/nfO{
lj:tf/ ug{ pTkfbs / pkef]Stfsf aLr plePsf ljj|m]tfn] cToGt 7"nf] gfkmf sdfp“5g\
. 8fO/]S6 ;]lnª jf g]6js{ lalhg];df o:tf l8n/ jf larf}lnof sf]xL gx'g] x'gfn]
pTkfbsn] ;Lw} pkef]Stf;Dd ;fdfg k'/\ofp“5 eg]/ bfaL ul/G5 .
g]6js{ jf 8fO/]S6 ;]lnª Joj;fodf k|To]s pkef]Stf vf; /sd lt/]/
;b:o aGb5 . p;n] Tof] /sd lt/]afkt OR5fcg';f/sf pkef]Uo j:t' kfp“5 . j:t'df
u'0ffTdstf, ;Gt'li6 / jftfj/0fLo ;+/If0f ug{] u'0f cflbsf] bfaL ul/Psf] x'G5 .
t'ngfTds ¿kdf oL ;fdfg ;:tf] kg{] ;d]t bfaL ul/G5 .
t/ o:tf sf/f]af/ ug{]x¿ jf:tljs pkef]Stf vf]Hglt/ gnfuL lrghfg,
gftfuf]tf, l5d]sL / ldt|tfsf] ;DaGwnfO{ pkof]u u/L ;b:otf a9fpg nfu]sf] e]l6G5
. lsg < lsgls ;b:o alg;s]kl5 p;n] df]6f] /sd 8'afPsf] x'gfn] csf{] ;b:o
vf]Hg' gof“ ;b:osf] afWotf x'G5 .
8fO/]S6 ;]lnª Joj;fon] xfd|f b}lgs vf“rfx¿ k"/f ug{ ;fdfgsf]
sf/f]af/ ug'{kg{]df a;La;L s;/L w]/} k};f sdfpg ;lsG5 eGg] cf; dflg;x¿nfO{
laj|mL ul//x]sf] 5 . oxf“ xa{n lrof, ;fa'g, ;]Dk'h:tf Psb'O{ cfjZos ;fdfgsf]
…sf/f]af/Ú ug{ kf“r;ft xhf/ lt/]/ ;b:o agfOG5 . t/ tL ;fdfg d"No
ahf/d"No x]/L kf“r;ft u'gf g} dx“uf klg 5g\ . nfvf}“ sdfpg] nf]edf
g]6js{df k“m;]sf ;b:ox¿ Tof] b]Vt} b]Vt}gg\ .
8fO/]S6 ;]lnª Joj;fo cy{zf:t|sf s'g} gof“ lgoddf cfwfl/t 5}g .
o:tf] sf/f]af/df pkef]Uo j:t' 9'jfgL vr{ / lsga]r emGeml6nf] x'gfn] OdfGbf/
k|of; u/] klg jf dflg;x¿nfO{ zf]if0f ug{ gvf]h] klg of] l56} c;kmn x'g]5 .
xfd|f sfg'gL k|fjwfgx¿ sdhf]/ 5g\ . b08xLgtf xfd|f] b]zsf]
ljz]iftf xf] . /fhgLlts emd]nfdf b]z km“;]sfn] …lemgfdl;gf sfg'gÚ agfpg] jf
nfu' ug{] km';{t s;}nfO{ 5}g . xfdLsxf“ Aofª\s / ;xsf/L ;+:yf;d]t s/f]8f}“ s'DNofP/
efUg ;S5g\ . nfvf}“nfO{ ;b:o agfP/ s/f]8f“}sf] ;kgf a]Rg] oL 8fO/]S6 ;]lnªsf
sf/f]af/stf{ efUb}gg\ eGg] Uof/]G6L lng] sf] <
xfd|f] ahf/df wgL pkxf/ sfo{j|md, uf]N8 Sj]:6 / o:t} gfdsf ;of}“
sf/f]af/x¿ b]zel/ km}lnP, ;~rfnsx¿n] ;kgf a]r]/ caf}“{ sdfP, sf]xL efu] clg
s;}n] t efUg klg k/]g .
;j{;fwf/0f 7luP . lhDd]bf/L s;}n] lnPg .
sltn] sfg'gL :jLs[lt lnPsf lyP, sltn] Tof] klg lng cfjZos 7fg]gg\
t/ ltgsf] 7uLnfO{ s;}n] afwf k'/\ofPg . cfh xfd|f cufl8 cfPsf 8fO/]S6 jf cGo
gfdn] cfPsf Joj;foLx¿ ltg} lxhf]sf 7ux¿sf gof“ cjtf/x¿ dft| x'g\ . logLdWo]
sltn] sfg'gL dfGotf dfUg] emGem6;Dd u/]sf 5}gg\ eg] sltn] sf/f]af/ btf{ t u/]sf
5g\ sfd cs{} ul//x]sf 5g\ .
sf/f]af/ btf{ x'“b}df tkfO{“ g7lug] Uof/]G6L x'“b}g . xfd|f 3/3/df
cfP/ ;kgfsf] ;'Gb/ :ju{ af“8\g tlD;g]x¿;“u s] 5 < lsg ltgLx¿ Tof] :ju{
cfkm}“ pkef]u gu/L tkfO{“nfO{ ;'Dkg s/ ul//x]sf 5g\ <
d}n] b]v]ef]u]sf] / ;a}eGbf ;lhn} a'lemg] s'/f] s] 5 eg] oL
8fO/]S6 ;]lnªsf sf/f]af/stf{n] tkfO“{af6 krxQ/ ?lkof“ lnP/ kGw| ?lkof“sf] ;fdfg
/ ;f7L ?lkof“sf] ;kgf a]Rg] x'gfn] eflu/xg' klg cfjZos 5}g t/ sdfpg] xtf/df
logLx¿n] efu]sf] gf6s ug{]5g\ clg ef]lnkN6 xfd|} ;x/df csf{] ;kgf a]Rg] bf]sfg
vf]Ng]5g\ .
d}n] b]v]sf] csf{] / 8/nfUbf] kIf s] eg] xfdLsxf“ 3/3/df uO{
dfUg], k|];/ s's/, 5ftf cflb dd{t ug{] / cGo pkef]Uo ;fdfg a]Rg] rng 5 .
ufp“3/df ufO{uf]?, v;Laf]sf, s'v'/f lsGg] clg g'g, sk8f / ef“8fs'“8f a]Rg]x¿
3/3/ 8'N5g\ . ltgs} e]ifdf rf]/8f“sf klg 8'Ng kfp“5g\ . o;/L cgfjZos dflg;nfO{
3/let| / sltko cj:yfdf 3/jl/kl/ klg 3'Dg lbg' cToGt vt/f xf] . 8fO/]S6 ;]n, gof“
pTkfbgsf k|df]6/ jf k|lzIffyL{ ag]/ xfd|f ufp“3/ / ;x/df rf]/8f“sf ;d]t 3'Dg
yfn]sf 5g\ . pgLx¿sf] p2]Zo xfd|f] 3/df cfP/ xfd|f] cfly{s x}l;ot, kfl/jfl/s
l:ylt / ;'/Iffsf] af/]df cWoog ug{' / df}sf ldnfP/ rf]/L8s}tL ug'{ x'G5 . d t
o:tf Joj;foLnfO{ 6f]njf;Ln] ;Nnfx u/L 6f]nd} k:g gkfpg] lgod agfpg'k5{ eG5' .
d OdfGbf/ Joj;foLx¿nfO{ Jofkf/ ug{] l;lN;nfdf dflg;x¿sf 3/3/ ghfg
klg cg'/f]w ub{5' . 8fO/]S6 ;]lnª jf o:tf vfn] sf/f]af/n] ;dfhdf c;'/Iff,
rf]/L8s}tL / kfl/jfl/s uf]kgLotf eª\u x'g] cflb vt/fnfO{ dnhn u5{ .
@)^# h]7 !), O6x/L
!@= rf]/L–8s}tLsf] d'Vo lg;fgf
hLpdf rf/kf“r tf]nf ;'g le/]kl5 xfd|f dlxnfx¿ cfkm"nfO{
k"0f{ JolSt ePsf] 7fGb5g\ . lxhf] lz/df cg]s /ª9ª\usf lrD6L / lz/aGbL,
sfgdf vfnvfnsf d'Gb|L, gfsdf a'nfsL, km'nL, 3f“6Ldf ltnx/L, gf}u]8L, xftdf
afnf, afO“, r'/f, cf}“7L, c;kmL{, uf]8fdf sNnL, kfph' cflbn] gf/Lhflt ;'zf]let
x'Gy] . To:tf ;'zf]egn] xfd|f] gf/Lju{ / xfd|f] hflt g} olt kl5 k/]sf] xf] eGg]
r]t vf]Ng]x¿ g} clxn] emg\ cg]s l8hfOgsf g]sn];, 6k, s'G8n, ofln{ª,
dª\un;"t|, a|f;n]6, lSnk, lrD6L, laRr', kfph' / gfd hfg]/} g;lsg] u/uxgfn]
l;“ufl/G5g\ / dª\l;/sf] ;'Gtnfsf] af]6 em} kx]“nk'/ eP/ ;8sdf lx“8]sf b]lvG5g\
.
let| vf]j|mf] dflg;n] aflx/ el/nf] kfg'{kg{] x'G5 . 6fpsflet| lubL
x'g'kg{] 7fp“df lnbL x'g]x¿ g} ;ef;Dd]ng, rf8af8, cfkmGt / kfl/jfl/s hd36df Ps ef/L
;'grf“bL gaf]sL pkl:yt x'g ;/d dfG5g\ . cfkm\gf] If]t|df ljz]if klxrfg agfPsf
;Ifd dlxnfx¿ slxNo} uxgfsf] 5ftf cf]8]/ ;dfhsf cf“vfsf] 3fdaf6 aRg vf]Hb}gg\ .
xfdLn] a'em]sf 5f}“ ls w]/} 3/fo;L tgfj / snxsf] d"n ;'grf“bL
xf] . ;'grf“bLn] ;fdflhs c;Gt'li6, rf]/L8s}tL / 7uLnfO{ an lbG5 . x/]s 3/df
s]xL g s]xL dft|fdf ;'g x'g] ePsfn] rf]/x¿nfO{ To;n] ;w}“ nf]EofO/x]sf] x'G5 .
k};f rf]g{eGbf ;'g rf]g{ w]/} ;lhnf] x'G5 . tkfO“{ k};f eP s;}n] gb]Vg] u/L
n'sfpg'x'G5, tkfO{“ k};f eP klg geP klg cfkm\gf] cj:yf k|s6 ub{} lx“8\g'x'Gg .
t/ ;'gsf] dfdnfdf s'/f cs{} 5 . ;'g n'sfP/ /flvGg, Tof] b]vfpgs} lgldQ lslgG5 .
To;f] x'gfn] rf]/n] tkfO{“sf] ;fydf ePsf] ;'g rf]g{ k|z:t ;do / df}sf kfp“5g\ .
;'g k};fh:tf] t'?Gt} s;}nfO{ ltg{] jf lbg] eGg] s'/f gx'g] ePsfn] PskN6 ;fydf
;'g leg{]n] csf{] cj;/df le/]/ cfpg] s'/fdf rf]/x¿ k|:6 x'G5g\ .
xfdL ;+;f/s} gDa/ Ps ul/a hflt . xfdLn] cfkm";“u ePsf] PsPs
k};f art u/L pTkfbgsfo{df nufpg'kg{] xf] . t/ xfdL b'O{ k};f hf]ufpg ;Sof}“ eg]
kTgLsf nflu uxgfdf nufgL u5f{}“, clg hLjge/ rf]/x¿;“u df5f]df5f] Eofu'tf]
v]N5f}“ . xfd|f] /fi6«df lelt|g] wgdWo] ;'gsf] lx:;f 7"nf] 5 . of]
cfTd3ftL cfly{s Jojxf/ xf] .
xfd|f] r]tgf cem} k'/fg} 5 . /fhgLlts kl/j]z ablnP/ sxf“sf] sxf“
k'lu;Sof] t/ xfd|f] cfly{s ultljlwsf] p2]Zo cem} lgjf{xd'vL 5 . a}ª\s, ljQLo
;+:yfdf ¿lkof“ art ug'{kg{]df xfdL b'O{ 6'j|mf ;'g lsgL 3/jfnLsf] hLpdf af]sfP/
/dfpg vf]lh/x]sf x'G5f}“ .
xfd|f gf/Lx¿n] ha;Dd uxgfsf] nf]e ul//xG5g\ ta;Dd logLx¿ canf g}
elgg nfos /xG5g\ . ;fydf krf;f}“ xhf/ ?lkof“ kg{] ;'g k|bz{g ub}{ lx“8]sf
cfOdfO{x¿ s;/L ;f“emlaxfg 3/aflx/ lg:sg ;S5g\ <
:yfgLo dft| xf]Og, nfdf] b"/Lsf lbjf / /flt|a;x¿ hª\undf
/f]Sg] n'6]/fx¿sf] d'Vo cfsif{0f ;'g x'G5 . b;hgf dlxnf oft|L /x]5g\ eg] kGw|
tf]nf ;'g t e]6\6fOxfN5g\ . cyf{t\ clxn]sf] efpn] klg sDtLdf b'O{ nfv c;L–gAa]
xhf/ t Ps} 7fp“df ;xh} n'l6G5 .
;/sf/n] ;'g gnufcf}“ eg]/ ;~rf/dfWodx¿df k|rf/k|;f/ ug'{kg{] xf] .
;fdflhs c;'/Iffsf] Ps k|d'v sf/0f ag]sf] o; ;'gnfO{ gf/Lju{sf] hLpaf6 lemSg'
cfjZos ePsf] 5 . ;'g nufP/ lx“8\g]x¿nfO{ k|x/Ln] af]nfP/ ;DemfOa'emfO u/]/
xfd|f dlxnfx¿nfO{ ;'ga]u/sf ;'Gb/L agfpg' ;fdflhs ;'/Iff / cdgr}gsf nflu cfjZos
5 .
;'grf“bLsf] rf]/L8s}tL Go"gLs/0f ug{ ;'grf“bL btf{k|lj|mof
;'? ug{ l9nf] eO;s]sf] 5 . g]kfnel/df slt ;'g 5, vf; ;dofjlw lbP/ To;let|df ;a}
btf{ ug'{kb{5 . ;lsG5 eg] ;'grf“bLsf] btf{ klxnf] k6ssf nflu gu/kflnsf / uflj;
sfof{nodf lgMz'Ns jf cToGt ;fgf] z'Ns lnP/ ug{], To;f] ug'{ Jofjxfl/s x'Gg eg]
btf{ ePsf ;'grf“bL Joj;foLaf6 k|df0fkt| lbg] . To;kl5 ;'gsf uxgf agfp“bf,
a]rlavg ubf{ / n]gb]g ubf{ ;|f]t gv'n]]sf] ;'g ePdf rf]]/Lsf] dfGg'kg{] sfg'g
agfpg'k5{ . hUufhldgsf] wgLk'hf{ ePh:t} ;'grf“bLsf] klg alnof] k'hf{ agfpg'k5{
. o;f] ug{ ;lsof] eg] ax'd"No wft'sf] rf]/L8s}tL 36\g]5 .
@)^# c;f/ !*, O6x/L
!#= df:6/sf] 58L
JolStnfO{ 8/t|f; b]vfP/ p;af6 ck]lIft Jojxf/ u/fpg] tl/sf lx+;f
xf] . lx+;fa]u/ hLjg c;Dej 5 . dfgjOltxf; lx+;fs} sxfgL xf] . lx+;fa]u/ ;EoeGbf
;Eo ;dfh klg rNg ;St}g . dflg;nfO{ ;DemfOa'emfOaf6 ck]lIft Jojxf/ u/fpg ;w}“
;Dej ePsf] eP lsg k|x/L rflxGYof], lsg ;}GozlSt rflxGYof] < ljZjsf
s/f]8f}“sf] ;ª\Vofsf k|x/L / ;}lgsx¿sf ;6\6fdf ljz]if tflnd lbP/
;Demfpg]—a'emfpg] s'zn sfplG;n/x¿ lgo'St ug'{ lg Û b;f}“ sfpG;]lnª ljZjljBfnox¿ x/]s b]zdf v'nfpg' lg Û
ts{zlSt, a'l4zlSt / ljj]szlStsf] c;kmntfkl5 j|m"/zlSt (Brutal Force) ;fd'Gg] b]vfk5{ .
j|m"/zlSt cr"s c:t| xf] . j|m"/zlSt p2]Zok|flKtsf nflu rf]/af6f]
xf] .
afns hGdgf;fy 1fgL, ck/fwL jf b'i6 s]xL x'“b}g . l;4fGttM ck/fwL
jo:sx¿nfO{ ;d]t zf/Ll/s b08 lbg' cdfgjLo elg/x]sf a]nf lgbf{]if afnaflnsfn]
cgfxsdf s'6fO gvfpmg\ eGg] ck]Iff ug'{ hfoh 5 . lzIfsx¿af6 ;+od, ;+jfb /
;DemfOa'emfOsf] ck]Iff ug'{ lzIfsju{k|lt ul/Psf] cfzfe/f];f / Psvfn] cfb/efjsf]
;ª\s]t xf] . s'g} klg cleefjsn] cfkm\gf gfgLx¿ s'6]/ tx nufOof];\ eg]/ ljBfno
k7fPsf x'“b}gg\ .
t/ ljBfnox¿ xfd|f] ;fdflhs hLjgs} Ps c+z x'g\, :ju{sf 6'j|mf
xf]Ogg\ . To;f] ePsfn] ljBfnolet| afnaflnsfdfly x'g] lx+;f klg dfgj;d'bfolet|sf
cGo ;fdfGo Jojxf/em}“ g} x'g\ . afnaflnsf lunf] df6f] xf]Ogg\– ltgLx¿ JolSt
x'g\, Pp6f k"0f{ dfgjsf] ¿kdf ;+:s[lt, rfnrng, ?lr, /x/, s'07f, 3[0ff,
k|]d, O{iof{, k|lt:kwf{nufot ;Dk"0f{ u'0fo'St dfgj x'g\ . s]6fs]6LnfO{
lunf] df6f] / lzIfsnfO{ s'dfn] 7fGg' ck"0f{tf dft| xf]Og unt g} xf]– cfhsf
gfgLx¿n] lzIfsaf6 dft| gl;sL 3/kl/jf/, ;~rf/dfWod, ;fyL;“uLnufot cg]s ;|f]taf6
cfkm"nfO{ lgdf{0f ul//x]sf x'G5g\ . o;/L afnaflnsfsf] l;sfOsf] Ps ;fgf]
lx:;f dft| lzIfsaf6 k|fKt x'G5 . ljBfno ;dfhs} ;"Id ¿k ePsfn] ;dfhdf x'g]
k|To]s Jojxf/ s'g} g s'g} ¿kdf Toxf“ klg k|s6 x'G5g\ .
ef/tsf] gof“ lbNnLdf PsfpGg ;fnlt/ 36]sf] / g]kfnsf k|d'v
kt|klt|sfdf ;d]t 5flkPsf] 36gf oxf“ pNn]v ug'{ k|f;ª\lus x'G5– s]hL sIffdf
k9\g] cfkm\gL 5f]/Ln] Forty sf] :k]lnª Fourty n]v]sf] emf]“sdf Pp6L cfdfn] rf/kf“r tNnfdflysf] cfkm\gf]
em\ofnaf6 5f]/LnfO{ aflx/ km\oflnlbOg\ . Tof] aRrL dl/uO{ . l;sfpg slt sl7g
/x]5 < l;sfpg] tLj| OR5f hfu]sf] a]nf aRRffn] l;Sg ;s]g eg] slt s8f kL8f
x'g] /x]5 Û cfkm}“n] hGdfPsL 5f]/Ln] gfy] Forty n]Vg ghfGbf :jod\ cfdfn] dfg{;Dd
;Sg] u/L slt eofgs dfgl;s c;Gt'ng x'“bf] /x]5 Û Pp6f lzIfs eP/ x]g'{xf];\ t, x/]s lbg cfkm"n] dfofk|]d u/]/
l;sfpg vf]h]sf] afnsaf6 ck]Iff k"/f gx'“bf dflg; s;/L ljlIfKt x'g k'Ubf] /x]5 <
xfd|f ljBfyL{x¿sf] z}lIfs pknlAw:t/ sd 5, o; c;kmntfaf6 lzIfsnfO{
slt dfgl;s cf3ft kbf{] xf]nf < lgs} b]zdf jif{df gAa] lbghlt ljBfnox¿ nuftf/
aGb u/L lzIfsnfO{ dfgl;s lj>fdsf] Joj:yf ul/G5 . o;n] lzIfssf] dgdl:tisdf
k/]sf] cf3ft lgsf] eO{ k'glg{df{0f ub{5 eg]/ lzIffdgf]lj1fgn] l;kmfl/;
u/]cg';f/ nfdf] labf lbg'k/]sf] xf] . t/ xfdLsxf“ o:tf] nfdf] labf slxNo}
lbOGg, cem lghL ljBFnox¿df t lzIfsx¿n] lgs} sd labf kfp“5g\ . kl/0ffd:j¿k obfsbf
cjfl~5t 36gf eO/xG5g\ .
nfdf] labf glbgfn] lzIfs la:tf/}la:tf/} dgf]/f]uL aG5 . lzIfsnfO{
lg/Gt/ Hofbf sfd u/fpgfn] slt 3fts x'G5 eGg] tYo o;af6 5n{ª\u x'G5 . Pp6f
sIffdf ;ohlt ljBfyL{ /flvlbg], lbgsf] 5 lkl/o8 k9fpg nufpg], tflnd, dgf]/~hg
cflb s'g} cj;/ glbg] clg 3/]n' lx+;f, ;fdflhs–/fhgLlts lx+;fk|ltlx+;fsf] gd'gf
ag]sf] o; b]zdf …gfgLx¿nfO{ ;DemfP/ k9fÚ eg]/ pkb]z lbPsf] e/df s;}sf]
Jojxf/kl/jt{gsf] ck]Iff /flvG5 eg] Tof] ;aeGbf 7"nf] d"v{tf xf] .
xfd|f lzIfsx¿sf] cfly{s–;fdflhs x}l;ot nfhdbf{] u/L sdhf]/
kfl/Psf] 5 . To;af6 pgLx¿df k}bf x'g] s'07f, lg/fzf, eo / cfj|mf]z slnnf
gfgLx¿df s'g} g s'g} ¿kdf vlgg] k|:6 5 . xfd|f gfgLx¿nfO{ To; vt/faf6 hf]ufpg
;j{k|yd lzIfsnfO{ ;Gt'i6 / k];fk|lt ;dlk{t u/fpg ;Sg}k5{ . lzIfsx¿ ufO{
xf]Ogg\, ufO{nfO{ v'6\6f af“w]/ b'x]em}“ lognfO{ b'[x'g ;lsGg . xLgtfaf]w,
lg/fzf, kL8f, ckdfg, c;'/Iff, tgfj / t'ngfTds ¿kdf cefjsf] hLjg lhO/x]sf xfd|f
lzIfsx¿nfO{ pkb]z xf]Og pkfo rflxPsf] 5 . x/]s lzIfsnfO{ yfxf 5 o; ;+;f/df
;[li6stf{ a|x\dfsf] sxL“ k"hf x'Gg, ;+xf/s lzjhLsf] dft| k"hfcf/fwgf
eO/x]sf] 5 . ;+xf/ ug{]nfO{ dft| k"hf ug{]x¿sf] ;dfhdf ltgsf 5f]/f5f]/Lsf]
;+xf/df lzIfsn] cfkm\gf] sNof0f b]Vg'kYof]{, wGg xfd|f lzIfsx¿sf] b[li6sf]0f
To:tf] 5}g .
lzIfsnfO{ x]g{] a]nfdf ;dfhn] cfZro{hgs 9ª\un] bf]xf]/f] dfkb08
ckgfO/x]sf] 5 . ha pm ljBfnolet| k:5 u'? a|x\df, u'? lji0f' / dx]Zj/ eGb} p;af6
Ps ;j{1, ;j{zlStdfg\ b]jtfsf] e"ldsfsf] ck]Iff ul/G5 t/ ha pm ljBfnoaflx/
lg:sG5 p;nfO{ s'zn hLjgb[li6 gePsf] Ujf“h] / cJofjxfl/s, lg/Lx, b'a{n 7flgG5 jf
agfOG5 . p;nfO{ ;~rf/dfWod, ;flxTo / rnlrt|x¿df c;kmn, cs'zn, d"v{ /
xf:of:kb rl/t|sf] ¿kdf lrlt|t ul/G5 . ;dfhsf ;aeGbf d"v{ / b'i6x¿
lzIfsnfO{ pkb]z lbg cl3 ;l//x]sf x'G5g\ . /fd|f] b[li6 /fVg] elgg]x¿df klg
lzIfsk|lt bfofdfofeGbf cyf{]s b]lvGg . o:tf] bf]xf]/f] dfkb08n] ;aeGbf
b"/ufdL Iflt ;;fgf afnaflnsfdfly kl//x]sf] x'G5 .
o; n]vsf] cfzo ljBfnosf sf]7flet| s'6lk6 ug'{ lzIfssf]
ljz]ifflwsf/sf] ljifo xf] eGgsf nflu xf]Og a? o; b'Mvb ;Tosf] ;fy{s / k|efjsf/L
pkrf/sf] vf]hL ug{ l9nf] eO/x]sf] 5 eGgsf nflu xf] . …bzjiff{l0f tf8o]t\Úsf]
;+:s[ltdf af“lr/x]sf] /fi6«df bftfx¿nfO{ v';L kfg{sf nflu afnclwsf/sf] /fu
cnfKt} lx+;fsf gfosx¿af6} lzIfsx¿sf] xftaf6 PsfPs 58L vf]:gfn] afnaflnsfdf
cg'zf;gxLgtf / ljrng cfpg] vt/f x'G5 . tkfO{“ slxNo} lzIfssf] sIffsf]7flet| k:g
;Sg'x'Gg . lzIfsn] cfkm\gf] 58L vf]l;Pkl5 lhDd]bf/L klg vf]l;Psf] dx;'; u/] eg]
tkfO{“n] ltgnfO{ lhDd]bf/Lrflx“ ltdL;“u} 5f8]sf] 5' eg]/ ;Demfpg lgs} ufx«f]
knf{ .
a]nfa]nf ljleGg ;~rf/dfWodx¿df lzIfsnfO{ 3f]/ ckdfg ug{] efiff
k|of]u ub{} p;sf] xftsf] 58L vf]:g'kg{] ts{ p/flnG5 . lzIfssf xftsf] 58L
lzIf0f;“u c;DalGwt dflg;nfO{ vf]:g k7fpg'eGbf lzIff;“u} ;DalGwt kIfn] p;nfO{
k|lzlIft u/L :jod\ Tof] nf}/f] kmfNg tof/ u/fpg' h?/L 5 . lzIfsaf6 clx+;fsf]
ck]Iff ug{] t/ p;nfO{ rflx“ rf/}lt/af6 j|m"/ cfj|md0f ug{] <
cfw'lgstf / afnclwsf/sf] lgaf{w pkef]usf] gfddf lzIfsx¿sf] dfgdb{g
cr]n v]tLs} ¿kdf km:6fPsf] 5 . dof{bfxLg, nfl~5t / k/flht lzIfs;“u s'g} ;fdYo{
af“sL /xGg / To:tf >LxLg lzIfsn] cfp“bf] o'u em]Ng;Sg] eljiosf gful/s pTkfbg
ug{ ;St}gg\ . ;fgfltgf e"n ug{] lzIfsx¿nfO{ ltnsf] kxf8 agfP/ kt|klt|sf /
cGo ;~rf/dfWoddf a]OHht ug'{ s'6lk6eGbf 3fts lx+;f xf] / k|ltlx+;fdf
afnaflnsfsf] l;sfO / cfr/0fk|lt lzIfs lgM:k[x aGg k'u] eg] To; df}g lj/f]wsf]
Iflt lx;fa ul/g;Sg] u/L eofgs x'g]5 .
– O6x/L, @)^@ c;f]h
!$=
cfdfsf] ;f]wLvf]hL
k|Zg M sf7df8f}“ s'g
c~rndf k5{ <
plbtgf/fo0f emf M u08sL c~rndf .
g]kfnsf gful/s,
g]kfnd} hGdL, x'sL{, a9L ;ª\uLtIf]qdf k;L Ps /fli6«o :t/sf] snfsf/df bl/O{
sdfpg ef/t k;]sf k|l;4 ufos plbtgf/fo0fn] g]kfn 6LeLnfO{ lbPsf] Ps cGtjf{tf{df
lbPsf] o:tf] nfhdbf{] pQ/n] w]/}nfO{ 5Ss} kf¥of] . s;}n] pgL a;f{}“b]lv ef/t
k|jf;df /x]sfn] pgsf] g]kfn;DaGwL ;fdfGo1fg 36]sf] eg] t s;}n] Ps s'k'qsf]
clego xf] ;d]t eg] .
t/ plbtgf/fo0fnfO{ ef/tdf ePsf]
b]Vg' jf gf6s u/]sf] 7fGg' xfd|f] b[li6xLgtf xf] . pgL t cs{} ;+;f/df 5g\ M
uLt;ª\uLtsf] ;+;f/df .
b|f]0ffrfo{n] ch'{gnfO{ clGtd
k/LIffdf Pp6f r/f] lg;fgf tfSg eg]kl5 s] b]Vt} 5f} egL ;f]Wbf pgn] lbPsf] hafkm
xfdLn] slxNo} la;{g'x'Gg . To:tf] Psb[li6 geO{ s;}n] tfs]sf] 7fp“df xfGg ;St}g
. h;n] …d xh'/nfO{ b]Vt} 5', jl/kl/ d]/f sf}/j / kf08j efOx¿nfO{ b]Vt} 5',
jl/kl/ c¿ y'k|} s'/f b]Vt} 5' / ¿vsf] xf“ufdf ePsf] r/f] klg b]Vt} 5'Ú eg]
ltgnfO{ u'? b|f]0ffrfo{n] nIo bfUg} lbPgg\, ;St}gg\ eg]/ . plbtgf/fo0f
ufog;+;f/sf ch'{g x'g\ . pgn] ch'{gn] em}“ cf“vf]afx]s s]xL b]v]gg\ eg] xfd|f]
u'gf;f] /xg'x'Gg . uLt;ª\uLtsf] b'lgof“df /dfO{/dfO{ bzsf}“ ;fwgf / Wofg ugf{n]
pgn] afx\o b'lgof“ la;{]sf] kf] xf] ls < pgL sf7df8f}“sf] jfUdtL–lsgf/d}
a;]/ Tolt ;dk{0fefjn] uLtdf nflu/fv]sf eP klg pgsf] pQ/ To:t} vfnsf] x'g ;SYof]
ls Û 3f]/ ;fwgf / ;Dk"0f{ ;dk{0fa]u/
sf]xL klg plbtgf/fo0f aGg ;St}g .
d cfkm\gf] ljBfyL{hLjgdf cfkm\gf]
;fdfGo1fgdfly lgs} uj{ uy{]“ . obfsbf k'/:sf/ klg kfp“y]“ xflh/L hafkmdf .
xflh/L hafkm eg]kl5 x'?Ss} x'G5' cem} . …sf}g ag]uf s/f]8klt…, …5Kk/ kmf8 s]Ú,
…sdhf]/ s8L sf}gÚ h:tf ef/tLo sfo{qmddfq xf]Og …df:6/dfOG8 OlG8ofÚ, …gub kf“r
nfvÚ, …PnhL lSjhÚ h:tf b]zLljb]zL ;fdfGo1fg k|ltof]lutfdf lgs} ?lr /fVy]“,
/fV5' cem} . t/ oL jfSo n]lv/x]sf a]nf cfkm"nfO{ k|x/Lsf] P;P;kLnfO{
g]kfnLdf s] eGg'k5{ yfxf 5}g, dfnlbE;sf] d'b|f s] xf] yfxf 5}g / s~rghª\3fsf]
prfO klg yfxf 5}g . ;]gfsf] sg{]n / dxf;]gfgL Ps} kb xf] eGg] s'/f] ev{/} Pshgf
sg{]n dfl/“bf dfq} yfxf eof] . dxŒj glbOPsf] If]q;DaGwL hfgsf/L sxf“ lbdfudf
/lx/xG5 / <
;g\ @))) sf] Toqf]
ce"tk"j{ cf]nlDks v]n cfkm\g} b]zdf eO/x]sf] 5 eGg] s'/f tL; k|ltzt
cd]l/sLx¿nfO{ yfxfkQ} lyPg Û ;+;f/sf s/f]8f}“
dflg;nfO{ g]kfn eGg] b]z 5 eGg] ;d]t yfxf 5}g . cfwfeGbf a9L ef/tLonfO{
cfkm\gf] /fi6«efiff lxGbL cfp“b}g .
s]xL jif{cl3 sf7df8f}“df /x“bfsf]
s'/f] xf], Pshgf s/f]8klt Pjd\ ;/sf/L pRr clws[tsL >LdtLhL;“u ukmufkm x'“b}
lyof] . k|;ª\ujz pgn] …;/sf] 3/r}“ sxf“ kf] /] <Ú eg]/ ;f]lwg\ . sf7df8f}“sL
g]jfgL{ x'g\, k9]n]v]s} eP klg lognfO{ df]/ªsf] O6x/f s] yfxfÚ eG7fg]/
…lj/f6gu/Ú elglbP“ . pgL Tof] ;'g]/ a8f] v';L eOg\ . pT;flxt x'“b} pgn] elgg\–
…P Û xfd|f] pxf“ klg clxn] t
tkfO{“x¿s} lt/ ;?jf
eO;]sf] 5 lg ÛÚ dnfO{ klg v';L nfUof] . …sxf“ c/] <Ú eg]/ ;f]w]sf] t
pgn] xtf/xtf/ elgg\– …jL/]Gb|gu/ Sof
jL/]Gb|gu/ ÛÚ
;+o'St/fHo cd]l/sfsf /fi6«klt
clxn] Jojxf/df ljZjsf /fi6«kltx¿sf /fi6«klt x'g\ . cd]l/sf ljZj/fhgLltdf sqf]
x}l;ot / s:tf] ?lr /fV5 eGg] hf];'s}nfO{ yfxf 5 . t/ Toxf“sf jt{dfg /fi6«klt
hh{ 8An' a';n] /fi6«klt kbsf] pDd]bjf/ x'“bfv]l/ ;LPgPg 6LeLnfO{ cGtjf{tf{
lb“bf ef/tsf] k|wfgdGqL sf] xf] eGg] k|Zgsf] pQ/ lbg ;s]gg\ . Toltdfq xf] /,
Tof] hfgsf/L cfkm"nfO{ lsg rflxof] eg]/ k|Zgstf{nfO{ g} k|ltk|Zg u/] .
x]gf{];\, ;fdfGo1fg eGg] s'/f]rflx“ ;fdfGo dflg;x¿nfO{ dfq geO{ gx'g] /x]5 .
plbtgf/fo0fnfO{ d]/f] ;k|]d cfu|x
5 M ltdLn] c¿yf]s vf;} s]xL ghfg] x'G5 . Tot} a;]/ uLt;ª\uLtsf] cfkm\gf] d]nf]
cem} ;kf/, cem} hfg, cem} ;fwgf / tk u/ . cem} s0f{lk|o uLt ufP/ ;+;f/nfO{ ;'v
af“8, g]kfncfdf v';L x'g]l5g\ . cd/ x'g]5f} ltdL . h'g ;+;f/df k'u] klg o;}
;+;f/sf nflu sfd ub{} 5f}, 7Ls} 5 .
t/ x]/, bzsf}“b]lv la|l6; gful/s
eO;s]sf -s'g} blIf0f cd]l/sL d'n'sdf hGd]sf / slxNo} ef/tdf ga;]sf_ ef/tLo
ljåfg\ eLP; gokfnn] :6sxf]dsf] gf]a]n k'/:sf/ ;df/f]xh:tf] ljzfn ;efdf ljZjsf]
;jf{]Rr ;Ddfg Tof] k'/:sf/ k|fKt ubf{v]l/ cfkm" g]kfnL d"nsf] ef/tLo
ePsf] hfgsf/L ljZjnfO{ ;uj{ lbPsf lyP . plbt Û ltdL g]kfnL xf}
. g]kfnL x'g' eg]sf] ;fgf] x'g' xf]Og . cfkm\gf] dft[e"ldaf/] hfgsf/L
/fVt} u/, oL cfdfsf] ;f]wLvf]hL ub{} u/ .
…hggL hGde"ldZr :juf{blk
u/Lo;LÚ To;} elgPsf] xf]Og .
@)%(, O6x/L
!%= e'6fgLx¿ xf] Û
g]kfnsf emfkf / df]/ªsf ljleGg 7fp“df e'6fgL
z/0ffyL{x¿ cfP/ c:yfoL 3/ agfO{ a;]sf] klg 8]9 bzs gfl3;s]sf] 5 . oxL“ cfP/
hGd]sf e'6fgL afnaflnsf klg ca t tGg]/L eO;s] . ltgn] cfkm\gf] dft[e"ld
b]Vg kfPs} 5}gg\, t/ ltgLx¿sf] pkl:yltsf af/]df xfdL sd} dfq cWoog ug{] u5f}{“
.
t/ ca xfdLn] Psb'O{ s'/fdfly ljrf/
ug{}kg{] ePsf] 5 . ljZjn] l:jsf/]sf] oyfy{ xf], oL z/0ffyL{x¿ e'6fgL x'g\,
pgLx¿sf] dft[e"ld e'6fg xf], pgLx¿sf] b]z e'6fg xf] / pgLx¿ Toxf“sf]
/fHoaf6 cGofok"j{s nv]l6P/ oxf“ ljjztfk"j{s z/0f vf]Hb} cfPsf b'MvL
dflg;x¿ x'g\ . logLx¿nfO{ ljZjn] Gofo lbnfpg kxn ug'{k5{ / Gofo gkfpGh]n;Dd
dfgjf]lrt a:gvfg kfpg'k5{ . e'6fgLx¿n] ;;Ddfg e'6fg k:g kfPsf] lbg l56} cfcf];\
/ e'6fgdf ;'vzflGtn] tL /xg kfpmg\ eg]/ xfdL k|oTg/t 5f}“, Jou| 5f}“ .
e'6fgLx¿ g]kfnL d"nsf g]kfnL
efiffefifL hflt x'g\ . logLx¿dWo] sltsf] g]kfnLx¿;“u kfl/jfl/s gftf klg 5 .
e'6fg / g]kfn l5d]sL d'n's ePsfn] oL b'O{ /fi6«sf gful/ssf aLr ;d]t ;DaGw x'g'
/fd|f] xf] . g]kfnLx¿n] e'6fgLx¿nfO{ cfkmGt dfg]/ Jojxf/ ul//x]sf 5g\ .
logLx¿nfO{ g]kfnn] ;;Ddfg z/0f lbO/fv]sf] 5 .
otf g]kfndf
z/0ffyL{sf] ¿kdf nfdf] ;dob]lv al;/x]sf e'6fgLx¿nfO{ z/0ffyL{x¿sf] cGt/f{li6«o
xs 7Ls;“u k|fKt eO/x]sf] 5}g . pgLx¿n] z/0ffyL{x¿n] kfpg'kg{] Go"gtd uf“;,
af;, skf;, lzIff, :jf:Yo / ;'/Iffh:tf cfwf/e"t s'/f klg kof{Kt kfO/x]sf
5}gg\ / g]kfnn] ltgsf] dfgjf]lrt xsclwsf/ / cfjZostfnfO{ ljZj;d'bfo;“u ;zSt
9ª\un] p7fpg ;s]sf] klg 5}g . e'6fgLx¿sf] g]kfnk|j]zs} ;]/f]km]/f]df g]kfnleq
7"N7"nf /fhgLlts 36gf 36], 7"N7"nf cl:y/tf k}bf eP /
7"N7"nf ljb|F]x–;'nx eP . g]kfnLx¿ cfkm}“ tftf] tfjfdf 5g\, pgLx¿
e'ª\u|fdf k/]sfsf] kL8f Wofg lbP/ ;'lg/x]sf 5}gg\ klg .
g]kfnLx¿;“u efiff, ;+:s[lt, rfnrng
/ cg'xf/ klg 7\ofSs} ldNg] ePsfn] lgs} e'6fgLx¿ ;'?b]lv g} g]kfnLx¿;“u 3'nldn
eO{ gf]s/L, Hofnfbf/L / Joj;fo ul//x]sf]df ;j{q lrGtf k|s6 eOcfPsf] 5 . oltdfq
xf]Og, :yfgLo g]kfnL;“u laxfaf/L;d]t u/]/ la:tf/}la:tf/} s]xL e'6fgLx¿
g]kfnleq} ljno x'“b} hfg] vt/f;d]t a9]sf] 5 . o;} u/L ;do u'h“|b} hfg] xf] eg]
Ps lbg o:tf] klg ;do cfpg ;S5 ha e'6fgL z/0ffyL{x¿ cfkm\gf] b]z kms{g c:jLsf/
ug{]5g\ / pgLx¿nfO{ dfgjLotfsf] gftfn] g]kfn jf ef/tn] :jLsf/ ug'{kg{] x'g;S5 .
t/ ;d:ofsf] ;dfwfg of] xf]Og .
e'6fgLsf] g]kfn jf ef/tdf ljnon] ;a}eGbf gf]S;fgL e'6fgLnfO{ g} 5 . e'6fgL
z/0ffyL{x¿nfO{ 3/} kmsf{pg pgLx¿nfO{ ;an agfpg], /fhg}lts r]tgf, lzIff, tflnd
lbP/ lognfO{ of]Uotf, Jofj;flos bIftf lbg] xf] eg] e'6fg ;/sf/ cfkm}“n] cfkm\gf
gful/snfO{ :jLsf/ ug{'kg{] x'G5 . e'6fgLx¿n] o; ;dodf SofDkdf al;/x]sf] a]nf
lzIff, tflnd / :jf:YonfO{ cleofgsf] ¿kdf nfg] xf] eg] lzlIft of]Uo gful/sn]
ef]ln cfkm\gf] b]z cjZo kfpg]5g\ . pgLx¿n] ca cfkm\gf] kGrfGgAa] k|ltzt ;fdYo{
z}lIfs pGgltsf nflu vr{g'kg{] b]lvG5 .
t/ xfn}sf 36gfx¿n] e'6fgLx¿df
a9\bf] c/fhs k|j[lQ / g}lts ktgsf] ulx/f] 5fk b]lvg yfn]sf] 5 . e'6fgLx¿ /x]sf
z/0ffyL{–SofDkglhs} x'g] j]Zofj[lQ, rf]/L, s'6lk6, em}emu8f cflbn] o;
cf/f]knfO{ k'li6 u5{g\ . g]kfndf al;/x]sf] e'6fgLx¿sf] hdft o;} u/L ;fdflhs
ck/fw, u'G8fubL{ / c/fhstftkm{ nfUg] xf] eg] pgLx¿sf] e'6fg lkmtL{ cem hl6n
aGg]5 . s'g /fHo cfkm\g} gful/s eP klg ck/fwL, c/fhs / cof]UonfO{ kmsf{pg cft'/
xf]nf / <
e'6fgLx¿n] SofDkaflx/ uP/
pBdJoj;fo, gf]s/L / cGo ultljlw ug{'x'“b}g . logLx¿n] g]kfnsf jghª\un, vf]nf,
gbL / cGo k|fs[lts / ;fj{hlgs ;DklQ k|of]u ubf{ csf{sf] b]zdf 5' eGg] la;{g
x'“b}g . xfn}sf lbgdf logsf ultljlw x]bf{ logLx¿dWo] s]xLn] cfkm\gf] x}l;ot
la;{]/ Ps ;fdfGo g]kfnL;/x gful/s xs tyf clwsf/sf] pkef]u ug{ vf]h]sf] b]lvG5 .
k|;ª\u s]xL lbgcl3 cyf{t\ @)^#
kmfu'gdf ky/Lsf] e'6fgL z/0ffyL{lzlj/sf s]xL JolStx¿ / :yfgLo afl;Gbfx¿sf aLr
pTkGg ljjfbn] 8/nfUbf] em8ksf] ¿k lnP/ bh{gf}“ dflg;x¿ 3fOt] ePsf] / s]xL JolSt
d/]sf] 36gfsf] xf] . 36gfsf] l/kf]l6{ª ug{ uPsf g]kfn 6]lnlehgsf ;'g;/L
;+jfbbftf s[i0f e6\6/fO{dfly e'6fgL z/0ffyL{x¿n] lg3f{t s'6lk6 u/], Ps bh{g
bf“t ef“r], z/L/el/ nf7L / d'8\sLn] gLn8fd}gLn8fd agfP/ 5f8] . of] 36gf cToGt
uDeL/ xf] . g]kfnsf] :jtGqtf, k|hftGq, ;fj{ef}ldstfdflysf] e'6fgLx¿af6 ePsf]
;f]emf] xdnf xf] of] . o;f] u/]/ pgLx¿n] g]kfnLx¿sf] dfof u'dfO/x]sf 5g\ /
cfkm\gf] :jb]z lkmtL{nfO{ emg\ aNemfO/x]sf 5g\ . oL z/0ffyL{ e'6fgLx¿ csf{sf]
b]zdf t oqf] ljt08f dRrfpg ;S5g\ eg] cfkm\gf] b]z kmsL{ hfg kfP eg] logn] s]s]
pTkft dRrfpg] x'g\ eGg] e'6fg /fHonfO{ nfUg yfNof] eg] s] xf]nf <
g]kfnLn] cfkm\gf] b]zsf ;8s aGb
ug'{, gful/s / ;~rf/dfWoddfly xdnf ug'{ gfhfoh eP klg Tof] xfd|f] 3/fo;L s'/f
xf] . z/0f kfP/ a;]sf] Pp6f ljb]zLn] g]kfnsf gful/s / kqsf/x¿dfly x'nx'Hht /
s'6lk6 ug'{ eg]sf] Pp6f b]zn] csf{] b]zsf] :jtGqtf, :jfwLgtf / ;Ddfgdf 3ft
k'¥ofpg' xf] . xfd|f] b]zsf] ck/fwLnfO{ ;d]t csf{] b]zsfn] cfP/ b08 lbg] xs 5}g
. cem xfd|f kqsf/, a'l4hLjL / cfd gful/sdfly logsf] cfqmd0f eg]sf] xfd|f]
:jtGqtf, ;fj{ef}d;Qf / cl:dtfdflysf] 7f8f] wfjf xf] . o;f] ug{' e'6fgLx¿sf]
;f]x«} cfgf uNtL xf] . logLx¿n] xfdLnfO{ x]k]sf] xf] .
xfdLn] la;{]sf 5}gf}“, e'6fgLx¿
b]z u'dfP/ cnkq k/]sf cefuL gful/s x'g\ . logLx¿sf dgdf ePsf] a]r}gL, v]b, b'Mv
/ lg/fzf g]kfnn] g} ;a}eGbf a9L a'em]sf] 5 . of] ul/a g]kfn ljZj;“u xf/u'xf/
u/]/ oL lar/fx¿nfO{ b'O{ 5fs v'jfpg lg/Gt/ k|oTg ul//x]sf] 5 . logLx¿rflx“ pN6}
g]kfndfly cfOnfU5g\ eg] logLx¿sf] b'Mvdf xfdL lsg b'MvL x'g] < lognfO{
xfd|f] e"lddf lsg cf>o lnO/xg lbg] < h;sf] hf} vfg] p;}sf] h'“uf
pv]Ng] dgf]j[lQjfnf lognfO{ xfdLn] lsg cfkmGt 7fGg] <] <
ca g]kfnn] e'6fgLx¿nfO{ SofDkaflx/
hfg k"0f{ lgoGq0f ug'{kg{] a]nf cfPsf] b]lvG5 . logLx¿nfO{ g]kfnL;/x
g]kfnel/ 3'dlkm/ ug{ lbO/xg] xf] eg] xfdLn] logsf rf]/L, 8s}tL, xTof /
anfTsf/sf l;sf/ alg/xg'kg{]5 . logLx¿nfO{ SofDkaflx/ :yfgLo ahf/df hf“bf ;d]t
k|:6 b]lvg] kf];fs / kl/rokq af]s]/ dfq lx“88'n ug{ cg'dlt lbOg'k5{ . logLx¿
;xh} hfg kfpg] s]xL :yfg tf]lslbg'k5{ . cGoq uPdf jf tf]lsPsf] kl/rokq gaf]sL
cyjf n'sfP/ tf]lsPsf] If]qaflx/ lx“88'n ug{] z/0ffyL{nfO{ sfg'g agfO{ ck/fwL
3f]lift ug{] xf] eg] :yfgLo JolStx¿ logLx¿af6 sd kLl8t x'g]5g\ .
xfdLn] ljZjsf 36gfx¿af6 l;Sg}k5{ .
a]nfotsf] clxn]sf] ;a}eGbf 7"nf] 6fpsf]b'vfO ljleGg b]zaf6 cfPsf
z/0ffyL{x¿ x'g\ . a]nfotdf x'g] ck/fwdf ;a}eGbf k|d'v of]ubfg z/0ffyL{s} 5 .
z/0ffyL{n] ubf{ a]nfotL ;dfh cToGt kLl8t 5 .
xfdL ul/a g]kfnL klg ltAatLnfO{
z/0f lbG5f}“ clg tL ;w}“ ot} a:g] x'G5g\ . clg e'6fgLnfO{ leœofp“5f}“ clg tL
xfd|} 6fpsf] kmf]5{g\, xfd|} bf“t km':sfOlbG5g\, xfdL lx“8\g] xfd|f] af6f]
5]S5g\, xfd|} df]6/ hnfOlbG5g\ .
vfnL lbdfu ;}tfgsf 3/ eGg] lxGbL
pvfg To;} ag]sf] xf]Og . e'6fgLx¿sf] vfnL lbdfu ;}tfgsf] 3/ alg/x]sf] ;Tosf]
k|df0f pgLx¿sf] c;fdflhs ultljlwdf a9\bf] ;xeflutfn] k'li6 u5{ . eLv dfu]sf]
eft vfP/ ;d"xdf lx“8\b} xf]xNnf / u'G8fubL{ u/]/ ;do aaf{b ug{]x¿ Û xfdL t sdfO u/L vfg'kg{] ul/a g]kfnL xf}“, xfdLnfO{
glh:Sofcf] x} Û
xfn} s]xL e'6fgLx¿n] cg]s lgx'“
agfP/ g]kfnsf] Psdfq k"j{klZrd /fhdfu{df nfdf] ;do;Dd cj/f]w k'¥ofP .
csf{sf] b]zdf cfP/ o;/L b]z g} 7Kk kfg{] lxDdt logdf sxf“af6 knfof] <
lognfO{ /fHon] tx nufPg eg] :yfgLo hgtfn] cfkm}“ p7]/ 7Ls 7fp“df /fVg]5g\ eGg]
;a}n] a'em\g'k5{ . g]kfnLx¿ cfTd/Iff ug{ ;Ifd 5g\ .
e'6fgLx¿ Û tkfO{“x¿ xfd|f kfx'gf
x'g'x'G5 . kfx'gfn] tf]lsPsf] yfGsfdf a:g'k5{ . tkfO{“x¿ xfd|f] b]zsf]
zflGt;'Joj:yf, oftfoft, ;~rf/, ahf/ / cGo s'g} If]qdf bvn k'¥ofp“b}
glx“8\g'xf]nf . xfdLn] a:g] 7fp“ lbPsf 5f}“, ToxL“ a;]/ cfkm\gf 5f]/f5f]/LnfO{
/fd|f] lzIffbLIff, tflnd / ;Lk l;sfP/ ptf cfkm\gf] 3/ lkm/]kl5 /fd|f] sfd ug{
;Sg] of]Uo agfpg'xf]nf . nv]l6P/ oxf“ cfpg'ePsf] 5, tkfO{“x¿sf] kL8f xfdL
a'em\g ;S5f}“ . xfdL tkfO{“x¿ ;;Ddfg kms{g] cg's"n jftfj/0f agf];\ eg]/}
;Stf] nfu]sf 5f}“ .
d km]l/ bf]xf]/\ofP/ eG5', ptf
tkfO{“x¿sf] /fHon] tkfO{“x¿nfO{ ck/fw u/]/ efu]sf euf}8f eGg] cleof]u nufPsf]
5, oxf“ cfP/ tkfO{“x¿rflx“ csf{sf] b]zdf ck/fw ug{ yfNg'ePsf] 5 . slxn] :yfgLo
dflg;sf] JolStut / ;fj{hlgs ;DklQdfly xsbfaL ug'{x'G5 t slxn] xfd|f]
jghª\undfly cltqmd0f ug'{x'G5, clg slxn] xfd|f ;8s / oftfoftdfly cfqmd0f /
xfd|f bfh'efOdfly xdnf ug'{x'G5 . lsg < o;n] tkfO{“x¿sf] ef]ln s:tf] Nofpnf
<
e'6fgLx¿k|lt xfd|f] bofdfof 5,
dfgjLo gftf 5 t/ xfd|f] cfTd/Iff ug]{ xs klg t 5 Û
->Lhgdt ;fKtflxs df @)^# r}q $ df
k|sflzt_
!^= dlb;] cfGbf]ng
lsg <
g]kfnL hflt
kl/kSj /x]5 . t/fO{sf] cfGbf]ngdf w]/} kxf8] / dlb;]n] csNkgLo cfly{s, ef}lts,
dfgjLo Iflt Aoxf]g'{k/] klg ;+od / w}o{sf] gd'gf k]; u/]sf 5g\ . dlb;]–kxf8] Ps
eP/ ;b\efj / k|]dsf] ;'dw'/ k/Dk/fnfO{ vNaNofpg glbg ;8sdf ;d]t k'Ug'k¥of] .
To; d"v{tfk"0f{ cfGbf]ngdf e"njz ldl;g k'u]sfx¿ klg l56} Totfaf6
x6\t} 5g\ . dlb;] / kxf8] bfh'efO g} x'g\, lognfO{ aemfpg ;lsGg eGg] u'lnof]
;Gb]z o;kN6 g]kfnLn] km]l/ Oltxf;nfO{ lbPsf 5g\ .
l;+x uh{]/ cl3
a9\bf ;aeGbf k/ efUg' / l;+x d/]sf] b]v]kl5 To;sf] d'v}df xft xfn]/ jL/tfsf]
l8ª xf“Sg' db];sf] gfddf /fhgLlt ug{] g]tfx¿sf] ljz]iftf xf] . logLx¿ s';'n]sf k'tnLem}“
/fi6«lj/f]wLx¿sf pS;fx6df gflr/x]sf nfU5g\ . k~rfotsfn / To;kl5 klg ;Qfdf /x]/
t/ dfg{]x¿ clxn] dw];jfbL, k|hftGqjfbLeGbf k|hftGqjfbL, u0ftGqjfbLeGbf
u0ftGqjfbL / qmflGtsf/LeGbf qmflGtsf/L eP/ ;8sdf lbp“;} gf6s ul//x]sf 5g\ .
o;kN6 slyt dw];L
cfGbf]ngsf/Lsf] ;Dk"0f{ p2]Zo cfGbf]ng ug'{ / rrf{ kfpg' dfq lyof] . pgLx¿
;'Gb/ dfusf nfnLkfp8/n] cfkm\gf b]zlj/f]wL cg'xf/ kf]t]/ 3f]/ nf]stflGqs, c3f]/
u0ftflGqs / 3g3f]/ b]zeSt eOx]/]sf 5g\ . cfGbf]ng ubf{ /flvPsf dfux¿ k"/f
u/]kl5 cfGbf]ng emg\ rsf{pg'sf] sf/0f olQ xf] . oL …dw];LÚ cfGbf]ngsf/Lx¿
u}//fhgLlts / bz{g tyf l;4fGtljxLg clthfltjfbLx¿ x'g\ . o; zlSt;“u b]z xf“Sg] g
s'g} bz{g 5, g /fhg}lts cfbz{ 5 g s'g} nIo 5 . nIoljxLg n8fO“ dg'{ / dfg'{df
;Lldt x'G5 .
dlb;] cfGbf]ngn]
kxf8–db];df a:g] ;a}nfO{ gf]S;fg k'u]sf] 5 t/ ;a}eGbf 3f6frflx“ dlb;] hfltnfO{
k'u]sf] 5 . o; cfGbf]ngsf] 8f]sf] 3f]K6\ofP/ To;dfly r9L b'O{rf/ dlb;] g]tfx¿
g]kfnL sfª\u|];, Pdfn] jf dfcf]jfbL kf6L{leq pSng]5g\ . af“sL xfdL g]kfnL ;a}
To; 3f]K6\ofOPsf] 8f]sfleq, clg ;a} ls:;f vtd Û
/fi6«
;+ljwfg;efsf] dfu{df cl3 al9/x]sf] a]nf cfkm"nfO{ dw];L eGg]x¿n] a]t'ssf
dfu /fv]/ /fi6«sf] hLjgd} cj/f]w k'¥ofpg], b]znfO{ cfly{s ¿kn] tx;gx; kfg{],
clglZrtsfn;Dd hah{:tL b]z} aGb ug{], ;fj{hlgs / lghL ;DklQ tf]8kmf]8 ug{] clg
dfgjLo Iflt k'¥ofpg] h:tf sbdn] /fi6«nfO{ k|ltudgsf/Ln] eGbf 7"nf] gf]S;fg
k'¥ofPsf 5g\ . hlt a9L ;/sf/L sfof{no cfuhgL / ;DklQsf] ljgfz x'G5, hlt a9L
dflg; dfl/G5g\ plt cfkm\gf] cfGbf]ngsf] cfsf/ 7"nf] eG7fGg', kqsf/ /
dfgjclwsf/jfbL clg PDa'n]G;dflysf] cfqmd0f ug'{ / kxf8]x¿nfO{ vf]hLvf]hL
s'6lk6, xTof / cfuhgL ug'{ pgLx¿sf] 7"nf] e"n lyof] . of] pgLx¿sf]
c/fhgLlts rl/qsf] kl/ro lbg] jf:tljs cg'xf/ lyof] . hgcfGbf]ngdf eGbf a9L dfG5]
d/fpg'df cfkm\gf] ;kmntf / cfGbf]ngsf] uDeL/tf b]Vg' clg u[xdGqLnfO{ bf]if lbg'
xf:of:kb dfq xf]Og gful/s–:jtGqtf / Gofosf lxdfotLx¿sf nflu t nHhf:kb klg lyof]
.
/f}tx6sf] uf}/
sf08 eg]sf] sf]tkj{, l5Gtfª, ;'vfgL, lk:s/ / bf]/Daf sf08x¿nfO{ la;f{pg] dfq
xf]Og g]kfnL hfltsf] Oltxf;df slxNo} gb]lvPsf] jLeT; ¿ksf] xTofsf08 xf] . o;
sf08nfO{ /fhgLlts em8k eGg' eg]sf]] n'6kf6 / 8s}tLnfO{ ljb|f]x / qmflGtsf/L sbd
eGg'h:t} xf] . k|lt/f]wsf] gfddf lgxTyf gf/LnfO{ anfTsf/ u/L :tg sf6]/ kmfNg],
cg'xf/;d]t lrGg g;Sg] xf]pGh]n 6'qmf6'qmf kfg{] / lhp“b} kf]Ng]h:tf sfo{ g]kfnL
hflt / dfgj;Eotfs} snª\s x'g\ . o; 36gfaf6 dlb;] …cfGbf]ngsf/LÚx¿sf] ;SsnL
cg'xf/ 5\ofª\u} b]lvPkl5 db];sf] gfddf /fhgLlt ug{]x¿k|lt ;b\efj /fVg]x¿sf] dg
g/fd|/L b'v]sf] 5 .
t/ ;a}eGbf uDeL/
3f6fsf] s'/f o; …dw];LÚ cfGbf]ngn] cfkm"nfO{ ;r]t gful/s 7fGg]
cfGbf]ngsf/L dlb;]x¿nfO{ /fi6«lj/f]wL l;4 u/]sf] 5 . logn] b]zs} Oltxf;df
3[0ff:kb cfGbf]ng u/]/ l;ª\u} dlb;] hfltnfO{ snª\ssf] ef/L af]sfpg vf]h]sf 5g\
. em6\6 x]bf{ of] egfO cf/f]kh:tf] nfUg ;S5 t/ Oltxf;n] o; ;TonfO{ cjZo k'li6
ug]{5 .
db];sf] slyt
cfGbf]ngn] efg'eSt cfrfo{, n]vgfy kf}8\ofn, l;l4r/0f >]i7, aLkL sf]O/fnf,
ly/ad dNn, dgdf]xg clwsf/L / u0f]zdfg l;+xx¿sf ;flns tf]8]sf] csf{] 36gf klg
g]kfnL hflt /x'Gh]n slxNo} la;{g g;lsg] vfnsf] xf] . g]kfnsf] emG8f km\of“Sg],
g]kfn ;/sf/ n]v]sf] ;fOgaf]8{df g]kfn zAb x6fO{ cs{} ;/sf/ n]Vg]h:tf s'sfo{
g]kfnsf 3f]/ lj/f]wLn] dfq ug{ ;S5g\ / o:tf] pkb|j ug{ cfpg] Ps s/f]8
g]kfnlj/f]wL df/] klg u[xdGqLn] /fhLgfdf lbg'kb{}g . To:tf …cfGbf]ngsf/LÚ d/]
eg]/ /fhLgfdf dfUg] xf]Og, b]zlj/f]wL, ljv08gsf/L d¥of] eg]/ hosf/ ug'{kg{] xf]
Û g]kfnL /fi6«, /fli6«otf, efiff / :jfledfgdfly cltqmd0f
ug{] xs s;}sf] 5}g .
hlt;'s} hfoh
dfux¿sf] cf8 lnP klg, hlt;'s} :ki6Ls/0f lbP klg efg'eSt, n]vgfy, l;l4r/0f,
aLkL, dgdf]xg, u0f]zdfgh:tf xfd|f] /fi6«sf jL/ ;k"tx¿, gfosx¿sf ;flns
tf]8\g' hfoh 7xl/g ;St}g . ltgLx¿ xfd|f] /fi6«sf klxrfg x'g\ . dlb;] cfGbf]ngsf
gfosx¿nfO{ o; ck/fwsf nflu ;+;f/sf] h'g;'s} s'gf;Dd efu] klg 5fl8g'x'Gg . o;}
ck/fwsf nflu logn] g]kfnsf] Oltxf;df g]kfnL hgtfsf] s73/fdf k6sk6s aofg
aSg'kg{]5 . ltgsf zfvf;Gtfgn] ;d]t ltgsf o;} s'sd{sf sf/0f k6sk6s b]zelStsf]
s;d vfO/xg'kg{]5 .
g]kfnLsf :jtGqtf,
k|hftGq / dfgjclwsf/sf k|tLs aLkL, dgdf]xg, u0f]zdfg clg g]kfnL 9's9'sLsf
lgdf{tf efg', n]vgfy, l;l4r/0fh:tf g]kfnaflx/;d]t k'lhg] dxfg\ k'?ifx¿sf
;flnssf] tf]8kmf]8 Ifl0fs cfj]zdf cfP/ ul/Ph:tf] nfUg ;S5 t/ slyt cfGbf]ngsf/L
cfh;Dd To; tf]8kmf]8k|lt df}g 5g\, lsg < lsgls oxL g} ltgsf] ceLi6 lyof] .
tkfO{“–xfdLn]
ltgnfO{ xfdLem}“ efg'eSt, aLkL, dgdf]xg, l;l4r/0f / n]vgfyn] l;“uf/]sf] o;
g]kfnsf dflns 7fg]sf lyof}“ t/ xhf/ k':tf g]kfndf a;] klg sf]xLsf]xLdf
/fi6«k|]d k}bf gx'g] /x]5 . ltgnfO{ lrGg cToGt h?/L eO;s]sf] 5 . ;+ljwfg;efsf]
lgjf{rg layf]Ng ;lqmox¿sf] rª\u'ndf g/fd|/L km;]sf] dlb;] cfGbf]ng ca 5f]6f]
;dodf kfPsf] rrf{n] cflQP/ / dflQP/ s] u¿“ / stf nfu"“ eGg] rf}af6fdf
km;]sf] 5 .
xfdLn] ;w}“ of]
ofb /fvf}“ ls ef/tsf] bflh{lnªjf;Lx¿n] efg'eStsf] cw{sbsf] ;flns 9fn] clg kl5
ltg}n] k"0f{sbsf] 78\ofpg'k¥of] . t/ ltgnfO{ s;}n] Tof] ;Demfpg'k/]sf]
lyPg . pgLx¿n] efg'eStnfO{ ;'?df g]kfnL b]v] / cfkm"nfO{ ef/tLo, t/ l9n}
eP klg ef/tLo x'g g]kfnlj/f]wL eO/xg'kb{}g clg efg'eSt g]kfnsf geP/ g]kfnL
hfltsf w/f]x/ x'g\ eg]/ a'em\g ltgn] ;s] .
dlb;] cfGbf]ng
c;lxi0f'x¿sf] cfGbf]ng lyof] . c;lxi0f'x¿n] c¿af6 ;lxi0f'tfsf] cfzf ug{ kfOGg .
kxf8]sf] 3/ tf]8kmf]8 ug{], kxf8]sf df]6/ rnfpg glbg], sfof{nodf kxf8] sd{rf/L
a:g gkfpg], jfx /] Û of] b]z kxf8]sf]
rflx“ xf]Og < of]Uo g]kfnLn] ef/tdf ;d]t /f]huf/L,
Joj;fo / pBf]uwGbf ug{ kfp“5g\ Û g]kfnLn] ca
g]kfnleq} lx“88'n / Joj;fo ug{ gkfpg], g]kfnLn]
g]kfnleq} g]kfnL 6f]kL nufpg gkfOg] < o:tf c;lxi0f' u'G8fx¿n] /fHoaf6 ;lxi0f'tfsf] cfzf ug{ ldNb}g .
t/fO{ dlb;]sf]
dfq xf]Og, kxf8 kxf8]sf] dfq xf]Og . g]kfnsf] /fHo;Qfn] dlb;]x¿dfly b'O{ ;o
jif{eGbf a9L ;dob]lv cGofo / lyrf]ldrf] ul/cfPsf] ;To xf], of] cGofo obfsbf
gful/s:t/df klg gb]lvPsf]] xf]Og . sltko 36gfdf zf/Ll/s agfj6 / efiff;+:s[lt
ldNg] t/fO{jf;LnfO{ ef/tLo;“u t'ngf u/]/ bf];|f] bhf{sf] gful/s b]Vg] ul/Psf]
b'Mvb oyfy{ klg 5 . To; b'Mvb ;TonfO{ cGTo ug{ nfUg'kg{]df clxn]sf] t/fO{
cfGbf]ngsf gfosx¿n] t/fO{d"nsf g]kfnLnfO{ /fi6«sf] d"n k|jfxdf ;dflxt
ug'{sf] ;f6f] cem t/fO{nfO{ /fi6«af6 k[ys\ kf/L k'/fgf] 3fpdfly emg\ g'gr's
5g{] b':;fx; ul//x]sf 5g\ . db];jf;Ln] db]; dfUg] xf]Og, d]rLb]lv dxfsfnL;Dd
cfk\mgf] xs :yflkt ug{ nflukg'{k5{, t/fO{ d]/f] geg]/ lxdfn klg d]/} xf] eGg
hfUg'k5{ .
ca dlb;] cfGbf]ngsf/Ln]
s7f]/ k|folZrQ u/L cfkm"n] eTsfPsf tL jL/ k'?ifsf ;flns t'?Gt cfkm}“
78\ofpg'k5{ / cfkm"af6 ePsf h3Go ck/fwk|lt /fi6«;“u Ifdf dfUg'k5{ . gq
pgLx¿nfO{ nfu]sf] g]kfnlj/f]wLsf]] cf/f]ksf] cfsf/ a9\b} hfg]5 . /fi6«b|f]xsf]
cf/f]k ;a}eGbf 8/nfUbf] cf/f]k xf] . o:tf] cf/f]ksf] cfo' cToGt nfdf] x'G5 .
emg\ /f}tx636gfn] t dlb;] ÚcfGbf]ngsf/LÚlj?4sf] o; cf/f]knfO{ k'li6 ug{] k|z:t
cfwf/x¿ lgdf{0f u/]sf] 5 .
lxhf] g]kfnsf]
/fhgLlts, eflifs, ;f+:s[lts, ef}uf]lns / ;}lgs PsLs/0fdf dlb;]sf] ;lqmo of]ubfg
lsg sd b]vfOof] eg] g]kfnPsLs/0fsf] cleofg Psbd s]Gb|Ls[t ;fdGtL /fHosf]
g]t[Tjdf eof], xfdLnfO{ of] Oltxf;b]lv /fd|/L yfxf 5 . xfd|f t/fO{jf;Lx¿sf]
g]kfnk|ltsf] lgi7f zª\sfsf] 3]/fdf slxn] k/]sf] lyof] / < t/ db];sf] gfddf
cfh cfGbf]ng ug{]n] db];jf;Lsf] OHhtdfly wfjf af]ln/x]sfn] db];jf;L g} o;lj?4
;aeGbf bx«f] u/L nfUg'kg{] b]lvG5 .
t/fO{jf;Lx¿sf]
7"nf] ;ª\Vof ul/a / lk5l8Psf] 5 . xfdLn] cfGbf]ng ug{] xf] eg] a? t/fO{sf
kl5 k/]sf hgtfsf nflu /fd|f/fd|f ;'ljwf;DkGg :s'n vf]lndfuf}“ g Û /fhgLlt ug{]n] ;+;b\df ;b:o;ª\Vof ;dfg'kflts
x'g'k5{ eGg] dfu], s'/f] gfhfoh t xf]Og t/ klxNo} klg Tof] cg'kft vf;} g/fd|f]
lyPg /x]5 . a? ;]gfdf, k|x/Ldf, lghfdtL ;]jfdf cg'kft t'?Gt a9fpg] dfu hfoh 5,
t/ o;sf nflu JolStn] v'Nnf k|lt:kwf{af6 efUg kfO“b}g . otf :s'nx¿df
ljBfyL{;ª\Vofsf] cg'kftdf lzIfsb/aGbL lgs} sd 5 xfd|f] t/fO{df, vf]O t lzIfs
dfu]sf] <
cfGbf]ngsf/L d]/f
dlb;] bfh'efOx¿ Û ca tkfO{“x¿sf] n8fO“ ;lsO;s]sf] 5 / dfu]sf] s'/f kfO;s]sf x'gfn] klg tkfO{“x¿ ca rrf{df /lx/xg s;f] ug'{kg{]
xf] eGg] ga'em]/ cNdlnO/xg'ePsf] 5 . ca cfkm}“n] 89fPsf hgsk'/
/ /f}tx6x¿ k'glg{df{0f ug'{xf];\ .
g]kfnL 6f]kL
nufP/ lx“8]sf] kxf8] b]v]/ l/;n] hNb}df b]zsf] afu8f]/ xftdf cfp“b}g . cWoog,
kl/>d / ;ª\3if{ ug'{k5{ hLjgdf, tkfO{“sf nflu ca sf]xL kv{]/ a:g]jfnf 5}g .
gful/s ;r]t ePkl5 p;sf 3/df af“sL ;a} s'/f cfkm}“ cfpg]5g\ . cfkm\g} s'/Lltsf]
hfnf]df h]lnPsf], clzlIft / cr]t hfltn] clwsf/ kfP klg a]lrlbG5 . O“6 /
9'ª\ufn] xf]Og xfdL lzIff / r]tgfn] cfkm"nfO{ ;';lHht kf/f}“, ;8sdf 6fo/
afNg] xf]Og 3/3/df uP/ k9\g] / k9fpg] cfGbf]ng rnfcf}“ . df]6/ xf]Og s'/Llt
hnfcf}“, efg'eStsf] ;flns xf]Og cfkm"leqsf] xLgtfaf]w 9fnf}“, 6f]kL /
emG8fnfO{ xf]Og cfkm\g} clzIff / k5f}6]kgnfO{ x6fcf}“, kxf8] xf]Og ;ª\s'lrt
efjgfsf] kxf8nfO{ x6fcf}“ .
->L hgdt, @)^# r}q !!, O6x/L
!&=
gbLlsgf/af6
cUnf] kxf8 5
cufl8 . hfcf] . ltdLx¿ r9 . ptfk6\l6 s] 5, b]Vof} < ltdLx¿nfO{ klv{/x]sf] 5
;kmntf . bf}8 . r'd To;nfO{ .
pM To; gbLkfl/
x]/, ;+;f/ /ª\uLrª\uL 5 . hfcf] . gbL t/ . gbL ulx/f] 5, kfgL a]lunf] 5, t/ tg{
;S5f} ltdLx¿ . kf}8 . hfcf], gfr / /dfcf] . c¿af6 tfnL kfcf] .
d ltdLx¿sf]
7]ufgf . oxL“ klv{/x]sf] x'g]5' . d a"9f] dfemL .
d klv{/x]sf]
x'g]5' o;} gbLlsgf/df c¿ ofq' tfb{} . vf]nfkfl/ k'U5g\ ofq' . emf]nf af]S5g\,
lx“8\5g\ . d PlSng]5' . ?g]5' d km]l/ .
kf]yL d rNnfx¿;“u
v]Ng] . kv]6f nfu]kl5 tL klg p8\g]5g\ . d]/f] u'“8 km]l/ vfnLvfnL x'g]5 . ?g]5'
km]l/ .
klv{/x]sf] x'g]5'
d a"9f] dfnL . au}“rf km]l/ vfnL x'g]5 . ?g]5' d km]l/ .
obfsbf o;
;+;f/sf] ofb cfP oxL af6f] kms{g" . ltdLx¿sf] cg'xf/ n'sfPsf] 7fp“
cfkm}“n] e]6\g ;lsg“ eg] dfkm ug"{ . d]/f] a"9f] z/L/leq ltdLx¿n]
/f]k]sf k|]dsf] km"n x]g{ cfcf] slxn]sfxL“ . km'n]sf oL skfn, dw'/f x'“b}
uPsf oL cf“vf / rfpl/“b} uPsf] 5fnfleq ltdLx¿sf] dL7f] ofbsf] :yfoL jf; 5,
ltdLx¿sf ;kmntfsf ;kgfx¿ 5g\ o; 5ftLleq . lognfO{ ;s]sf] ;x\of/ u/ .
cfxf Û slt v';L 5' cfh d Û dL7f] ;kgf
b]v]sf] 5' cfh .
d'6'
km'6\nfkm'6\nf eO/x]sf] 5 clxn] . ltdLx¿ hf“b} 5f} To;}n] . lsgeg] d oxL lbg
klv{/x]sf] lyP“ . cfxf Û slt v';L 5' d
cfh Û Û oL cf“vf klg Û wt\ Û /f]Psf] xf]Og x} d, lsg ?g' Û v';Lsf] em/L xf]
of] Û
em/Lsf] s'/f ubf{
xfdL emdemd em/Ldf t xf] tfntn}of uPsf . xfdL w/fg 3'd]sf, ljhok'/ pSn]sf, ;“u}
/dfp“b} . lk08]Zj/ dlGb/df 306 ahfof}“, bGtsfnLdf 9f]u u¥of}“ /
a"9f;'AafnfO{ bz{g u¥of}“ . e]8]6f/sf y'Dsfy'Dsf rfxf¥of}“ . sGofd /
lkSsnsf xl/of lrofaf/Ldf gfRof}“ .
;Dem t Û
ltdLx¿n] o;
l;p“8LnfO{ 9sdSs km'n]sf km"naf/Ldf /xg lbof} . d oltsf jif{;Dd ;'v};'vdf
8'a]“5' . ;'vsf] csf{] lsgf/ b]Vtf klg lsg olt cflQPsf] d clxn] Û ca eg, d ltdLx¿n] lbPsf] of]
;'vsf] df]n s;/L lt¿“ <
cfp“bf] o'u xf“s
ltdLx¿, dnfO{ k'U5 .
;'Gb/afa" Û cfOGbf slxNo} l9nf] gx'g" lg, uf8L 5'6\nf .
Zj]tf Û VofnVofndf lxsf{Psf] x'“ d}n], To; lbg
kfyLe/fsf] psfnfdf . ;fx«} kf]Nof] < dfkm u/ dnfO{,
cfOGbf s;}nfO{ To;/L lxsfp“lbg“ l;:gfn] .
gL/h Û nl8G5 x} 3f]8f r9\g vf]Hbf . s'Ogf] cem} b'Vt} 5 <
xf]l;of/ .
;Ltf Û e]8]6f/ hf“bfsf] Tof] /ftf]
Hofs]6 htg u/L /fVg" lg Û
hof Û sGofddf w]/} hf8f] eof], xlu < d}n] ;a}nfO{ 5ftf / Gofgf]
n'uf af]Sg eGg} la;{]“5' . d klg e'nSs8 p:t} Û
ltdLx¿ pHofnf]
wtL{lt/ lx“8]sf t]QL; ofq', ldld{/] pHofnf] eO;s]sf] 5 . ltdLx¿sf kf]sfkGt/f
tof/ 5g\ . ;a} ;fdfg hf“r]sf] 5' d}n] cfkm}“ . xfdLn] lbPsf] vr{ar{ k'Ubf] 5,
;fdfg kof{Kt 5, lxhf] xflnlbPsf] vfhf klg 5 . t/ ofqf xf], h] klg cfOnfUg ;S5 .
l9:sf, psfnf, cf]/fnf, bnbn, hª\un / ef; cfpg]5g\ cufl8 . em/L, lxp“b / udL{n]
k/LIff lng]5g\ af6fel/ . /f]u, rf]/, / hLjglj/f]wLx¿n] 5]Sg]5g\ ltdLx¿sf] af6f]
. ltgLx¿;“u le8\g] tfut 5 ltdLx¿;“u . ;a} ltdLx¿;“u xfg{]5g\ . ;'Gb/ ;x/sf]
lemlnldnLdf gx/fpg", 3gf hª\unsf kft ;;{/fp“bf g8/fpg", ;'g;fg
e"ld cfP z"Godf glanfpg" . cl3 al9/xg" . lzv/df k'lu;s]kl5
eGg"– …oL cfOk'luof] ÛÚ
gbLkfl/ k'u]kl5
eGg"– …oL Û cfOk'luof] ÛÚ
otf kmSof}{ eg]
xfdL ePsf] 7fp“ klg x]l/x]g"{ . b]lvof] eg] xf“:t} eGg"– …;Gr} <Ú
d ltdLx¿sf
;kmntfsf syf ;'Gg cft'/ eO/xg]5' . ca hfcf] . cl3 a9 .
d]/L oL cf“;'
cflzif x'g\ . t/ ca otf gx]/ . cfkm\gf ;kgfx¿ x]/ . cl3 a9 . p“ef] hfcf] .
@)^# r}q !), sIff !) sf] labfOsf] ;f“em
->Lhgdt ;fKtflxsdf k|sflzt_
!*= dhL{sf] dflns
-k/b]zL laDax¿ jif{ !^ cª\s !^ df k|sflzt_
cfh lbp“;f] em'dgfy
efOn] eGof]– …cf==== lbg]z bfh' Û tkfO{“hlQsf] k|ltefjfg\ dflg;n] df:6/ eP/
aaf{b} ef] lg Û tkfO{“ df:6/ eP/ cfkm\gf] hLjg t h;/Lt;/L u'hfg'{xf]nf, t/ tkfO{“ c¿
s;}nfO{ sfd nfUg'ePg .Ú
d]/f]
cg'xf/df k/fhoefj 5l/of] .
lgs}
cfkmGt, ;fyLefO, lzIfs / lrgf?x¿n] dnfO{ p;a]nfsf] Tolt k|ltefzfnL dfG5]n]
df:6/L h:tf] lgD5/f] k];fdf cNdlnPsfdf b'Mv k|s6 u/]sf 5g\ . logLx¿ ;/sf/L jf
;+:yfgdf hflu/ vfg] ;djoL ;fyLx¿ hf] 5g\ ltgnfO{ dfq hLjgdf ;kmntf ldn]sf]
b]V5g\ . oL z'elrGtsx¿ d]/f] t'ngfdf d]/f tL ;fyLx¿sf 3/, >LdtLsf n'ufkmf6f,
u/uxgf / vr{ar{ ug{] ;fdYo{ b]v]/ dk|lt bofefj b]vfp“b} eG5g\– …lar/f lbg]z Û
s]xL t ug{ ;SYof] xf]nf lg ÛÚ
cg'dfg
ug{ ;lStg“ ;/sf/L hflu/] ePsf] eP ;Gt'i6 x'Gy]“ of clxn] 5' . hLjgdf Ps}kN6
nf]s;]jfsf] kmf/fd el/Pg, Ps}kN6 klg a}ª\s jf ;+:yfgx¿lt/ hflu/ vfg'k5{ ls Sof
xf] eg]/ ;f]lrPg . d cfkm\gf] ?lrnfO{ ;a}eGbf a9L dxŒj lbGy]“ . d dhL{sf]
dflns, cfly{s afWotfn] df:6/L ;'? u/]sf] cjZo x'“, t/ o;df k;]kl5 ot} olt /dfP“
ls slxNo} oxf“af6 p7]/ lx“8"“ eGg] 7flgg“ .
t/
cfh em'dgfy efOn] eGof]– …tkfO{“ s;}nfO{ sfd nfUg'ePg . Ú
lsgeg]
d :s'ndf k9fp“5' . ;}FtL; jif{ eof] df:6/L ug{ yfn]sf] . oltsf jif{ s;}nfO{ sfd
gnfUg] sfddf km“;]sf] /x]5' . s] ul//x]sf] 5' t < s] u/]sf] eP a]; x'g]
lyof] t d}n] < ;}FtL;–;}FtL; jif{;Dd l/Qf] hf“tf] 3'dfPem}“ s;}nfO{ sfd
gnfUg] k];fdf lsg cNdlnO/x]“ < d;“u hafkm 5}g . lzIfs slt ;f/f] sfd gnfUg]
k];f /x]5 o; ;dfhsf nflu Û a? rf]/ x'g'kg{] /x]5 . a?
8f“s' aGg'kg{] /x]5 . a? kfls6df/, 7u jf t:s/ aGg'kg{] /x]5 . lgs} hgfn] sfd
nfUg] dflg; /lx5;\ eGg] lyP xf]nf Û
xfd|f]
hLjgdf lzIfssf] dxŒj slt 5, /fd|/L hflGbg“ . cfkm\gf] hLjgdf s'gs'g lzIfsn]
sltslt of]ubfg lbP gfKg ;lStg“ . cª\u|]hL / e"uf]n–Oltxf; lzIfs 6Ls]Gb|
kf]d", g]kfnL lzIfs nIdL u'/fufO{“ jf lj1fg / ul0ft lzIfs sdn rf}w/Lsf]
Hofbf k|efj k/]sf] x'g;S5 . k|fylds ljBfnodf eb|gf/fo0f rf}w/L ;/sf] a9L k|efj
/x\of] xf]nf . vf; s'g} Ps lzIfsn] of] hLjgdfu{ g} abn] eGg] nfUb}g . d oL / c¿
cg]s lzIfsx¿sf k|efjx¿sf] ;dli6 x'“ .
k}“tfnL;
;fndf O6x/f -df]/ª_sf] dx]Gb| df= lj=df lj1fg–ul0ft lzIfssf] ¿kdf sfd uy{]F .
t/ laxfg–a]n'sf b; sIffsf ljBfyL{x¿ d;“u 3/df cª\u|]hL / ul0ft k9\y] clg
ltg}nfO{ lbp“;f] :s'ndf OR5fwLg lj1fg, clgjfo{ ul0ft, OR5fwLg ul0ft / :jf:Yo
k9fpg'kYof]{ . o;/L d lgs} ljBfyL{sf nflu tLgrf/ dlxgf t ;ft ljifodWo] kf“r
ljifosf] lzIfs eP“ . tL ljBfyL{dWo] Pp6f lyof]– eLd ;'j]bL . eLd cg'zfl;t /
d]xgtL ljBfyL{dWo] Ps lyof] . pm a]n'sf d]/f] 3/df cfP/ dl;t cª\u|]hL / ul0ft
6Ø';g klg k9\Yof] .
To;sf]
b; jif{kl5, cyf{t\ krkGg ;fnsf] s'/f, vgf/l:yt cl/xGt dlN6kmfOa;{ sDkgLdf d]/f]
Pp6f efO tf]of sfd uYof{] . d p;nfO{ e]6\g uPsf] lyP“ . eLd To;} sf/vfgfdf
;'k/efOh/sf] ¿kdf sfd ul//x]sf] /x]5 . p;nfO{ b]Vg]lalQs} s/fP“– …eLd efO Û
ltdL klg oxL“ sfd ub{} 5f} < v';L nfUof] .Ú
p;n]
dlt/ 6\jfNn k/]/ x]¥of] . lgs}a]/ d]xgt ubf{ klg p;n] dnfO{ 7Dofpg ;s]g . d}n]
p;sf] sl7gfO a'em]“ clg km\ofS6/L / p;sf] sfdsf af/]df s'/f lems]“ . d]/f]
af]nL, xfpefp cflb ;Dem]nf eg]/ . p;n] lgs}a]/df klg ;Demg ;s]g . p;nfO{ 5f8]/
tf]of efOnfO{ e]6\g uP“ . nueu Ps 306fkl5 k'gM pm eP7fp“ cfP“ . p;sf 3/kl/jf/, 5/l5d]s
/ Ps–b'O{ ;fyLx¿sf] af/]df klg ;f]w]“ . p;n] 7Ls7Ls hafkm lbof] . t/ p;n] slQ
lbdfu lvofP klg cfkm\gf] af/] Tolt rf;f] / hfgsf/L /fVg] JolSt sf] xf] eGg]
cg'dfg;Dd ug{ ;s]sf] lyPg . d qmdzM Wj:t x'“b} uP“ .
cGTodf
p;n] d'v kmf]¥of]– …d}n] oxf“nfO{ lrGg ;lsg“ . Ú
cl/xGt
dlN6kmfOa;{ sDkgLsf] h'6sf af]/f agfpg] sf/vfgfsf] To; v08df ljBfyL{x¿df kg{]
d]/f] cfkm\gf] k|efjsfl/tfdflysf] uj{ / cfTdljZjf; rsgfr'/ ePsf] lyof] . d}n]
eLdnfO{ bf]if lbOg“, pm t dnfO{ ;r]t u/fO/x]sf] lyof] xfd|f] lzIff–k|0ffnLdf lzIfssf]
:yfg sxf“ 5 eg]/ .
eLdn]
dnfO{ lsg ;lDem/xg] < lsg lrlg/xg'kg{] / p;n] dnfO{ < xfd|f] ;dfhdf lzIfs
/ ljBfyL{sf] ;DaGw s] 5 / < d}n] a'em]“, xfdL lzIfs / ljBfyL{x¿ xf6sf] eL8sf
aLr e]6 x'g] x6f? k;n] / u|fxsx¿ /x]5f}“, lsga]r ul/;s]kl5 :jtM ;a} ;DaGw ;dfKt
. ddf eLdefO;“u k'gk{l/ro ug{] lxDdt af“sL lyPg . xf/]sf] h'jf8]sf em}“ d To;}
lx“l8lbP“ . lar/fn] s] 7fGof] xf]nf sf]lg Û
o;
36gfn] dnfO{ w]/} lbg;Dd ljrlnt u/fof] . d}n] Tolt dfofk|]d u/]/ k9fP–l;sfPsf
ljBfyL{ b'O{–rf/ jif{kl5 g} dnfO{ clncln klg ;Demg ;St}gg\ eg] d s]sf nflu
kl;gf r'xfO/x]sf] 5' < tna g} xfd|f] ;Dk"0f{ sdfO xf] t < hDdf ;ft
ljifodWo] kf“r ljifo k9fpg] lzIfsnfO{ t xfd|f ljBfyL{ ;Demg—lrGg nfos b]Vt}gg\
eg] s:tf] lzIfsnfO{ ;Demg afWo xf]nfg\ t < d w]/} 3f]l/P“ . k];fk|ltsf] d]/f]
cf:yf 8Udufof] .
sIffdf
k9fO/x]sf ljBfyL{sf cf“vfdf x]5'{ . ltgsf oL rlDsnf / lh1f;' cf“vfdf dk|lt
el/Psf] >4f, e/f];f / k|]d slt c:yfoL 5 Û
hLjg :jod\ If0feª\u'/ 5, t/ lzIfsk|lt k|s6 x'g] k|]d /
>4f t emg\ slt 5f]6f] Û
Ps
lbg d}n] sfd ub{} u/]sf] :s'nsf lk|lG;kn dx]Gb| vgfnn] OG6/g]6af6 8fpgnf]8
u/]sf] Pp6f lzIffk|b hfgsf/L lk|G6 u/]/ xfdLnfO{ b]vfpg'eof] . lrqdf Pp6f
7"nf] lrn cfsfzdf pl8/x]sf] lyof] . lrnsf] lrqd'lg cª\u|]hLdf l6Kk0fL
lyof]–
ærfnL;
jif{;Dd ;fgf hLjhGt' / r/fx¿sf] l;sf/ ubf{ubf{ rLnsf gª\u|f a9]/ cToGt nfdf
x'G5g\ . r'Rrf] klg cToGt eb\bf x'G5 . kv]6fx¿ a9]/ 7"nf g 7"nf clg
ux|f}“ x'G5g\ . ca p;nfO{ cfkm\g} r'Rrf], gª\u|f / kv]6f ef/L x'g yfN5g\ . p;n]
p8\g / l;sf/ ug{ 7Ls;“u ;St}g, cfkm\g} z/L/sf] af]em p;nfO{ ;a}eGbf 7"nf]
;d:of x'G5 . To;f] ePsfn] rfnL; jif{sf] pd]/df k'u]kl5 p;n] Pp6f s7f]/ lg0f{o
ug'{kb{5– of t ToxL lhGbuL h;f]t;f] l3:ofp“b} c¿ rf/kf“r jif{ af“Rg], of t
t'?Gt pd]/ af“sL 5“b} 5 dlxgf;Dd 7"nf] ¿vsf] s'g} 6f]8\sfdf lgl:qmo /xL
pkjf; a:g] . 5 dlxgf;Dd s]xL gvfO{ pkjf; a:of] eg] To; r/fsf ;Dk"0f{ Kjf“v
emg{]5g\ . k'/fgf gª\u|f / r'Rrf] klg emg{]5g\ . tL ;asf] 7fpFdf gof“ knfpg]5g\
. ca pm xNsf / km'lt{nf] eO{ cfsfzdf p8\g / l;sf/ ug{ ;Sg] x'g]5 . o;/L pkjf;
a:of] eg] rLnn] c¿ tL;–k}“tL; jif{;Dd ;xh} af“Rg ;Sg]5 .Æ
rLnsf
af/]sf] of] hLjg–;"q xfd|f] hLjgdf klg cIf/zM nfu" x'g] 7fg]F . oxL
;"qaf6 k|]l/t eO{ O6x/Lsf] hgtf SofDk;df cª\u|]hLdf Pd=P8= ug{ gfd n]vfP“
. cf}krfl/s lzIff 5f8]sf] ;f]x«–;q jif{kl5 d k'gM o'jfo'jtLsf] ;d"xdf k;]/
k9\g yfn]“ . e'lQ“b} uPsf gª\u|f / r'Rrf] ltvfg{ . cfkm" ;+nUg /x]sf ;a}
;xsf/L, ;flxlTos / ;fdflhs ;ª\3;+:yfx¿af6 /fhLgfdf lbP“, lgl:qmo eO{ lrnsf em}“
pkjf; a:g, k'/fgf Kjf“v emfg{ . sIff klg lgoldt ¿kdf uP“ .
SofDk;df
Snf; x'g 5f8]kl5 3/}df tof/L ub}{ lyP“, Ps hgf ;xkf7L ;fyLn] kmf]g u¥of]–
…kf7Øk':tssf n]vs cfkm}“ Ps xKtfsf nflu xfd|f] Snf; lng cfpg'ePsf] 5 . b]jL
e6\6/fO{, 6L=o'= s]Gb|Lo SofDk;sf n]Sr// . /fd|f] k9fpg'x'“bf] /x]5 . lxhf] Ps}
lbgdf tLgrf/ lkl/o8 lng'eof] . cfpgf];\ x} ÛÚ
d
bf}8]/ SofDk; k'u]“ . pxL b]jL e6\6/fO{ /x]5g\, dx]Gb| df= lj= O6x/fsf . dnfO{
v';L nfUof] . ufp“n] efO dfq xf]Ogg\, ljBfyL{;d]t lyP pgL d]/f . d pHofnf]
cg'xf/ agfP/ pgsf 5]pdf k'u]“ . pgn] lrlgxfn] . pgn] d;“u xft ldnfpg cfkm\gf
xft cufl8 ;f/] . xfdLn] xft ldnfof}“ .
b]jLn]
;f]w]– …afnu|fdd} x'g'x'G5 lg, x}g <Ú
d}n]
;uj{ eg]“– …ToxL“ 5' . ca d klg oxf“af6 Pd=P8= ug{ nfu]sf], km:6 Oo/df 5' .
tkfO{“n] Snf; lng'x'G5 eGg] ev{/} ;'g]“, k9\g cfPsf] ======== . Ú
pgsf]
efj clnslt ablnof] . Toxf“ plePsf d]/f Ps lzIfsnfO{ pgn] dlt/ b]vfP/ eg]– …pxf“
xfd|} ufp“sf x'g'x'G5 ===== . Ú
p;n]
dnfO{ cfkm\gf] lzIfs eg]g .
p;}sf]
Snf; lng Toqf] af6f] uPsf], kmgSs lkm/]/ 3/ cfP“ . s;}sf] l;kmfl/;df p;}n]
n]v]sf] lstfa lsg]sf] /x]5' d}n] klg . Tof] lstfa sfd gnfUg] eO;s]sf lstfasf]
rfªdf /fv]“ clg dsfn' k':ts k;ndf uP/ csf{] n]vssf] lstfa lsg]“ . aNn dnfO{
;Gtf]if ldNof] . ;fyLx¿n] lsg Toqf] dxŒjk"0f{ Snf; glnPsf] eg]/ ;f]w] .
Jo:ttfsf] sf/0fn] cfpg ;lsg“ eg]/ 6f/]“ . Ps xKtf;Dd lbgsf] tLg–rf/ lkl/o8
k9fP/ pm sf7df8f}“ lkm/]5 .
dnfO{
p;n] cfkm\gf] lzIfs gl:jsf/] klg d}n] p;nfO{ l:jsf/]sf] eP x'g] lyof] xf]nf .
df:6/x¿ cfkm}“ klg Ps–csf{nfO{ :jLsf/ ug{ ;St}g /x]5f}“ .
cfO{P;;L
kl9;s]kl5 yfn]sf] o; k];fn] dnfO{ gf} :s'n 3'dfof], xhf/f}“ ljBfyL{sf] 6Ø';g
k9fpg] …;/Ú agfof] . ;}FtL; jif{ o;} k];fdf /lxof] . s'/f] k|:6 5, oL ;}FtL;
jif{ s;}nfO{ sfd gnfUg] eP/ latfOof] .
d]/L
7"lNbbLsf tLgdWo] b'O{ 5f]/f uª\uf / l8NnL k9\g eg]/ Ps–Ps jif{ dl;t
8]/fdf a;] . dflNbbLsf kf“r} 5f]/f–5f]/LnfO{ d}n] k|ToIf–ck|ToIf z}lIfs
jftfj/0f lbP“ . dgf]h efGhf Ps jif{ d]/f] 8]/fdf a;], cf7 sIffdf k9\bf .
;f“lNbbLsf kf“r ;GtfgdWo] tLgsf] ;Dk"0f{ lzIffbLIffdf d]/f] xft /x\of] eg]
tLdWo] b'O{sf] lax]vr{ ;d]t xfd|f] kl/jf/n] Aoxf]¥of] . rf/ efOalxgLnfO{
cfkm\gf] tna vr{]/ k9fP“ . sfsfsf 5f]/fx¿ s'df/, Clif / em'dgfy dl;t nueu Ps–Ps
jif{ a;] . d]/f] 3/df a;]/ Ps ;fnf rf/ jif{ k9], h]7L;f;"sf 5f]/f b'O{
jif{ k9], ;fnfsL 5f]/L k9\g eg]/} ;ft jif{ d;“u al;g\ . clxn] h]7L;f;"sL
Ps 5f]/Ln] 3/ lauf/]/ lxF8]kl5 ltgsf b'O{ 5f]/f5f]/LnfO{ xfdLn] cf>o lbP/
k9fO/x]sf 5f}F, ;Dk"0f{ vr{ Aoxf]l//x]sf 5f}F, rf/ jif{ eof] . o;afx]s c¿
y'k|} gft]bf/sf 5f]/f5f]/Ln] d;“u a;]/ nfdf]–5f]6f] cjlw k9\g kfP . cfkm\gf
b'O6L 5f]/L klg k9fPF eGg'kb{}g . sltko ul/asf 5f]/f5f]/LnfO{ l6lkmg ;dodf vfhf
v'jfPsf] 5' . aL;f}F ljBfyL{sf] lkm; ltl/bPsf] 5', Pln;f rf}w/L eGg] gfgLsf] t
krf; xhf/ ?lkofFeGbf a9L lkm; ltl/lbPF . s}of}Fsf nflu 5fqj[lQ lbnfpg
;kmn–c;kmn k|oTg u/]F .
ca
cfh d]/f] efO em'dgfy eG5– …tkfO{“ s;}nfO{ sfd nfUg'ePg .Ú lzIf0f g]kfndf s;}sf
nflu sfd gnfUg] k];f /x]5 .
cGo
hflu/ jf k];fdf hfg] pd]/ 3s{Fb} uPkl5 otf cfpg'sf] uDeL/ e"n dx;'; eof] .
h;f]t;f] #& jif{ l3l;|Fb} latfPF . o'jfx¿ xf] Û ;S5f} eg] a? rf]/, n'6]/f,
GofofwLz, t:s/, jlsn, u'G8f, k|zf;s, k'ln;, hUuf bnfn, 7]]s]bf/, g]tf jf 7u ag
. ;dfhnfO{ logn] eGbf sd gf]S;fg k'¥ofpFb} afFRg] dg u5f}{ eg] a?
/S;L–r'/f]6sf] sf/f]af/ u/, j]Zofj[lQ u/ . d lxF8]sf] cfTdxTofsf] of] 3fts
af6f] gkqm . df:6/nfO{ ;dfhn] d'vn] ‘u'? a|x\df u'? lji0f' ==’ eG5 t/ Jojxf/df
hlxNo} c;x\o ckdfg u5{ . d]/f] t lhGbuL oxL bnbndf lg;fl:;P/} uof], ltdLx¿
hf]lupm . afFRgsf nflu c¿ ljsNk lg:sG5g\ eg] s;}n] klg g]kfndf lzIf0fh:tf]
b'lvof, c;'/lIft / dof{bfxLg k];f gu¿g\ .
-@)^&
df n]v]sf] of] lgaGw @)*@ df kl/jl4{t u/]F ._
!(= dlb;]
xfdL cr]n efiffdf ;/ntf, :t/Lotf / ljgozLntfsf] s'/f ul//x]sf 5f}“
. cleJolStdf lzi6tf emNsg'k5{ eg]/ g} g]kfnL efiffn] cª\u|]hLsf OS:So'h ld,
;/L, Yofª\So', lKnh h:tf ljgozLn zAb–zAbfjnL ;xif{ :jLsf/ u/]sf] 5 . efiffx¿n]
Ps–cfk;df zAb ;fk6 lng] rng gof“ xf]Og . c¿ efiffsf em}“ g]kfnL efiffsf] 9f]sf
klg lzi6 / sfdnfUg] zAbsf nflu ;w}“ v'nf 5 t/ tL zAb xfdLn] cfkm\gf] efiffsf
;f“rfdf 9fn]/ dfq rnfp“5f}“ .
Psb'O{ pbfx/0f x]/f}“ M xfd|f] ;Eotf j}lbs ;Eotf xf] . j}lbs ;Eotf
l;Gw'–gbLlsgf/df kmNof]–km'Nof] . kmf/;L–c/aL efiffsf ljåfg\x¿n] xfd|f] j}lbs
;EotfnfO{ …l;Gw'sf] ;EotfÚ gfd lbP . t/ tL efiffdf …l;Gw'Ú zAbsf] pRrf/0f
…lxGb'Ú x'G5 . pgLx¿n] xfdLnfO{ …lxGb"Ú eg] . clg oxL zAb klg o'/f]k]nL
ljåfg\x¿sf lha|fn] …OG8'Ú jf …OG8;Ú elglbof] . …OG8;Úx¿ a:g] e"efu tL o'/f]k]nLsf
efiffdf …OlG8ofÚ eOlbof] . pgLx¿n] xfd|f] ef/tjif{ gfdsf] e"efunfO{
…OlG8ofÚ eg] . clg …OlG8ofÚdf a:g]x¿ …OlG8ogÚ eP . x]gf{];\ t s;/L l;Gw'
3f6Lsf] j}lbs ;Eotf c“ufn]/ ckmuflg:tfg, kfls:tfg, ef/t, g]kfn, aª\unfb]z,
>Lnª\sf, DofGdf/ cflb b]zdf a;]sf] dflg; …j}lbs cfo{Ú t cg]s efiffx¿df
8'Nb}8'Nb} …OlG8ogÚ agfOPsf] Û
lrlgof“x¿nfO{ …lrlgof“Ú jf …rfOlghÚ eGbf dg kf]Nb}g, …OlG8ofÚ
zAbsf] d"n l;Gw' gbL cfh kfls:tfgdf au] klg ef/tLox¿nfO{ …OlG8ogÚ eGbf lrQ
b'Vt}g, a]nfotLx¿nfO{ …cª\u|]hÚ eGbf g/fd|f] nfUb}g . cª\u|]hL efiffn]
g]kfnLnfO{ …g]klnhÚ elgG5 / hfkfgL lha|fn] …g]kf/LÚ eG5 . logLx¿sf] pRrf/0f
;'g]/ xfd|f] lrQ b'Vg'x'“b}g . Tof] pgLx¿sf] efiff, Tof] pgLx¿sf] Wjlgk|0ffnL /
pRrf/0f .
t/ xfd|f lgs} db];] bfh'efOnfO{ g]kfnL efiffdf …db];]Ú eGbf l/;
p7\5 . lsg < pxf“x¿nfO{ ;f]W5'– rLgsf] gfd lrlgof“ efiffdf s] 5 eGg]
tkfO{“nfO{ yfxf 5 < rLgsf] vf; gfd …emf]ª\£jf /]gldg hf]ª\3]Ujf]Ú xf] .
lrlgof“ lha|fn] h:t} u/L Tof] gfd xfdL eGg ;St}gf}“ . xfd|f db];] bfh'efOx¿
cfkm" a;]sf] 7fp“nfO{ cfkm\gf] efiffdf …dw];Ú eGg'x'G5 / cfkm"nfO{
…dw];LÚ . t/ g]kfnL efiffdf Tof] 7fp“ …db];Ú / db];df a:g] …db];]Ú jf …dlb;]Ú
x'G5 . To;} u/L kxf8df kfOg] xfjfkfgL / hGt'jg:klt kxf8L x'G5g\ Toxf“ a:g]
dflg; …kxf8L jf …kxfl8ofÚ x'“b}g, …kxf8]Ú x'G5, .
d]/f db];] bfh'efOx¿nfO{ g]kfnL efiffsf lgodnfO{ cfb/ ug{ d ;fb/
cfu|x ub{5' . g]kfnL efiff c¿ efiffsf lgodcg';f/ rNb}g, / xfdLn] db];df
a:g]nfO{ db];] eGof}“ eg] s;}n] ckdflgt x'g'kb{}g . d]/f b]zaGw'x¿ Û tkfO{“x¿ lzi6 efiff /
Jojxf/sf xsbf/ x'g'x'G5 . tkfO{“x¿nfO{ s;}n] clzi6 efiffdf ;Daf]wg ug{ jf
Jojxf/ ug{ kfp“b}g / tkfO{“x¿nfO{ clzi6 zAbn] ;Daf]wg ug{]lj?4 d klg
tkfO{“x¿;“u} ldn]/ le8\g tof/ 5' . d]/f b]zaGw'x¿sf] ;Ddfg jf ckdfgdf d]/f] klg
;Ddfg–ckdfg hf]l8G5 .
sf7df8f}“df a;]/ rf6'–kqsfl/tf ug{] sfo/x¿, g]kfnL efiff af]Ng]
Psb'O{ nf]eLkfkL s'k'qx¿, b|Jobf;x¿ / ;Demf}tfjfbL /fhgLlts bnx¿n] g]kfnL 5fkf
/ ljB'tLo dfWoddf hah{:tL …dw];LÚ zAb 3';fO/x]sf 5g\ . o;n] d]/f dlb;]
bfh'efO–lbbLalxgLnfO{ s]xL ;Ddfg jf nfe k'Ub}g . dlb;] eGg' eg]sf] bf];|f]
bhf{sf] eg]sf] xf]Og . dlb;] zAbn] ufnL hgfp“b}g . dlb;] zAb k|of]u u/]/
g]kfnL–efifLn] v/fa ljrf/, JolSt jf 36gfnfO{ ;Daf]wg ub{}gg\ . g]kfnLdf dlb;]
zAbn] db]; d"nsf g]kfnLnfO{ dfq} a'emfp“5 . o; efiffn] lbPsf] gfdaf6 lsg
d]/f] t/fO{df a:g] sf]xLsf]xL o;/L ckdflgt dx;'; u5{g\, clg lsg logLx¿ zAbpk/
/fhgLlt u5{g\, d a'em\lbg“ . /fhgLltn] t l;4fGt af]S5, Jojxf/ hf“R5 / nIo tfS5
.
db];] d"nsf d]/f bfh'efO–lbbLalxgLx¿nfO{ d xflb{s cfx\jfg
ub{5', ;uj{ eGg'xf];\– …d dlb;] x'“ .Ú
—@)^& r}q !%, O6x/L
@)= j]bk|;fb bfO
cfh klg ;w}“em}“ 3/af6 lg:s]sf ;lhn} g;8\g] kmf]x/ Pp6f k'/fgf]
emf]nfdf xfn]/ lg:s]“ . kfgL knf{knf{ h:tf] eP klg O6x/Ldf cfh cToGt udL{ lyof]
. a]n'sfsf] cf7 aHg nfu]sfn] lgs} c“Wof/f] klg lyof] . s[i0fkIfsf] /ftdf afbn
ylkPkl5 nf]8;]l8ªsf] ;dodf x'g] cGwsf/ ;x/sf] o; s'gfdf klg cGoqsf h:t} kf]lvg]
g} eof] .
kmf]xf]/ kmfNg'kg{] 7fp“df kmfn]/ cN5L tfndf kms{]“, udL{n] hLp
lzlyn lyof] . lbnLk sjf8Lsf] 3/g]/sf] df]8df cfOk'Ubf c“Wof/fdf Ps o'js b]lvP .
ltgn] Pp6f emf]nf xNnfO/x]sf lyP . pgn] crfgs Tof] emf]nf 6]ª\u|f vf]nflt/ x'/{ØfP
. 3/af6 lg:sg] kmf]xf]/n] el/Psf] Tof] emf]nf 6]ª\u|fsf] kfgLdf 5Knª\u u¥of] .
rf};6\7L ;fnsf] avf{sf] ;do . 3/af6 lg:sg] sfut, Knfl:6s, sf6'{g,
kfgLsf Knfl:6s af]tn cflb Pp6f 7"nf] af]/fdf vf“b]/ d}n] ;f“emsf]
c“Wof/fdf 6]ª\u|fsf] 7"nf] e]ndf aufPsf] lyP“ . ;x/sf] kmf]x/ vf]nfsf]
af9Ldf aufOlbof], v]n vtd . To;} a]nf stfaf6 xf], j]bk|;fb bfO cfkm\gf] emf]nf
sf“wdf le/]/ 3/lt/ cfO/x]sf /x]5g\ . d}n] af]/f vf]nfdf v;fpgf;fy pgn] eg]–
…To;f] ug{ ldN5 ;/ Û tn kmf]xf]/ kmfNg] 7fp“ 5 eGg] tkfO“{nfO{ yfxf 5}g
< x/]s lbg gu/kflnsfsf] 6«ØfS6/n] kmf]xf]/ nluxfN5 lg ÛÚ
dnfO{ 7"nf] ;/d eof] . To; lbgb]lv otf d}n] slxNo} s'g}
k|sf/sf] kmf]xf]/ 6]ª\u|fvf]nfdf aufPsf] 5}g .
t/ cfh d}n] vf]nfdf kmf]xf]/ aufpg] o; o'jsnfO{ j]bk|;fb bfOn]
em}“ ;Demfpg ;lsg“ . ddf pgdf em}“ lxDdt /x]g . v} s] eP/ xf]–
Jofkfl/s–Jofj;flos c;kmntfn] emD6]/ xf] jf kfl/jfl/s a]d]nn] xf], d]/f l5d]ssf
tL j]bk|;fb bfO kl5 cfTdxTof ug{ k'u] . cfh dnfO{ hLjgdf c;kmntfn] lylrP/–lslrP/
cfTdxTof ug{] j]bk|;fb bfOsf hlQ klg lxDdt g/x]sf]df Unflg eO/x]sf] 5 .
d afpGg ;fn df3 @ ut] sf7df8f}“ 5f8L cfkm";“u ePsf ;a}
yfna6'sf, ef“8fs'“8f, l;/s8:gf / k':tssf af]/fx¿sf] ef/L lnP/ O6x/L cfPsf] klg
olt ;do lat]5 . To;} a]nfb]lvsf] gftf xf] o; gf/fo0fuf]kfn 6f]nl;t d]/f] .
j]bk|;fb bfO a8f] d[b'efifL / ;x[boL Jojxf/sf lyP . pgL cfkm\gf] ;/;kmfO clg
njfOvjfOdf lgs} Wofg k'¥ofp“y] . d gof“ dflg; ePsf], k];fn] klg ;Dks{ gx'g]
vfnsf] eP/ xf]nf plt /fd|f] ;fdLKo–x]nd]n x'g} kfPg . t/ klg pgsf] zfGt :jefj,
s;}nfO{ eg]/ glaemfpg] dL7f] af]nLn] ddf pgLk|lt Psvfn] >4f / eo lyof] .
cfh 6]ª\u|f vf]nfdf kmf]xf]/ kmfNg] To; o'jsn] dnfO{ j]bk|;fb
bfOsf] ofb lbnfof] . b]znfO{ j]bk|;fb bfOx¿ rflxPsf] 5, t/ pgLx¿ cfTdxTof ug{
ljjz 5g\ .
-@)^* ebf}, O6x/L_
No comments:
Post a Comment